NÊN LÀM RÕ TIÊU CHÍ ĐẦU CƠ TRONG QUY ĐỊNH THUẾ VÀNG MIẾNG

Trong cuộc tranh luận về việc đánh thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng, các chuyên gia đều thống nhất rằng cần xác định rõ tiêu chí “đầu cơ” để phân biệt với hoạt động tích trữ bình thường của người dân.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam đoàn Cần Thơ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân biệt giữa hoạt động đầu cơ và tích trữ để tránh gây ảnh hưởng tới những người mua vàng chỉ nhằm mục đích tiết kiệm. Người dân Việt Nam phần lớn mua vàng để dành, không xuất phát từ ý định làm lợi ngắn hạn, do đó, việc áp thuế TNCN cần phải có tiêu chí rõ ràng, phân biệt đúng đắn. Bởi tâm lý của người dân từ xưa đến nay là tích trữ vàng như một phương án dự phòng cho các tình huống đột xuất, chứ không nhằm mục đích đầu cơ.

Chuyên gia luật Trần Xoa phân tích rằng, để áp dụng thuế TNCN phù hợp, trước tiên cần xây dựng các tiêu chí rõ ràng xác định hoạt động đầu cơ. Ông nêu ví dụ, việc bán vàng nhỏ lẻ như 2 phân hay 1 chỉ của người dân thường nhằm mục đích tích trữ hoặc giải quyết nhu cầu cá nhân, không thể gọi là đầu cơ. Nếu tất cả giao dịch đều bị đánh thuế, sẽ gây gánh nặng cho đa số người dân, những người mua vàng để dành hay thực hiện các mục đích chính đáng khác.

Ông đề xuất, Quốc hội cần yêu cầu Chính phủ đưa ra các tiêu chí cụ thể để xác định hoạt động đầu cơ trong lĩnh vực vàng miếng. Sau đó, việc tính thuế TNCN mới mang tính hợp lý và thuyết phục hơn. Ngoài ra, ông nhấn mạnh rằng, nếu xác định hành vi đầu cơ thì mức thuế cần cao hơn, ví dụ như 1% trên giá bán, để thực sự hạn chế hành vi đầu cơ trục lợi.

Chuyên gia kinh tế TS Huỳnh Thanh Điền cũng đồng tình rằng, để tránh gây ảnh hưởng không công bằng đến người dân, cần xác rõ thế nào là hoạt động đầu cơ. Thông thường, người dân mua vàng để tích trữ và chỉ bán ra khi cần thiết, không nhằm kiếm lời trong thời gian ngắn hạn. Ông đề xuất, phải định rõ khoảng thời gian mua bán để xác định phạm vi đầu cơ nhằm tính thuế, tránh bắt tất cả các giao dịch đều phải chịu thuế như nhau, gây bất hợp lý.

Ở góc nhìn khác, TS Nguyễn Đức Độ, Phó viện trưởng Viện Kinh tế – Tài chính, cho rằng việc áp thuế TNCN 0,1% trên giá bán là hợp lý, vì tức thời sẽ đơn giản trong việc thực hiện và phù hợp với việc đánh thuế các tài sản tài chính như cổ phiếu, chứng khoán. Ông chỉ rõ, dòng vốn gửi tiết kiệm hay đầu tư chứ không giao dịch mua bán nhanh chóng là những dạng hoạt động không bị ảnh hưởng, còn các giao dịch tích cực mua đi bán lại nhằm kiếm lời cần chịu thuế rõ ràng hơn.

Chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu cũng ủng hộ việc áp thuế đối với chuyển nhượng vàng, vì vàng là hàng hóa có tính chất tài sản, có thể gây ảnh hưởng lớn đến thị trường nếu không kiểm soát. Ông đề xuất, mức thuế 0,1% trên giá bán là phù hợp, đặc biệt khi nhiều người đã mua vàng tích trữ từ nhiều năm trước không thể xác định chính xác chênh lệch giá mua và giá bán. Ông còn đề xuất phương án để cá nhân có thể lựa chọn, hoặc tính thuế dựa trên lợi nhuận chênh lệch.

Để thực thi chính sách một cách hợp lý, các chuyên gia đều nhất trí rằng, cần xác định rõ ngưỡng giao dịch bắt đầu tính thuế, như số lượng vàng tối thiểu hoặc giá trị giao dịch để tránh phân tán, chia nhỏ. Các chuyên gia pháp lý đề xuất, có thể xem xét ngưỡng 10 lượng vàng trở lên để bắt đầu chịu thuế, nhằm ngăn chặn những hành vi chia nhỏ khối lượng giao dịch nhằm trốn thuế.

Việc xác định rõ tiêu chí “đầu cơ” sẽ là bước quan trọng để đưa ra các quy định thuế phù hợp, minh bạch và công bằng, góp phần kiểm soát thị trường vàng, đồng thời bảo vệ quyền lợi người dân và nguồn thu ngân sách quốc gia.