TiỀN ẢO VÀ CÁI BỀ NỔI BẬT CỦA VẤN ĐỀ LỪA ĐẢO TRONG THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM

Gần đây, các vụ việc liên quan đến lừa đảo trong lĩnh vực tiền ảo tại Việt Nam đã bị phanh phui ngày càng nhiều, cho thấy mức độ nguy hiểm và sự tinh vi ngày càng lớn của các chiêu trò lừa đảo. Những hiện tượng này đặt ra câu hỏi lớn về nhận thức và cảnh giác của cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ, trước các cơn lốc đầu tư nhanh chóng, dễ mất trắng và dễ rơi vào vòng xoáy tài chính bất hợp pháp.

AI ĐANG BỊ CUỐN THEO CƠN LỪA ĐẢO TIỀN ẢO?

Trong các vụ khám xét vừa qua, lực lượng công an tỉnh Phú Thọ đã phát hiện và bắt giữ hàng chục thiết bị liên quan đến hoạt động đa cấp “đầu tư tiền ảo” diễn ra trong tháng 8.2025. Trong khi đó, hành vi lừa đảo cũng diễn ra tại nhiều địa phương khác như Đồng Nai, TP.HCM, Đà Nẵng, nơi hàng chục nghìn người dân đã đổ vào các dự án, sàn giao dịch không rõ nguồn gốc, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng.

Tâm lý thích làm giàu nhanh, lòng ham lợi và thiếu hiểu biết chính là những yếu tố khiến nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, dễ dàng bị mắc kẹt trong cơn lốc tiền ảo. Các nhóm lừa đảo thường vẽ ra hình ảnh hào nhoáng, hứa hẹn lợi nhuận khủng, thậm chí còn mượn danh các người nổi tiếng để tạo niềm tin, khiến nhiều người dễ mắc kẹt mà không nhận thức rõ rủi ro.

TRIỆU ĐẠI ĐẦU TƯ: PHIÊN VÀNG VÀNG LỜI, LỖ NẶNG

Anh H.N, 38 tuổi, sống tại Buôn Ma Thuột, bắt đầu tham gia thị trường tiền ảo từ năm 2021 sau khi xem quảng cáo trên mạng xã hội. Anh kể: “Ban đầu chỉ mua đi bán lại theo trào lưu, rồi chuyển sang giữ lâu dài. Khi đó, giá Bitcoin khoảng 32.000 USD, nay đã hơn 110.000 USD. Chính vì thấy nhiều người kiếm lời lớn từ tiền ảo, tôi cũng nghĩ mình có thể làm giàu nhanh chóng.” Tuy nhiên, sau nhiều chu kỳ tăng giảm, anh N. đã thua lỗ nặng nhưng may mắn không vay mượn.

Phần lớn người trẻ tham gia đều rơi vào cảm giác tham lam, tin vào lời đồn đại hoặc các câu chuyện thắng lớn, rồi bỏ nhiều tiền vào đó mà không lường trước được rủi ro. Một số còn cho rằng, nếu nghe đồn bỏ ra vài chục triệu đồng, có thể sinh lời hàng tỷ đồng, từ đó dẫn đến những quyết định đầu tư liều lĩnh.

Một nhà đầu tư còn trần tình: “Nhiều người nghe mua vé số 50 triệu đồng thì ngần ngại, còn nghe mua coin để mua biệt thự, xe sang thì lại dễ tin. Cơ hội thắng lớn luôn khiến người ta bỏ qua khả năng mất trắng.” Thậm chí, các nhóm lừa đảo thường lợi dụng danh tiếng các tỷ phú, celebrities như Elon Musk để lôi kéo người dân đầu tư, dù mọi lời hứa đều thiếu căn cứ thực tế.

CÁC HOẠT ĐỘNG GIAN LẬN PHỔ BIẾN, DÙNG CHIẾU TRÒ THU HÚT VỐN

Trong các vụ việc tiêu biểu, công an các địa phương đã triệt phá các sàn giao dịch, hoạt động tổ chức lừa đảo hàng ngàn người với số vốn lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Một số người dù đã thua lỗ, nhưng vì mù quáng tin vào các chiến lược lừa đảo, họ vẫn cứ đầu tư hoặc vay mượn tiền để đặt cược.

Anh N.V.D, 32 tuổi, nhân viên IT tại TP.HCM, chia sẻ: “Tôi bắt đầu tìm hiểu và tham gia đầu tư khoảng 1-2 năm nay vì thấy nhiều người xung quanh làm vậy. Ban đầu tôi chỉ đầu tư số tiền dư, tự nghiên cứu kỹ trên mạng. Nhưng nhiều người đua theo phong trào, theo kiểu ‘lướt sóng’ quá cao, rủi ro lớn, dễ dẫn đến thua lỗ.” Theo anh D., phần lớn người chơi đều có cảm giác thắng lợi ban đầu làm họ lơ là cảnh giác, rồi sau đó dốc hết vốn liếng để rồi trắng tay.

NHẬN ĐỊNH CỦA CHUYÊN GIA VỀ THỊ TRƯỜNG TIỀN ẢO

TS Huỳnh Thanh Điền, giảng viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, nhận định hoạt động giao dịch tiền ảo tại Việt Nam vẫn trong “vùng xám” pháp lý. Tiền ảo không phải là tiền tệ, mà chỉ là một dạng tài sản, nên về bản chất, không phù hợp để giao dịch như tiền thật. Lý do nhiều người Việt đổ xô là vì tiền ảo ít bị kiểm soát về thuế, cùng với đó là các hội thảo, nhóm đầu tư quảng bá quá mức, thổi phồng lợi nhuận để lôi kéo tham gia.

Chuyên gia này cảnh báo: “Việc phát hành tiền ảo qua các dự án như của Shark Bình là hình thức huy động vốn trá hình, không có tác dụng trong sản xuất, kinh doanh thực sự. Thị trường này đa phần chỉ là lừa đảo, dùng tiền của người sau để trả cho người đi trước.” Ông khẳng định rằng, thị trường tài chính thực sự phải nhằm phục vụ các hoạt động sản xuất, tạo việc làm và phát triển kinh tế, còn nếu chỉ dùng tiền của người chơi để trả lợi nhuận, thì đó chính là lừa đảo.

Chia sẻ về những vụ bắt giữ các công ty phát hành đồng tiền riêng, ông Điền cho biết: “Chính phủ hiện nay thí điểm ứng dụng blockchain để phát hành tài sản kỹ thuật số, như token đất đai, cổ phiếu điện tử. Đây là kênh huy động vốn hợp pháp, kiểm soát rõ ràng. Nhưng phần lớn hoạt động gắn mác tiền ảo ở Việt Nam hiện nay đều không đúng hướng, chỉ làm lợi dụng lòng tham, gây thiệt hại cho người dân.”

TS Điền cảnh báo: “Cần phân biệt rõ giữa blockchain và tiền ảo. Blockchain là công nghệ nền tảng ứng dụng trong tài chính hợp pháp, còn tiền ảo đa phần là dạng lừa đảo trá hình. Người dân tốt nhất không nên tham gia các dự án không rõ nguồn gốc, không có hoạt động sản xuất, kinh doanh thực sự.”

Lời khuyên cuối cùng của chuyên gia là: tiền ảo hiện nay chỉ đáng tin cậy khi đi kèm với các hoạt động hợp pháp, sản xuất thật. Các hoạt động đầu tư chỉ nên dựa trên các nền tảng giá trị thực, còn nếu không, đó chính là con đường dẫn đến nguy cơ mất tiền, bị lừa đảo hàng triệu người tiêu dùng Việt Nam.