VIỆT NAM CHỈMỞ RỘNG ĐẦU NGHỊCH LÝ: DÂN SỐ DÙNG INTERNET NHƯNG NHÂN LỰC SỐ CHUYÊN SÂU THIẾU HỤT

Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng diễn ra mạnh mẽ, Việt Nam ghi nhận những con số ấn tượng về mức độ phổ cập internet và công nghệ số. Theo dữ liệu của DataReportal, đầu năm 2024, có khoảng 78,44 triệu người dân Việt Nam sử dụng internet, chiếm gần 79,1% tổng dân số. Số kết nối di động đăng ký đạt gần 169 triệu, tương đương hơn 170% dân số, minh chứng cho việc thiết bị di động đã trở thành phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày.

Tổng hợp dự báo cho năm 2025, giáo sư Trần Thọ Đạt dự kiến tỷ lệ người Việt sử dụng internet sẽ tăng lên khoảng 80% và số kết nối di động sẽ gần 170%. Tuy nhiên, đằng sau các con số khả quan lại là một nghịch lý đáng bàn: trong khi hạ tầng công nghệ phát triển mạnh, nguồn nhân lực số của Việt Nam lại chưa theo kịp.

Theo báo cáo Digital Skills in a Digitizing Vietnam của Ngân hàng Thế giới (2023), khoảng 68% ngành nghề tại Việt Nam yêu cầu kỹ năng số cơ bản, nhưng chỉ hơn 20% yêu cầu kỹ năng số nâng cao. Các lĩnh vực như phân tích dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng đều thiếu nhân lực có trình độ chuyên sâu. Nhiều nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng, hơn 60% lao động chưa được trang bị kỹ năng số phù hợp để tham gia vào quá trình chuyển đổi số. Ngành logistics, đặc biệt, chỉ có khoảng 5-7% nhân sự đáp ứng yêu cầu kỹ năng số thực tiễn.

GS Trần Thọ Đạt nhận định, mặc dù Việt Nam đã xây dựng nền tảng nhân lực số khá rộng, nhưng còn thiếu chiều sâu chuyên môn. Trình độ kỹ năng số của lực lượng lao động đa phần còn ở mức thao tác, sử dụng phần mềm cơ bản, chưa đủ để thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong sản xuất số hay giúp cơ quan quản lý dựa trên dữ liệu. Điều này gây ra rào cản lớn trong việc chuyển đổi doanh nghiệp và hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu.

Khuyến nghị của vị chuyên gia là cần xây dựng một chương trình quốc gia về đào tạo nhân lực số, hợp tác chặt chẽ giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ. Các khóa đào tạo nên tập trung vào kỹ năng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và quản trị nền tảng số. Đặc biệt, việc đào tạo cán bộ quản lý nhà nước về phân tích dữ liệu và ra quyết định dựa trên số liệu cũng rất cần thiết để hình thành đội ngũ công chức số chuyên nghiệp.

GS Đạt nhấn mạnh: nếu không nâng cao năng lực số cho đội ngũ quản lý và xây dựng văn hóa dữ liệu trong tổ chức, Việt Nam sẽ khó khai thác tối đa tiềm năng của lực lượng sản xuất số trong phát triển kinh tế tri thức. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc này, ông cho rằng, chỉ khi đó, đất nước mới có thể tận dụng hiệu quả quá trình chuyển đổi số, hướng tới một nền kinh tế số thực sự bền vững và hiện đại.