Đề xuất thay thế thi tuyển giáo viên bằng xét tuyển: Giải pháp giảm bất cập và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Trong bối cảnh thực tế ngành giáo dục ngày càng đặt ra những thách thức lớn, nhiều ý kiến chuyên gia đề xuất các giải pháp đột phá nhằm cải thiện quy trình tuyển dụng và đãi ngộ giáo viên. Tọa đàm “Giáo dục đại học – Kiến tạo tự chủ toàn diện và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao theo tinh thần Nghị quyết 71” do Trường Đại học Sư phạm TP.HCM phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tổ chức sáng nay (31.10) đã nhấn mạnh vào đề xuất đáng chú ý về việc thay thế thi tuyển bằng xét tuyển trong công tác tuyển dụng giáo viên ở một số khu vực.

NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG TUYỂN DỤNG GIÁO VIÊN HIỆN HÀNH

Tại tọa đàm, nhóm chuyên gia đến từ Trường ĐH Sư phạm TP.HCM gồm GS-TS Huỳnh Văn Sơn, tiến sĩ Cao Anh Tuấn, thạc sĩ Nguyễn Vĩnh Khương, Nguyễn Ngọc Hưng và tiến sĩ Nguyễn Đắc Thanh đã trình bày về thực trạng ngành giáo dục. Một trong những vấn đề lớn là tình trạng số lượng giáo viên nghỉ việc còn khá cao, đặc biệt tại các vùng sâu, vùng xa, gây ra tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực dài hạn. Tiến sĩ Nguyễn Đắc Thanh cho biết quá trình tuyển dụng chủ yếu dựa vào thi tuyển tập trung, kéo dài, quy trình cồng kềnh, phân bổ chỉ tiêu biên chế không kịp thời, gây khó khăn cho các địa phương trong việc tuyển đủ giáo viên cần thiết.

“Ở nhiều nơi, các tỉnh thành lớn lại thừa cục bộ trong khi vùng sâu, vùng xa không tuyển được giáo viên, đặc biệt các môn đặc thù như tin học, công nghệ, âm nhạc, mỹ thuật tại các cấp học THCS và THPT,” ông Thanh nhấn mạnh. Ngoài ra, yếu tố tâm lý nghề nghiệp, thu nhập thấp cùng với thiếu các chính sách giữ chân đã khiến nhiều sinh viên ngành sư phạm e ngại gắn bó lâu dài hoặc rời bỏ nghề.

Cũng theo ông Thanh, việc đào tạo mới và tuyển dụng liên tục trong bối cảnh nguồn tuyển hạn chế đã tạo ra vòng quay đào tạo-tuyển dụng-rời nghề bất ổn, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu giáo viên và thiếu hụt trầm trọng nhân lực ở những nơi cần nhất.

Chính sách phụ cấp chưa hiệu quả khiến nhiều vùng nghèo, xa xôi vẫn còn thiếu nguồn lực để triển khai các chế độ đãi ngộ, dẫn đến tình trạng chênh lệch đáng kể giữa các vùng miền, ảnh hưởng đến khả năng giữ chân giáo viên.

ĐỀ XUẤT THAY THẾ THI TUYỂN BẰNG XÉT TUYỂN

Từ thực trạng đó, tiến sĩ Nguyễn Đắc Thanh đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả tuyển dụng và đãi ngộ nhà giáo theo tinh thần Nghị quyết 71. Đặc biệt, ông nhấn mạnh việc nâng cao tính chủ động của các địa phương trong tuyển dụng, cho phép tổ chức tuyển định kỳ, không phụ thuộc hoàn toàn vào kỳ thi viên chức tập trung, cũng như áp dụng xét tuyển đối với vùng khó khăn.

“Chúng ta cần rút ngắn quy trình, linh hoạt hóa cách tuyển dụng để kịp thời đáp ứng nhu cầu, đồng thời xây dựng cổng thông tin về nguồn tuyển ngành sư phạm để các địa phương dễ tiếp cận,” ông nói.

Ngoài ra, nhóm nghiên cứu còn đề xuất chuẩn hóa và nâng mức phụ cấp ưu đãi đối với giáo viên ở vùng khó khăn. Các mức hỗ trợ tối thiểu có thể đạt 50% lương cơ sở, dựa vào mức độ khó khăn thực tế của từng địa phương như giao thông, hạ tầng, đời sống. Trung ương cần có trách nhiệm bố trí ngân sách bổ sung để đảm bảo các chính sách này được thực hiện hiệu quả. Không chỉ vậy, các chính sách hỗ trợ về nhà ở công vụ, đất đai và điều kiện sinh hoạt như trường lớp, nước sạch, internet cần được tăng cường nhằm giữ chân giáo viên lâu dài, ổn định các đội ngũ cán bộ giảng dạy tại những khu vực khó khăn.

GS-TS Huỳnh Văn Sơn, Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, chia sẻ trong phát biểu của mình: “Chính sách đã rõ, nhưng thực hiện còn nhiều hạn chế. Chúng ta cần có giải pháp cụ thể để chính sách đi vào cuộc sống, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên.”

Từ các đề xuất này, có thể thấy rõ một xu hướng đổi mới trong công tác tuyển dụng giáo viên, hướng tới sự linh hoạt, chủ động và phù hợp hơn với từng vùng miền, đồng thời thúc đẩy các chính sách đãi ngộ hiệu quả hơn nhằm giữ chân đội ngũ giáo viên có trình độ và tận tâm.