QUỸ BÌNH ỔN HÀM GIÁ XĂNG DẦU ĐỂ ỨC CHẾ TĂNG GIÁ
BẤT NGỜ, CUỘC CHIẾN GIÁ NHIÊN LIỆU ĐƯƠNG ĐẦU CHÍNH PHỦ VẬN DỤNG QUỸ BÌNH ỔN SAU HƠN 3 NĂM Тối ngày 10.3, Bộ Công thương và Bộ Tài chính đã quyết định điều chỉnh tăng giá xăng dầu – lần thứ 3 liên tiếp trong tháng. Đồng thời, Quỹ bình ổn giá xăng dầu được sử dụng ở mức 4.000 – 5.000 đồng mỗi lít, kg tùy loại, nhằm bình ổn thị trường. Mặc dù vậy, giá xăng RON95 đã gần chạm ngưỡng 30.000 đồng/lít, dầu diesel cũng tụt xuống mức 31.000 đồng/lít.
Chưa đầy 24 giờ sau, đến 22 giờ ngày 11.3, liên bộ đã điều chỉnh giảm giá bán lẻ xăng dầu mạnh mẽ. Trong đó, dầu hỏa là mặt hàng giảm sâu nhất, tới gần 8.000 đồng/lít so với ngày hôm trước. Cụ thể, xăng E5 RON92 giảm 3.619 đồng, còn 22.951 đồng/lít; xăng RON95-III giảm 3.880 đồng, còn 25.240 đồng/lít; dầu diesel cũng giảm 4.247 đồng về mức 26.470 đồng/lít; dầu hỏa giảm 7.966 đồng, còn 24.419 đồng/lít; dầu mazut giảm 5.706 đồng, xuống còn 19.001 đồng/kg. Trong lần điều chỉnh này, liên bộ cũng quyết định dùng Quỹ bình ổn để trợ giá các mặt hàng nhiên liệu, với mức hỗ trợ 4.000 đồng/lít/kg, riêng dầu diesel là 5.000 đồng/lít.
Thủ tướng Phạm Minh Chính trong cuộc họp chiều 10.3 đã chỉ đạo sử dụng Quỹ bình ổn ngay lập tức và đề xuất Bộ Tài chính trình phương án giảm thuế bảo vệ môi trường về 0 đối với xăng dầu trong ngày 12.3. Đây là lần đầu tiên sau hơn 3 năm, các cơ quan chức năng tích cực sử dụng Quỹ bình ổn để hỗ trợ thị trường.
Các chuyên gia đều nhất trí rằng, để bình ổn thị trường xăng dầu, cần phải kích hoạt mạnh Quỹ bình ổn và giảm liên tiếp các loại thuế, phí trong ngắn hạn. Theo một chuyên gia, hiện thuế, phí chiếm hơn 25-28% giá bán lẻ xăng dầu, trong đó, giảm thuế nhập khẩu về 0% có thể giảm giá khoảng 2.500 đồng/lít xăng, 2.000 đồng/lít dầu diesel. Tuy nhiên, mức giảm này còn rất khiêm tốn so với đà tăng giá gần đây, khi từ đầu tháng 3 đến nay, giá xăng đã tăng từ 29% đến 34%, còn dầu tăng 57-80%.
GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh doanh TP.HCM, cho biết giá dầu diesel đã vượt ngưỡng 30.000 đồng/lít và còn hơn 35.000 đồng/lít, là điều các ngành chịu sức ép lớn. Ông đề xuất cần giảm thuế BVMT, TTĐB và tích cực xả Quỹ bình ổn nhằm bình ổn thị trường. Ông nhấn mạnh, cần có biện pháp mạnh để giảm nhiệt giá xăng dầu ngay lập tức; trong đó, việc kích hoạt chính sách giảm thuế và chi Quỹ bình ổn để tránh tình trạng giá leo thang quá cao.
Trong khi đó, TS Nguyễn Quốc Việt, Trường ĐH Kinh tế quốc dân, cảnh báo rằng, dù Quỹ bình ổn có tích lũy khá lớn, nhưng với đà tăng sốc của thị trường thế giới, việc xả quỹ cũng chỉ giúp trong thời gian ngắn. Ông cho rằng, cần phối hợp công cụ chính sách như kích hoạt Quỹ tự động, giảm thuế, phí đồng thời hỗ trợ ngân sách để giảm sốc giá, bảo vệ người tiêu dùng, đặc biệt những người có thu nhập thấp.
Chuyên gia còn nhấn mạnh việc đa dạng hóa nguồn cung dầu thô, khai thác mạnh hơn từ các nguồn khác ngoài Trung Đông, là biện pháp trung hạn để giảm phụ thuộc và bình ổn thị trường. Thủ tướng cũng yêu cầu đẩy mạnh nhập khẩu từ các thị trường như Mỹ, Ấn Độ, Trung Quốc, đồng thời kiểm soát tốt tồn kho và xây dựng các phương án sẵn sàng ứng phó với biến động nguồn cung.
Trong 2 tháng đầu năm, Việt Nam đã nhập khẩu gần 2,18 triệu tấn xăng dầu, trị giá trên 1,44 tỷ USD, tăng 43% về lượng so với cùng kỳ, cho thấy sự chủ động trong đa dạng nguồn cung. Đồng thời, xu hướng nhập khẩu từ các nước hưởng thuế MFN như Mỹ, Ấn Độ, Trung Quốc đang ngày càng rõ nét do tác động của chiến tranh Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung truyền thống.
Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, ông Bùi Ngọc Bảo, cho hay việc tạm giảm thuế nhập khẩu giúp các doanh nghiệp có thể nhập hàng từ các thị trường khác, giảm cơ hội độc quyền và mở rộng nguồn cung. “Chúng tôi vẫn đảm bảo đủ hàng trong tháng 3 và các tháng tiếp theo, nhưng dài hơi cần các giải pháp tổng thể hơn để giữ ổn định giá,” ông Bảo nhận định.
Thủ tướng cũng đã chỉ đạo Bộ Công thương đề xuất sửa đổi Nghị định số 83/2014 về quản lý giá xăng dầu, hướng tới quản lý theo nguyên tắc linh hoạt, không quy định giá cố định, mà để doanh nghiệp tự chủ công bố giá dựa trên chi phí và lợi nhuận hợp lý.
Về nhu cầu tiêu thụ, các doanh nghiệp cho biết thị trường xăng dầu trong những ngày gần đây tăng đột biến, với mức tăng từ 165% đến hơn 200% tại các khu vực ngoại thành. Các kho dự trữ đã được chuẩn bị để đáp ứng nhu cầu này, bất chấp giá dầu tăng mạnh khoảng 20%. Điều này phản ánh tâm lý sợ thiếu nguồn cung trong bối cảnh căng thẳng toàn cầu và chiến sự Trung Đông vẫn còn nhiều bất ổn.
Trong bối cảnh này, chính quyền liên tiếp đưa ra các giải pháp cấp bách nhằm bình ổn giá, hạn chế đà tăng của xăng dầu, tránh tác động dây chuyền đến nhiều lĩnh vực khác trong nền kinh tế. Những động thái này thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc kiểm soát thị trường nhiên liệu, đảm bảo nền kinh tế không bị ảnh hưởng tiêu cực bởi biến động giá quốc tế.