Chính sách ghi nợ tiền sử dụng đất giúp tháo gỡ nút thắt cho người dân trong việc cấp sổ hồng

ĐƯỢC NỢ ĐẾN KHI CHUYỂN NHƯỢNG

Theo quy định mới, người dân khi làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu sẽ không phải đóng ngay toàn bộ tiền sử dụng đất. Thay vào đó, họ có thể được ghi nợ số tiền này đến khi có các giao dịch như chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất. Trường hợp tặng cho hoặc thừa kế, nếu người nhận thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo hoặc là người thừa kế, họ vẫn tiếp tục được ghi nợ. Số tiền nợ này giữ nguyên tại thời điểm cấp sổ hồng, không tính lãi phạt chậm nộp trong giai đoạn ban đầu.

Chuyên gia pháp lý đất đai Trương Anh Tú nhận định, chính sách này vừa phù hợp về mặt pháp luật, vừa có giá trị xã hội lớn. Trước đây, người dân chỉ được ghi nợ trong vòng 5 năm, nhưng nhiều trường hợp vẫn không thể đủ khả năng tài chính sau thời gian này. Gần đây, cơ chế mới cho phép ghi nợ tới khi có giao dịch, tạo điều kiện linh hoạt hơn, đặc biệt trong bối cảnh giá đất ngày càng tiệm cận thị trường, chi phí làm sổ hồng lại là gánh nặng đối với nhiều gia đình.

Ngoài ra, hàng nghìn hồ sơ cấp sổ lần đầu từng bị đình trệ hoặc kéo dài vì người dân chưa thể đóng nổi tiền sử dụng đất. Có những trường hợp sở hữu đất từ thời ông bà, giấy tờ ổn định, không tranh chấp, nhưng khi làm thủ tục lại phải đóng một khoản tiền lớn – hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng – vượt quá khả năng tài chính của họ. Chính sách ghi nợ không hạn chế thời gian giúp họ có cơ hội ổn định pháp lý mà không phải bỏ ra khoản tiền lớn cùng lúc, tránh rơi vào tình trạng “mua lại mảnh đất của chính mình”.

TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, nhấn mạnh rằng, về bản chất, việc ghi nợ không còn mới mẻ; luật đất đai 2013 đã từng quy định ghi nợ trong vòng 5 năm. Tuy nhiên, chính sách mới linh hoạt hơn, có thể kéo dài thậm chí đến vô thời hạn nếu quyền sử dụng đất không thay đổi. Điều này giúp các hộ nghèo hoặc còn khó khăn trong thanh toán có cơ hội thoát khỏi nợ và tiếp tục nợ trong tương lai nếu cần thiết. Đồng thời, theo Nghị định 103/2024, tỷ lệ thu tiền sử dụng đất khi cấp sổ lần đầu sẽ dao động từ 20 đến 50% theo bảng giá đất, khác hẳn với mức 100% khi chuyển mục đích sử dụng đất.

Để luật pháp thực sự đi vào cuộc sống, cần có các chính sách cụ thể, sát thực tế và dễ thực thi. Ghi nợ tiền sử dụng đất không thời hạn là một trong số đó – một thủ tục đơn giản, ít gây ồn ào nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt, giúp hàng triệu người dân có thể được công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp.

Chưa lo sợ thất thu ngân sách

Có ý kiến lo ngại rằng việc cho phép ghi nợ quá lâu sẽ khiến ngân sách nhà nước thất thu. Tuy nhiên, Trương Anh Tú khẳng định chính sách này vẫn mang lại lợi ích cho ngân sách. Đây không phải là xóa nợ, mà là trì hoãn thu, và khoản nợ sẽ được thu khi người dân thực hiện các giao dịch chuyển nhượng hoặc tặng cho quyền sử dụng đất. Điều này giúp gia tăng số đất đai hợp pháp, giảm các giao dịch ngầm, hạn chế thất thu thuế và nâng cao hiệu quả quản lý đất đai.

Chính sách này cũng giúp tăng tỷ lệ hợp thức hóa đất đai, ổn định quyền sở hữu, giảm tình trạng thiếu minh bạch. Nhà nước thu chậm một khoản phí, nhưng đổi lại có thêm cơ sở dữ liệu chính xác và ổn định pháp lý, góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật đất đai.

Chuyên gia Nguyễn Văn Đỉnh khẳng định, việc cấp sổ hồng là nghĩa vụ của người sử dụng đất nhằm giúp Nhà nước quản lý chặt chẽ, thống kê đất đai tốt hơn. Trong thực tế, nhiều hộ dân ở vùng sâu, vùng xa hoặc có điều kiện kinh tế – xã hội còn khó khăn thường không đăng ký để cấp sổ. Chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất, ghi nợ không hạn chế thời gian được kỳ vọng thúc đẩy việc phân bổ đất đai hợp pháp một cách rộng rãi hơn, góp phần xây dựng hệ thống quản lý đất đai minh bạch và hiệu quả.

Các chính sách này còn tạo điều kiện để người dân dễ dàng hơn trong việc kê khai và cấp sổ, giúp giảm bớt thủ tục rườm rà, tạo thuận lợi cho quá trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Các địa phương cần nhanh chóng ban hành hướng dẫn cụ thể, rõ ràng, tránh tình trạng “chính sách đẹp trên giấy, khó thực hiện ngoài đời”. Quan điểm của ngành nông nghiệp và các tỉnh thành là hỗ trợ tích cực, không kiểm soát cứng nhắc, tạo điều kiện để chính sách thực sự phát huy tác dụng.

Cuộc cách mạng trong quản lý đất đai đang mở ra chân trời mới cho hàng triệu người dân mong muốn có quyền sở hữu rõ ràng và hợp pháp đối với mảnh đất của mình. Chính sách ghi nợ tiền sử dụng đất không thời hạn là bước đi nhỏ nhưng đầy ý nghĩa, góp phần thúc đẩy công bằng, minh bạch và phát triển bền vững trong lĩnh vực đất đai của quốc gia.