NGÀY 13.1, Bộ TƯ PHÁP VÀ BỘ CÔNG AN HỘI ĐỒNG THẨM ĐỊNH DỰ THẢO NGHỊ QUYẾT VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG DÂN SỐ

Ngày 13.1, Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Công an tổ chức hội đồng thẩm định lấy ý kiến về dự thảo nghị quyết của Chính phủ nhằm thúc đẩy phát triển công dân số. Dự thảo, do Bộ Công an chủ trì soạn thảo, đề xuất xây dựng hệ thống điểm công dân số dựa trên nền tảng định danh và xác thực điện tử VNeID, nhằm ghi nhận mức độ tham gia của người dân trong các hoạt động số.

Hệ thống này phân chia công dân thành ba nhóm dựa trên điểm số: chưa đạt mức tham gia cơ bản (dưới 100 điểm), đạt mức tham gia cơ bản (từ 100 đến 349 điểm) và đạt mức tích cực (từ 350 điểm trở lên). Điểm số sẽ phản ánh hoạt động tham gia của từng cá nhân trên môi trường số và sẽ được sử dụng để cân nhắc các chính sách ưu đãi về phí, lệ phí khi thực hiện thủ tục hành chính. Mức độ tham gia càng cao, lợi ích và ưu đãi càng lớn.

Bộ Công an nhấn mạnh rằng điểm công dân số là công cụ khuyến khích người dân tích cực tham gia vào các chương trình phát triển dân số, chứ không nhằm mục đích xử phạt hay hạn chế quyền lợi hợp pháp của công dân.

TIẾP CẬN BÌNH ĐẲNG GIỮA HỮU ÍCH VÀ NGHĨA VỤ

Trong buổi thẩm định, các thành viên hội đồng bày tỏ sự ủng hộ việc ban hành nghị quyết để thúc đẩy phát triển công dân số, bảo vệ quyền lợi và nâng cao năng lực số của người dân trong kỷ nguyên số. Tuy nhiên, cũng nêu lên một số lo ngại về đề xuất hệ thống điểm công dân số.

Bà Mai Thị Thanh Bình, đại diện Bộ Khoa học-Công nghệ, đề nghị cần nghiên cứu, cân nhắc kỹ về việc sử dụng các thuật ngữ như “xếp hạng” hay “phân loại” công dân, nhằm đảm bảo phù hợp với Hiến pháp và pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền con người. Ngoài ra, cũng cần xem xét lại các tiêu chí để đảm bảo tính khả thi, công bằng đối với các nhóm dân cư khác nhau về tuổi tác, trình độ hay hoàn cảnh kinh tế – xã hội. Việc này nhằm tránh gây ra những bất công hoặc phân biệt đối xử trong quá trình phân loại và chấm điểm người dân.

Một đại diện Cục Kiểm tra Văn bản, thuộc Bộ Tư pháp, cũng chia sẻ rằng việc quy định chấm điểm công dân số có thể tạo ra những phản ứng tâm lý tiêu cực hoặc cảm giác bị kiểm soát quá mức, do đó cần giới hạn vào phạm vi công dân cơ bản khi họ tham gia các dịch vụ công. Đồng thời, một số ý kiến lo ngại việc chia nhóm “tích cực”, “cơ bản” hay “phổ thông” sẽ dẫn đến sự bất bình đẳng, nhất là những người có trình độ công nghệ hạn chế sẽ thiệt thòi hơn.

CẦN CHỈNH SỬA CHO HÀI HÒA VỀ QUYỀN LỢI VÀ NGHĨA VỤ

Trong phần phát biểu, các thành viên đề xuất làm rõ khái niệm “công dân số”, tránh trùng lặp với các thuật ngữ đã có, đồng thời nhấn mạnh rằng các quy định về nghĩa vụ của công dân nên rõ ràng, mang tính khuyến khích hơn là bắt buộc. Theo ông Nguyễn Thanh Tú, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, việc sử dụng các từ như “điểm”, “xếp hạng” hay “phân loại” cần được điều chỉnh thành các thuật ngữ phù hợp hơn như “ngưỡng” hoặc “mức khuyến khích” để phù hợp với Hiến pháp.

Ông cũng nhấn mạnh cần rà soát kỹ lưỡng các quy định, tránh trùng lặp hoặc can thiệp quá sâu vào các lĩnh vực pháp luật liên quan như thuế, phí, lệ phí, nhất là các chính sách ưu đãi về thuế và phí, vì đây là vấn đề phức tạp đòi hỏi có căn cứ rõ ràng và lộ trình cụ thể trong quá trình thực hiện. Cần có các phương án rõ ràng về lộ trình thí điểm, từ đó tổng kết, hoàn thiện chính sách phù hợp với các luật liên quan như luật Thuế, luật Phí và lệ phí, luật Tổ chức Chính phủ.

Tổng hợp các ý kiến, dự thảo nghị quyết hướng tới mục tiêu vừa thúc đẩy phát triển dân số, vừa bảo vệ quyền lợi của người dân, đồng thời khắc phục các hạn chế về mặt pháp lý, đảm bảo tính công khai, minh bạch trong chính sách phát triển công dân số trong kỷ nguyên số.