TP.HCM chuẩn bị bước vào kỷ nguyên pháp lý mới với dự thảo luật đô thị đặc biệt

Trong hội thảo mới đây, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được xác nhận rằng Bộ Chính trị đã thống nhất chủ trương cho phép thành phố xây dựng luật đô thị đặc biệt, tương tự như luật Thủ đô của Hà Nội. Dự kiến, trong tháng 3, TP.HCM sẽ hoàn thành đề cương, tháng 4 là thời điểm chuẩn bị dự thảo, và từ tháng 5 đến 6 sẽ tổ chức các hội thảo lấy ý kiến để hoàn thiện. Đến cuối năm 2026, dự án luật này sẽ trình Quốc hội khóa XVI xem xét thông qua.

Chủ trương này mở ra cơ hội lớn cho TP.HCM vươn mình thành đô thị toàn cầu, đủ sức cạnh tranh và đáng sống vào năm 2030. Theo Chủ tịch Nguyễn Văn Được, việc ban hành luật đô thị đặc biệt sẽ tạo cú hích thể chế, giúp tăng niềm tin của nhà đầu tư và thúc đẩy các dự án hạ tầng trọng điểm như metro Bến Thành – Cần Giờ, khu liên hợp thể thao quốc gia Rạch Chiếc, cùng nhiều công trình khu đô thị mới như Bình Quới – Thanh Đa và Thủ Thiêm.

Các chuyên gia và đại biểu Quốc hội đều thể hiện sự vui mừng trước bước tiến này. Đặc biệt, Đoàn ĐBQH TP.HCM, như PGS-TS Trần Hoàng Ngân, nhấn mạnh rằng, luật đô thị đặc biệt không chỉ mang ý nghĩa pháp lý, mà còn là nền tảng để đổi mới tư duy phát triển của thành phố, chuyển từ các cơ chế thí điểm sang thể chế tổng thể phù hợp với tầm vóc và trách nhiệm quốc gia của TP.HCM. Các nghị quyết đặc thù từ năm 2017 đến nay đã phần nào giải quyết các điểm nghẽn, nhưng để phát triển nhanh và bền vững, cần một nền tảng pháp lý ổn định, dài hạn.

Bà Trần Thị Ngọc Tam, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, nhận định rằng luật này sẽ giúp đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo điều kiện khai thác tối đa tiềm năng của thành phố. Theo bà, cú hích về thể chế sẽ thúc đẩy các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia sâu hơn vào các dự án trọng điểm như mở rộng quốc lộ, xây dựng cao tốc, và phát triển các khu đô thị mới.

Chia sẻ về vai trò thể chế, PGS-TS Trần Hoàng Ngân cho rằng việc xây dựng luật này còn là bước tự chủ của TP.HCM trong quản trị, nguồn lực và không gian phát triển. Ông nhấn mạnh rằng, dự kiến tại kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI, luật Thủ đô sẽ được điều chỉnh bổ sung, và các nội dung phù hợp sẽ được chuyển sang luật đô thị đặc biệt, trong đó giữ vững nguyên tắc phân cấp, phân quyền của Đảng.

Điều quan trọng hơn, các chuyên gia đều cho rằng luật đô thị đặc biệt không chỉ nhằm phục vụ hiện tại, mà còn là nền tảng để TP.HCM trở thành đô thị sáng tạo, hiện đại, nằm trong nhóm 100 thành phố toàn cầu vào năm 2030. Các cơ chế tự chủ về tài chính, huy động nguồn lực xã hội, khai thác giá trị đất đai, phát triển các trung tâm tài chính quốc tế và trung tâm dữ liệu đều cần thiết để thành phố đủ sức bắt kịp các xu hướng phát triển toàn cầu.

Trong quá trình này, các ý kiến đều khẳng định rằng, luật không chỉ là công cụ ưu đãi, mà còn phải tạo ra một kiến trúc thể chế mới, linh hoạt để thích ứng với các mô hình đột phá như đô thị số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh. TP.HCM cần có cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để thúc đẩy sáng tạo, nâng cao khả năng quản trị và khai thác lợi thế của mình một cách hiệu quả và bền vững hơn.

Dự kiến, trong thời gian tới, việc xây dựng luật đô thị đặc biệt sẽ lấy cảm hứng từ luật Thủ đô, điều chỉnh, bổ sung theo định hướng phân cấp, phân quyền, đồng thời tạo ra cơ chế chủ động, tự quyết trong quản lý nguồn lực, dự án và không gian phát triển. Các chính sách mới sẽ thúc đẩy TP.HCM mở rộng mạng lưới đường sắt, khai thác tối đa tiềm năng hạ tầng, cũng như phát huy vai trò trung tâm của thành phố trong tiến trình phát triển quốc gia và khu vực.