XĂM TRỔ CÓ PHẢI ĐỒNG NGHĨA VỚI NGƯỜI XẤU, BẠO LỰC?

Trong thời gian gần đây, nhiều tranh luận nổ ra trên các diễn đàn và mạng xã hội xung quanh hình ảnh các người đàn ông xăm mình liên quan đến các vụ việc gây bức xúc tại Hà Nội. Một số ý kiến cho rằng xăm trổ đồng nghĩa với “dân anh chị”, “bợm trợn”, mang tính tiêu cực, hung hãn. Đặc biệt, các hình ảnh xuất hiện trong các vụ việc đều có người đàn ông có hình xăm, xuất hiện với dáng vẻ hung dữ, tạo thành nguyên nhân dẫn đến định kiến về hình xăm trong xã hội.

NGƯỜI DỮ TỢN MỚI XĂM MÌNH?

Trên các diễn đàn, nhiều bình luận cho rằng: “Chỉ có người dữ tợn mới xăm mình”, “Người hiền lành ít hoặc không xăm để làm gì”. Các ý kiến này dựa trên những vụ việc nơi thủ phạm đều có hình xăm, khiến nhiều người đánh đồng rằng hình xăm gắn liền với tính cách dữ dằn, hung hãn. Anh Vũ Minh Viên (34 tuổi, TP.HCM) chia sẻ: “Hình ảnh các vụ bạo lực, trộm cướp có thủ phạm có xăm trổ khiến tôi rất ám ảnh. Từ lâu, tôi nghĩ rằng xăm mình là không tốt vì liên tưởng đến tính cách dữ dằn.” Còn chị Lê Nữ Quyên Ni (27 tuổi) bày tỏ rõ ràng: “Tôi không thích những người có hình xăm trên cơ thể, dù ý nghĩa của nó là gì đi nữa.”

Hai vụ việc xảy ra gần đây khiến cộng đồng đặt ra câu hỏi: Xăm trổ có phải là dấu hiệu của người xấu, hung hãn hay không?

Tuy nhiên, chiều ngược lại, không ít người trẻ chọn xăm để thể hiện cá tính, để lưu giữ những kỷ niệm hoặc đơn giản chỉ vì yêu thích cái đẹp. Anh Nguyễn Văn Lâm (31 tuổi) kể: “Tôi xăm hình cánh máy bay ở vai để nhớ về bố, người đã từng mơ ước đi máy bay nhưng chưa có cơ hội. Đó thực chất là biểu tượng của tình cảm gia đình, không liên quan gì đến bạo lực hay hung hăng.”

Ý kiến của những người trong cuộc cũng thể hiện rõ quan điểm khác biệt. Đỗ Thị Kim Dung (26 tuổi) nói: “Tôi có 7 hình xăm nhỏ và coi đó như những dấu mốc của tuổi trẻ. Nếu ai cứ nghĩ rằng tôi hung dữ vì xăm hình, đó thật là bất công.”

TRIỆU CHỨNG ĐỊNH KIẾN VÀ ĐỊNH KIẾN XĂM TRỔ

Nhiếp ảnh gia Nguyễn Thế Phong (32 tuổi) chia sẻ về trải nghiệm của bản thân: “Thời gian đầu, nhiều khách từ chối tôi chỉ vì lộ hình xăm trên cánh tay, tôi phải mặc đồ dài tay suốt mùa. Thật ra, nhiều kẻ xấu có hình xăm, nhưng không thể vì thế mà quy chụp tất cả người xăm trổ đều xấu. Xăm hình là cách thể hiện sở thích, không phản ánh tính cách hay hành vi của họ.” Anh nhấn mạnh rằng, nhiều người chọn xăm để lưu giữ kỷ niệm hoặc thể hiện cảm xúc, không liên quan đến bạo lực. Tuy nhiên, các kẻ xấu vẫn thường dùng hình xăm như một “lá bùa” để thị uy và tạo hình ảnh đáng sợ, khiến định kiến còn tồn tại.

Nhiều ý kiến khác cũng đồng tình rằng: “kẻ xấu thường xăm mình” nhưng “xăm mình là kẻ xấu” thì chưa đúng. Huỳnh Hoài An (24 tuổi) khẳng định: “Trong giới thể thao, nghệ thuật, hình xăm là biểu tượng của phong cách, nhiều người thành đạt vẫn mang hình xăm lớn, vẫn được xã hội tôn trọng.” Thợ xăm Vũ Ngọc Tuấn chia sẻ: “Khách của tôi gồm bác sĩ, giảng viên, doanh nhân, họ xăm để ghi dấu điều gì đó trong cuộc đời, không liên quan đến bạo lực. Nhưng do một số nhóm tội phạm, giang hồ dùng hình xăm để gây sợ hãi, nên hình ảnh này vẫn bị định kiến nặng nề.”

Chủ quán cà phê Nguyễn Thị Tuyết Mai nói: “Nhân viên của tôi có hình xăm nhưng rất hòa đồng, hiền lành. Nhiều khách vào quán lại nói nhỏ ‘nhân viên nhìn dữ quá,’ nhưng tôi luôn phân tích và bảo rằng: ‘Dù xăm hình, họ vẫn dễ thương.'”

TÁC ĐỘNG VĂN HÓA VÀ ĐỊNH KIẾN XÃ HỘI

Theo tiến sĩ tâm lý Lê Thành Tân (ĐH Newcastle, Úc), phản xạ “nhìn mặt bắt hình dong” trở thành phản xạ tự nhiên trong nhiều người. Trong văn hóa Á Đông, hình xăm vốn gắn liền với giới tù nhân, giang hồ, “xã hội đen”, nên dù nghệ thuật, nhiều người vẫn liên tưởng tiêu cực. Hình ảnh hình xăm trong phim ảnh, truyện tranh thường phản ánh nhân vật phản diện, xấu xa, khiến định kiến càng trầm trọng hơn.

Thạc sĩ tâm lý Đỗ Huỳnh Dũng nhận định: “Nhiều hình xăm thực sự có ý nghĩa tượng trưng, lưu giữ kỷ niệm, và người sở hữu đều sống có ích. Bản chất của một người không thể đánh giá qua hình xăm. Hành vi của họ mới là tiêu chí định đoạt giá trị cá nhân.” Ông cảnh báo rằng, nếu cứ thừa nhận xăm trổ là dấu hiệu của sự xấu xa, xã hội sẽ dễ phân biệt đối xử và đẩy nhiều người trẻ ra khỏi các cơ hội công bằng chỉ vì lựa chọn thẩm mỹ khác biệt.

Về phần mình, nghiên cứu sinh Lê Thành Tân nhấn mạnh: “Cần có cái nhìn công bằng hơn. Các vụ bạo lực gần đây chỉ là cảnh báo về an ninh và ứng xử. Nhưng không phải tất cả người xăm đều xấu hay hung dữ. Điều cần lên án là hành vi chứ không phải hình xăm trên da.”

Từ đó, có thể thấy rằng, hình xăm không quy định tính cách hay hành vi của một người, mà bản chất và hành động mới là nhân tố quyết định. Định kiến về “người xăm trổ là người xấu, hung dữ” vẫn còn tồn tại, nhưng cần nhìn nhận lại để tạo nên sự công bằng trong xã hội.