GIÁNG NGƯỜI CHUYÊN NGHỀ MAI TÁNG TRONG MÙA NẮNG CHÁY Ở SÀI GÒN

Giữa cái nắng bỏng rẫy cuối tháng 3, mặt đường Tôn Thất Thuyết, phường Khánh Hội, quận 4 cũ—nay là trung tâm TP.HCM—phả lên làn gió nóng hổi, làm người đi đường phải nép mình tìm bóng râm. Trong không khí nóng nực ấy, chúng tôi có dịp ghé thăm một con hẻm nhỏ, nơi có bảng hiệu dịch vụ mai táng Phước Thiện Thọ, và chứng kiến cảnh tượng tĩnh lặng của những chiếc quan tài gỗ đỏ nâu, bóng loáng dưới ánh chiều tà.

Chúng tôi được chào đón bởi chú Lâm Kim Cừu, còn gọi là chú Mười, người đàn ông 59 tuổi với làn da rám nắng và mái tóc bạc đã nhấn chìm trong những năm tháng. Chú mời chúng tôi ngồi trên chiếc ghế nhựa, vừa rót trà, vừa nở nụ cười hiền hậu, hỏi dò lý do tại sao chúng tôi lại quan tâm đến nghề của chú: “Ủa, cơ duyên nào mấy đứa chọn nghề này mà viết vậy? Nghề này đâu phải ai cũng dám hỏi tới.”

Chưa dứt lời, chú rít điếu thuốc dài, chậm rãi thở ra làn khói mỏng manh, làm rõ nét bức tranh tĩnh mịch quanh đó. Chú kể: “Chắc có duyên ha, như chú vậy. Chú có chọn nghề đâu, nghề đã chọn chú rồi.”

TÂM SỰ VỀ NGHỀ MAI TÁNG

Chú Mười bắt đầu câu chuyện về kỷ niệm ngày cha mất vào năm 1993, khi dịch vụ mai táng tại TP.HCM còn sơ khai, phần lớn người nhà tự lo liệu khâm liệm, thay đồ cho người đã khuất. Trong ký ức của chú, thời điểm đó, không có gì đáng sợ, chỉ mong làm sao để người thân ra đi nhẹ nhàng, tươm tất. “Lúc đó, chú không sợ gì hết, chỉ nghĩ làm cho cha được yên tâm,” chú kể, ánh mắt xa xăm.

Dần dà, qua những lần phụ giúp người anh trong nghề, chú nhận ra cảm giác về quy trình mai táng đã ăn sâu vào tâm trí. Trong sân kho, những chiếc xe chuyên dụng xếp hàng im lìm, còn chiếc máy phun tinh dầu sát trùng thở ra làn khói trắng, át đi mùi đất, mùi gỗ quen thuộc.

NGHỀ ĐƯA TIỄN KHÔNG AI MUỐN DẤN THÂN

Năm 1999, chú cùng nhóm người mở công ty dịch vụ mai táng. Khi được hỏi về lý do gắn bó với nghề này, chú Mười cười: “Chú cũng thử đủ thứ rồi, làm thợ hồ, chạy xe, buôn bán… nhưng rồi nghề này tự dưng dính vào, bỏ không được.”

Chú phân tích thêm về đặc thù của nghề mai táng ở miền Nam, nơi phần lớn quan tài được chôn cố định, ít sang cát hơn miền Bắc. Thường mong muốn của gia đình là có một nơi an nghỉ trang nghiêm, điều kiện túi tiền chu đáo để người thân yên tâm ra đi.

Chú lấy tay vuốt nhẹ chiếc vải phủ chiếc quan tài, đôi mắt trũng sâu nhưng tràn đầy ý nghĩa. “Ai đến với cuộc đời này rồi cũng phải ra đi một lần. Miễn sao đi cho sạch sẽ, nhẹ nhàng, để gia đình không phải lo lắng,” chú nói.

NHỮNG NGÀY ĐẦU GẶP KHÓ KHĂN VÀ SỰ CHUYỂN BIẾN

Trong ký ức của chú, những ngày đầu làm nghề, mỗi lần tiễn đưa xong, chú đều cảm thấy xơ xác, đêm dài trằn trọc vì hình ảnh người thân, người dân bật khóc, những cảnh xúc động làm trái tim như bị xé toạc. “Chú cũng có gia đình, cũng thương vợ con, nhưng vì nghề, phải cố gắng giữ vững cảm xúc để không làm gia đình đau lòng hơn,” chú trải lòng.

Chú kể, dần dà, chú học được cách che giấu nỗi buồn, để những nghi lễ diễn ra suôn sẻ, chu đáo, giúp người ở lại bớt quặn đau. “Nghề này dạy mình trân quý hơn cuộc sống, hiểu rõ giá trị của từng phút giây, từng giây phút chia tay.”

LÒNG BÌNH AN VỚI CÔNG VIỆC GIAO TIẾP VỚI NGƯỜI ĐÃ MẤT

Khi chúng tôi đặt câu hỏi về cảm giác sợ hãi khi làm việc liên quan đến cái chết, chú cười lớn, tàn thuốc rơi xuống đất, rồi gãi đầu: “Sợ gì, con. Chú thấy vui vẻ lắm. Mỗi lần tiễn người đi đàng hoàng, lòng chú nhẹ hết phần của mình. Làm được việc cuối cùng cho họ là thấy an tâm.”

Chú kể những lần chứng kiến gia đình mất mát, người thân xé áo tang, cúng cỗ, thắp nhang rồi ôm nhau khóc là những hình ảnh chẳng thể nào quên. Có người còn dặn chú giữ lại hình ảnh tang lễ của chồng, của mẹ để nhớ về những khoảnh khắc cuối cùng. “Ông bà nói đúng, sống nay chết mai, để biết trân trọng hơn người thân. Chỉ cần biết yêu thương, đừng để lỡ những giây phút quan trọng.”

TIẾP NỐI TRUYỀN NGHỀ VÀ GIA ĐÌNH

Chú Mười hiện đã bước vào tuổi 60, cùng hai người con trai đang nối nghiệp. Dù có nhiều đứa trẻ sợ làm nghề vì nghĩ nó xui xẻo, nhưng hai con của chú quen với công việc từ nhỏ, tự hào về nghề nghiệp của cha. “Chú mong chúng ráng giữ nghề, có lúc cần cha xử lý giúp, là vui rồi,” chú nói với nét mặt hồn hậu.

Trên sân, những người thợ của chú đang chỉnh lại từng chiếc quan tài, tiếng búa gõ đều đều, mùi trầm thoảng qua gió mang lại cảm giác bình yên lạ thường. “Nghề này hay lắm con, làm trọn tình, lo cho người ta đoạn cuối đời. Miễn là làm tận tâm, ai rồi cũng đi về nơi ấy nhẹ nhàng,” chú kết luận mỗi khi nhìn về phía xa xăm.

Dù cuộc sống ngoài kia vẫn không ngừng hối hả, thì trong lòng người thợ tiếp xúc với tử vong này, niềm tin về sự thanh thản cuối đời vẫn luôn hiện hữu.