HỒ SƠ THẨM ĐỊNH DỰ ÁN LUẬT QUẢN LÝ THUẾ: BƯỚC ĐỔI MỚI CẤP THIẾT CHO HỘ KINH DOANH TỪ 2026

Bộ Tài chính vừa công bố hồ sơ thẩm định dự án luật Quản lý thuế (thay thế), trong đó nổi bật là đề xuất đổi mới phương pháp quản lý đối với các hộ kinh doanh nhỏ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ. Những điều chỉnh này nhằm thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả thu thuế từ các đối tượng này.

HỘ KINH DOANH VÀ CÁ NHÂN KINH DOANH ĐẾN NĂM 2026 Sẽ THAY ĐỔI NHƯ THẾ NÀO?

Hiện cả nước có khoảng 3,6 triệu hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đang được quản lý thuế, trong đó khoảng 2,2 triệu hộ ổn định. Từ năm 2026, quy định khoán thuế đối với các đối tượng này sẽ bị xóa bỏ. Thay vào đó, họ sẽ áp dụng cơ chế tự khai, tự nộp thuế dựa trên phương pháp tính thuế trực tiếp – tỷ lệ phần trăm trên doanh thu – phù hợp với luật Thuế giá trị gia tăng và luật Thuế thu nhập cá nhân.

Ngoài ra, Bộ đề xuất đưa ra các mức tỷ lệ phần trăm doanh thu để tính thuế giá trị gia tăng, phù hợp với quy mô doanh thu của hộ kinh doanh, nhằm tạo công bằng và khuyến khích họ chuyển đổi sang hình thức doanh nghiệp. Đồng thời, các cá nhân kinh doanh có doanh thu tương đương doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc nhỏ và vừa sẽ chịu mức thuế thu nhập phù hợp theo luật Thuế thu nhập cá nhân.

LỆ RÈNH VỀ HỖ TRỢ KÊKHAI THUẾ VÀ HÓA ĐƠN ĐIỆN TỬ

Phương án dự thảo còn đề xuất điều chỉnh về hỗ trợ kê khai thuế, trong đó cơ quan thuế sẽ phát triển hệ thống tạo sẵn tờ khai từ các ứng dụng gửi trực tiếp cho người nộp thuế để xác nhận nghĩa vụ thuế. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng thủ tục, tăng tính chính xác trong kê khai.

Về chế độ kế toán và hóa đơn, dự luật quy định: Các hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên sẽ phải áp dụng chế độ kế toán đơn giản phù hợp các doanh nghiệp vừa và nhỏ theo Thông tư 88/2021/TT-BTC; đồng thời phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc không mã của cơ quan thuế. Các hộ có doanh thu dưới 1 tỷ đồng sẽ áp dụng hình thức hóa đơn phù hợp hơn, như hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền kết nối dữ liệu hoặc các hình thức điện tử khác, theo lộ trình từ năm 2025.

Trong giai đoạn 2027-2028, các hộ kinh doanh có doanh thu từ 800 triệu trở lên sẽ bắt buộc sử dụng hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối với cơ quan thuế khi bán hàng trực tiếp đến người tiêu dùng.

Chính sách này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao ý thức quản lý tài chính, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ kinh doanh tiếp cận công nghệ và chuẩn hóa quy trình thu thuế.

NHỮNG DỰ ĐOÁN VÀ THÁI ĐỘ CỦA BỘ TÀI CHÍNH

Việc bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử, chế độ kế toán đơn giản được kỳ vọng sẽ là cú hích mạnh mẽ giúp các hộ kinh doanh chuyển đổi mô hình, từng bước phát triển thành doanh nghiệp chuyên nghiệp hơn. Tuy nhiên, điều này đi kèm với áp lực về chi phí tuân thủ hàng năm — nhất là đối với các hộ nhỏ lẻ, vốn có nguồn lực hạn chế.

Chính phủ dự kiến đưa dự luật này trình Quốc hội vào kỳ họp thứ 10 của khóa XV (tháng 10 năm nay). Theo số liệu từ Tổng cục Thuế, trong 3 quý đầu năm 2025, thu ngân sách từ hộ kinh doanh lên tới gần 8,7 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 25% so với cùng kỳ năm ngoái, cho thấy vai trò quan trọng của nhóm này trong ngân sách nhà nước. Tổng số thu từ hộ kinh doanh trong năm 2024 ước đạt hơn 25,9 nghìn tỷ đồng, phản ánh mức đóng góp không ngừng gia tăng.

Việc đổi mới quản lý thuế cho hộ kinh doanh từ 2026 không chỉ là bước tiến lớn về mặt thể chế, mà còn góp phần thúc đẩy quá trình số hóa và nâng cao ý thức tự giác trong quản lý thuế của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ, vừa và cá nhân kinh doanh.