LO NGẠI LẪN LỘN DÒNG TIỀN CHI TIÊU VÀ KINH DOANH: CẦU HỎI VỀ QUY ĐỊNH MỚI VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA HỘ KINH DOANH

Trong dự thảo nghị định về kê khai, tính thuế, khấu trừ thuế và sử dụng hóa đơn điện tử dành cho hộ kinh doanh, Bộ Tài chính đang lấy ý kiến cộng đồng và doanh nghiệp về những quy định mới liên quan đến việc kê khai tài khoản ngân hàng. Đáng chú ý, tất cả các hộ, cá nhân kinh doanh sẽ phải thông báo toàn bộ các tài khoản ngân hàng sử dụng cho hoạt động kinh doanh, không chỉ riêng các tài khoản phục vụ nghĩa vụ nộp thuế. Mục đích của quy định này nhằm nâng cao khả năng kiểm soát dòng tiền, doanh thu, giúp hạn chế tình trạng trốn thuế và thất thu ngân sách nhà nước.

Theo luật sư Trần Xoa, đại diện Công ty luật TNHH Minh Đăng Quang, đề xuất này là phù hợp nhằm thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng hơn. Trong thực tế, đã có nhiều trường hợp khách hàng yêu cầu chuyển khoản vào tài khoản cá nhân của chủ quán thay vì tài khoản của hộ kinh doanh, có khi còn có tình trạng chủ quán từ chối nhận tiền bằng phương thức chuyển khoản, chỉ chấp nhận tiền mặt nhằm che giấu doanh thu thực tế. Điều này dẫn đến việc trốn thuế, giảm thiểu doanh số kê khai và đóng thuế. Đề xuất của Bộ Tài chính có thể xuất phát từ các thực tế đó, nhằm mục tiêu kiểm soát chặt chẽ hơn hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ.

Các chuyên gia thuế đều khẳng định, hộ kinh doanh nên có tài khoản ngân hàng riêng phục vụ mục đích hoạt động. Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas, nhấn mạnh rằng, trước đây doanh nghiệp chỉ cần thông báo các tài khoản có hoạt động giao dịch mua bán cho cơ quan thuế hoặc sở KH-ĐT, còn hiện nay, việc kiểm soát đã chặt chẽ hơn, vì cơ quan thuế có thể phối hợp ngân hàng để xử lý các vấn đề trốn thuế khi cần thiết. Ông gợi ý, hộ kinh doanh nên chủ động mở và sử dụng tài khoản ngân hàng riêng để minh bạch dòng tiền, tránh rắc rối trong quản lý và tránh bị phạt hoặc truy thu thuế do sai lệch trong kê khai.

Tuy nhiên, nhiều hộ kinh doanh tỏ ra lo ngại về quyền riêng tư tài chính cá nhân trước quy định mới này. Bà Cẩm Tú, một chủ hộ kinh doanh hàng bách hóa tại TP.HCM, chia sẻ băn khoăn về việc gia đình chỉ dùng một tài khoản chung cho mọi hoạt động, từ bán hàng, mua sắm tiêu dùng đến chi tiêu sinh hoạt hàng ngày. Bà lo lắng nếu buộc phải kê khai tất cả dòng tiền, sẽ khó phân biệt và dễ dẫn đến sai sót, gây rắc rối pháp lý. Tương tự, bà Hồng Diệu, chủ cửa hàng thời trang, cũng cho biết khi bán hàng online, tiền có thể chuyển vào tài khoản cá nhân, tài khoản người thân qua các ứng dụng như Momo, Zalopay, việc kê khai sẽ trở nên phức tạp hơn, đặc biệt khi phải kê khai cả tài khoản của con cái trong gia đình.

Nhiều hộ kinh doanh đề nghị chính quyền cung cấp hướng dẫn rõ ràng và đơn giản hơn về quy trình kê khai tài khoản, đồng thời bày tỏ lo lắng về khả năng bị phạt hoặc xử lý pháp lý nếu không thực hiện đúng quy định. Thực tế, phần lớn bà con đều coi việc giữ gìn quyền riêng tư tài chính là ưu tiên hàng đầu, song vẫn nhận thức rõ trách nhiệm mở rộng về minh bạch dòng tiền trong hoạt động kinh doanh.

Khuyến cáo từ các chuyên gia là nên sử dụng tài khoản ngân hàng riêng dành cho hoạt động kinh doanh, tránh nhầm lẫn và rắc rối trong quá trình khai báo, kiểm tra thuế. Ông Lê Văn Tuấn nhấn mạnh: việc chủ động khai báo trung thực, đúng quy định giúp giảm thiểu các rủi ro về pháp lý và tăng cường uy tín kinh doanh. Luật sư Trần Xoa cũng đồng tình rằng, đã đến lúc hộ kinh doanh cần có tài khoản ngân hàng riêng để phân biệt rõ ràng các dòng tiền, tránh việc trộn lẫn các khoản chi tiêu cá nhân và doanh thu. Điều này không chỉ giúp họ thuận lợi hơn trong việc đối mặt với các kiểm tra của cơ quan thuế mà còn góp phần thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, chuyên nghiệp hơn.

Theo Quyết định 3389 của Bộ Tài chính, không bắt buộc tất cả các hộ kinh doanh phải mở tài khoản ngân hàng từ ngày 1.1.2026, mà chỉ áp dụng đối với các hộ có doanh thu từ 200 triệu đồng trở lên mỗi năm. Mức thu nhập tạm thời đang được đề xuất nâng lên 500 triệu đồng, tức là các hộ kinh doanh dưới mức này vẫn có thể khai báo mà không cần mở tài khoản ngân hàng riêng, tuy nhiên, vẫn phải kê khai số tài khoản phục vụ hoạt động kinh doanh.

Dự thảo nghị định quy định rõ, các hộ, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm tự khai báo chính xác doanh thu, sử dụng đầy đủ các loại sổ sách, hóa đơn, phần mềm quản lý bán hàng khi có yêu cầu của cơ quan thuế. Đặc biệt, với hoạt động thương mại điện tử, chủ sở hữu và các cá nhân liên quan phải kê khai đầy đủ các nghĩa vụ thuế và cung cấp thông tin định danh chính xác, như mã số thuế, số hộ chiếu để dễ dàng kiểm tra, giám sát. Đây là bước tiến trong việc quản lý và kiểm soát dòng tiền của các hoạt động kinh doanh số, góp phần bảo vệ ngân sách nhà nước và xây dựng môi trường kinh doanh công khai, minh bạch hơn.