GIẢI TỎA NỖI LO VỀ HÓA ĐƠN CHO HỘ KINH DOANH TRONG THỜI ĐẠI SỐ HÓA

Bộ Tài chính đang trình ý kiến về dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020 liên quan đến hóa đơn, chứng từ. Đặc biệt, đề xuất khôi phục cơ chế lập hóa đơn tổng cuối ngày cho nhiều lĩnh vực dịch vụ có tần suất giao dịch cao nhưng giá trị từng lần nhỏ, nhằm giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp và hệ thống công nghệ.

Trong dự thảo mới, Bộ đề xuất cho phép các đơn vị cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại, giữ xe, chiếu phim, thương mại điện tử có hệ thống phần mềm kiểm soát giao dịch lập hóa đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng. Đồng thời, các doanh nghiệp vận tải hành khách như taxi, xe buýt cũng được phép lập hóa đơn cuối ngày cho khách không kinh doanh. Bộ Tài chính nhấn mạnh, các đơn vị này chịu trách nhiệm về tính chính xác và cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi có yêu cầu từ cơ quan nhà nước.

Động thái này xuất phát từ thực tế Nghị định 70/2025 đã loại bỏ cơ chế hóa đơn tổng trước kia, làm phát sinh nhiều khó khăn trong các lĩnh vực có giao dịch nhỏ lẻ. Theo phản ánh từ Cục Thuế, số lượng hóa đơn điện tử đã tăng vượt khả năng xử lý của hệ thống, gây áp lực lớn cho hạ tầng công nghệ và quy trình xử lý dữ liệu. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và hiệp hội kêu ca về việc phải xuất hóa đơn cho từng giao dịch, dù nhiều khách không có nhu cầu lấy hóa đơn, gây ra sự lãng phí và trì trệ trong hoạt động kinh doanh.

Chuyên gia thuế Đinh Thị Huyền, Giám đốc Công ty CP tư vấn thuế Savitax, nhận xét việc đề xuất này giúp cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt các hộ kinh doanh, có thể giảm bớt gánh nặng, tránh phải xử lý hàng trăm, thậm chí hàng nghìn hóa đơn nhỏ mỗi ngày. Bà nói: “Quy định xuất hóa đơn ngay tại thời điểm bán hàng là gánh nặng, đặc biệt với các doanh nghiệp trên thương mại điện tử hay các lĩnh vực có tần suất cao.” Theo bà, việc xuất hóa đơn cuối ngày hoặc cuối tháng phù hợp hơn với thực tế kinh doanh, tránh lãng phí nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý.

Nhiều doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu từng kiến nghị từ lâu về việc cho phép xuất hóa đơn cuối ngày, thay vì từng lần bán hàng để giảm tải cho hạ tầng công nghệ. Hiện tại, nhiều cửa hàng vẫn lựa chọn gộp nhiều hóa đơn thành một để hạn chế công tác xuất dữ liệu, và chưa gặp phải sự can thiệp từ cơ quan thuế. Các chuyên gia đề xuất rộng hơn phạm vi áp dụng này, không chỉ cho các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu mà còn cho các tiệm tạp hóa, văn phòng phẩm, nhằm giúp doanh nghiệp quản lý doanh thu một cách hiệu quả hơn.

Ông Nguyễn Xuân Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Hải Âu Phát, nhấn mạnh: “Việc xuất hóa đơn sau mỗi lần bán chỉ phù hợp với những khách hàng cần để quyết toán chi phí, còn phần lớn khách mua hàng nhỏ lẻ không cần lấy hóa đơn. Kiến nghị xuất hóa đơn cuối ngày đã tồn tại lâu và chờ được chính thức hợp pháp hóa.” Theo ông, việc mở rộng này không chỉ giúp doanh nghiệp nội địa giảm chi phí mà còn phù hợp với xu hướng số hóa, tạo điều kiện chuyển đổi số trong quản lý doanh thu.

Chuyên gia Đinh Thị Huyền còn kiến nghị mở rộng đối tượng áp dụng chế độ hóa đơn tổng cuối ngày cho các loại hình bán lẻ khác như xăng dầu, tạp hóa, giúp giảm bớt áp lực về công nghệ và nhân lực. Bà lý giải rằng, thực tế khách hàng ít khi chờ lấy hóa đơn cho các giao dịch nhỏ, trong khi quy định bắt buộc xuất hóa đơn từng lần gây ra sự phi lý và tăng chi phí không cần thiết. Bà đề xuất tạo ra hành lang pháp lý rõ ràng để doanh nghiệp ghi nhận doanh thu qua phần mềm hoặc máy POS và cuối ngày tổng hợp thành hóa đơn duy nhất, thay vì phải xuất từng tờ.

Bà Huyền khẳng định rằng, bước đi này thể hiện sự lắng nghe, đồng thuận trong cải cách của ngành thuế. Nếu quản lý dựa trên dữ liệu, các hệ thống sẽ theo dõi luồng doanh thu dễ dàng hơn, mọi giao dịch đều để lại dấu vết điện tử rõ ràng về thời gian, số tiền, trạng thái. Nhà quản lý chỉ cần dựa vào dữ liệu tổng để kiểm soát doanh thu, giảm tối đa sự can thiệp thủ công, giúp quá trình thu thuế trở nên minh bạch, hiệu quả hơn.

Việc mở rộng chế độ hóa đơn tổng cuối ngày hứa hẹn sẽ là bước tiến hướng tới quản lý thuế hiện đại, giảm thiểu gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp, đồng thời giữ vững lợi ích ngân sách nhà nước qua công nghệ và dữ liệu.