VƯỚNG MẮC THÔNG QUAN VÀ THỦ TỤC LÁI CƠ SỞ LÀM HƯ HẠI NGÀNH THỰC PHẨM

Liên quan vướng mắc tại Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 của Chính phủ, Hiệp hội sữa Việt Nam đã gửi Công văn số 18 đề nghị Thủ tướng can thiệp khẩn cấp. Hiện nay, tất cả các lô hàng thực phẩm nhập khẩu, từ thành phẩm đến nguyên liệu phục vụ sản xuất, đang gặp khó khăn lớn tại các cảng, không thể thông quan. Nguyên nhân là việc kiểm tra nhà nước đã chuyển về UBND các tỉnh thành từ ngày 27.1 theo Nghị định 46, nhưng các địa phương này chưa có hướng dẫn rõ ràng. Hệ quả là các cơ quan kiểm tra không thể lấy mẫu hoặc cấp giấy xác nhận đạt chất lượng, gây ra tình trạng trì hoãn kéo dài và ùn tắc hàng hóa.

Thêm vào đó, thủ tục kiểm tra hàng hóa đã tăng từ một bước thành ba bước phức tạp hơn nhiều. Thay vì một bước duy nhất, các doanh nghiệp phải trải qua các giai đoạn quyết định kiểm tra, lấy mẫu, gửi mẫu kiểm tra và chờ kết quả để được cấp giấy xác nhận. Quá trình này làm chậm tiến độ, gây thiệt hại về chi phí lưu kho và phá vỡ hoạt động sản xuất, đặc biệt trong những ngày cận Tết Nguyên Đán.

Các nguyên liệu và bao bì nhập khẩu dùng cho sản xuất nội bộ, trước đây được miễn thủ tục tự công bố theo Nghị định 15, giờ đây phải làm thủ tục công bố hợp quy theo Nghị định 46. Thời gian chuẩn bị hồ sơ và chờ xét duyệt kéo dài khiến doanh nghiệp không thể đưa hàng vào sản xuất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng của ngành thực phẩm.

Trong ngành sữa, Nghị định 46 còn gây ra các khó khăn khác. Do thực thi có hiệu lực ngay lập tức, nhiều địa phương chưa kịp thay đổi hoặc cập nhật hồ sơ cho các sản phẩm mới, đồng thời các sản phẩm dinh dưỡng, thực phẩm đã có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia gặp phải quy định chồng chéo, yêu cầu xin cấp 2 giấy phép lưu hành. Thêm vào đó, quy định tại Điều 16 của Nghị định yêu cầu tất cả các cơ sở sản xuất trong và ngoài nước đều phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, nhưng các cơ sở ngoài nước chủ yếu chỉ có các chứng nhận quốc tế như ISO, HACCP, FSSC…, không thể đáp ứng yêu cầu này, khiến hàng nhập khẩu gặp khó khăn.

Hiệp hội sữa Việt Nam đã kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo khẩn cấp hiện thực hóa các giải pháp nhằm tháo gỡ vướng mắc. Cụ thể, đề xuất cho phép các cơ quan kiểm tra nhà nước tiếp tục kiểm tra và cấp giấy xác nhận theo Nghị định 15/2018 trong ít nhất 6 tháng tới, tạo điều kiện để các doanh nghiệp hoàn tất thủ tục công bố hợp quy. Đồng thời, kiến nghị cắt giảm thủ tục kiểm tra, chỉ áp dụng duy nhất một giấy phép lưu hành thay vì hai hoặc ba, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 68 nhằm giảm gánh nặng hành chính và hậu kiểm chất lượng.

Bên cạnh đó, đề xuất cho phép các cơ sở sản xuất trong nước hoặc các doanh nghiệp có chứng nhận quốc tế được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm áp dụng đối với sản phẩm xuất khẩu, phù hợp với cam kết quốc tế của Việt Nam tại WTO. Các sản phẩm tự công bố theo Nghị định 15 cũng cần được chuyển sang đăng ký công bố trong thời gian chuyển tiếp 24 tháng, tránh rơi vào tình trạng không rõ ràng về pháp lý khi Nghị quyết 66.13 hết hiệu lực.

Thẩm quyền các bộ ngành cần sớm rà soát và gỡ vướng để thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc biệt trong dịp cao điểm cuối năm, chuẩn bị cho Tết Nguyên Đán. Việc đào tạo, tập huấn về các quy định mới dự kiến sẽ được tổ chức sau Tết nhằm đảm bảo doanh nghiệp nắm rõ và thực hiện đúng các quy định pháp luật.​