Luật ly thân: Giải pháp tạm thời hay bước đệm cho ly hôn chính thức?

Trong báo cáo tổng kết thi hành luật Hôn nhân và gia đình, Bộ Tư pháp nhấn mạnh về hiện tượng ly thân được xem như một giai đoạn tạm dừng trong quá trình hôn nhân, giúp các bên cân nhắc khả năng đoàn tụ hoặc tiến tới ly hôn. Tuy nhiên, hiện tượng này ngày càng phổ biến nhưng chưa được công nhận là một chế định pháp lý độc lập, gây ra nhiều tranh cãi trong xã hội cũng như trong hệ thống pháp luật.

HIỆN TƯỢNG LY THÂN NGÀY CÀNG NHIỀU, VẪN CHƯA ĐƯỢC CẤP PHÉP PHÁP LÝ

Theo Bộ Tư pháp, tình trạng vợ chồng sống ly thân kéo dài dẫn đến những bất cập lớn. Các bối rối liên quan đến quyền sở hữu tài sản và nghĩa vụ nuôi dưỡng con cái trong thời gian này thường bị xử lý theo hướng cưỡng chế, cưỡng đoạt, gây tranh chấp và khó khăn trong thực thi. Chẳng hạn, khi vợ chồng sống biệt lập dài ngày, các tài sản hình thành do mỗi người tạo ra trong thời gian sống riêng vẫn được coi là tài sản chung của vợ chồng theo quy định hiện hành, dẫn đến việc chia đôi hoặc phân chia không đúng công sức đóng góp. Đặc biệt, về quyền cấp dưỡng và chăm sóc con, khi chưa có quy định rõ ràng về ly thân, tòa án chỉ có thể xử lý các yêu cầu này trong vụ án ly hôn chính thức, gây khó khăn trong các tranh chấp hàng ngày.

Ý KIẾN CỦA CHUYÊN GIA VỀ VIỆC ĐỔI MỚI PHÁP LUẬT

Tương tự, đại diện TAND Tối cao nhận định rằng, việc sống ly thân hơn 3 năm và không thể tái hợp là căn cứ để tòa án xem xét giải quyết cho ly hôn. Kết quả này giúp giảm bớt gánh nặng pháp lý trong quá trình xử lý các vụ tranh chấp, đồng thời phản ánh rõ hơn tình trạng thực tế của các cặp vợ chồng. Đề xuất này hướng tới việc bổ sung quy định rõ ràng về việc chấp nhận ly thân như một căn cứ hợp lệ để ly hôn, mà không cần phải chứng minh mức độ trầm trọng của mâu thuẫn.

LUẬT SƯ VÀ Ý KIẾN VỀ VIỆC QUY ĐỊNH LY THÂN TRONG PHÁP LUẬT

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng từ Đoàn luật sư Hà Nội ủng hộ mạnh mẽ đề xuất này. Ông nhận định, mặc dù luật chưa quy định cụ thể, thực tiễn đã chứng minh ly thân là bước chuẩn bị phổ biến trước khi ly hôn. Quy định rõ ràng về ly thân sẽ giúp quá trình tố tụng thuận lợi, minh bạch hơn, hạn chế các tranh chấp kéo dài và giảm thiểu sự phụ thuộc vào quan điểm chủ quan của từng thẩm phán. Tuy nhiên, luật sư cũng nhấn mạnh cần phải có quy định chi tiết về các điều kiện, thủ tục, quyền hạn của các bên trong quá trình ly thân, cũng như các hệ quả về tài sản và quyền nuôi dạy con.

LỢI ÍCH VÀ RỦI RO CỦA VIỆC QUY ĐỊNH LY THÂN

Nhiều ý kiến đồng tình rằng quy định ly thân là một công cụ giúp vợ chồng có thêm thời gian cân nhắc lại mối quan hệ, giảm thiểu cảm xúc tiêu cực và tạo điều kiện thuận lợi cho việc ly hôn thuận lợi hơn sau này. Nếu đặt trong khuôn khổ pháp luật rõ ràng, ly thân còn có thể làm bằng chứng để xác định việc đã cố gắng giữ gìn hòa giải, hạn chế những tranh chấp kéo dài và gây tổn thất cho các bên liên quan. Ngược lại, nhiều ý kiến lo ngại rằng quy định này có thể bị lợi dụng, dẫn đến tình trạng sống ly thân như một hình thức “hôn nhân treo”, gây bất lợi cho phụ nữ và trẻ em, đồng thời dễ dẫn tới thủ tục hành chính kéo dài, gây rối loạn trong đời sống gia đình.

Kết quả, các cuộc tranh luận về việc công nhận ly thân như một chế định pháp lý chính thức vẫn đang diễn ra sôi nổi. Tuy còn nhiều ý kiến trái chiều, rõ ràng việc bổ sung quy định này có thể đem lại lợi ích rõ ràng nếu được xây dựng trên các quy tắc chặt chẽ, minh bạch và công bằng.