Người đi xe đạp mong giữ gìn làn đường riêng để xây dựng đô thị xanh

Anh Hà Mạnh, cư trú tại quận Phú Thuận, TP.HCM, thường xuyên đạp xe thể thao, vui mừng khi thành phố bắt đầu có làn đường riêng dành cho xe đạp. Trước đây, những người đi xe đạp thường bị xem nhẹ hoặc chịu nhiều ánh nhìn thiếu thiện cảm, nhất là khi phải đi chung làn với ô tô. Vì vậy, anh hy vọng các phương tiện khác sẽ tôn trọng không gian của xe đạp để thúc đẩy lối sống đô thị xanh hơn.

Anh Huỳnh Thắng, đại diện Caocao Adventures, cho biết dù thực tế đường phố chật hẹp, lưu lượng xe lớn, việc xe máy lấn làn xe đạp không thể chấp nhận như một lý do hợp lý. Theo anh, luật đã có, ai vi phạm đều phải chịu trách nhiệm, bất kể là xe đạp hay xe máy. Nếu xử lý không nghiêm thì xã hội sẽ không thể tiến tới văn minh.

Gần đây, TP.HCM đã khánh thành gần 6 km làn đường riêng cho xe đạp tại đại lộ Mai Chí Thọ. Anh Thắng nhận định, trong một đô thị hiện đại, xu hướng giảm phát thải và ưu tiên phương tiện thân thiện môi trường như xe đạp là điều tất yếu. Ông nhấn mạnh rằng, để xây dựng một thành phố xanh, sạch và lành mạnh hơn, việc tận dụng vỉa hè để chia sẻ không gian cho người đi bộ và xe đạp là hợp lý hơn so với việc dành toàn bộ lòng lề để xe máy. “Xe đạp không cần mặt đường quá hoàn hảo, chỉ cần lối đi an toàn và rõ ràng. Nếu tổ chức tốt, người dân sẽ tự nguyện chuyển sang đi xe đạp nhiều hơn,” anh Thắng nói.

Sau một tuần triển khai, đã có hơn 100 trường hợp xe máy bị xử phạt vì cố tình đi vào làn đường dành riêng cho xe đạp, gây mất trật tự và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông. Các chuyên gia đánh giá, việc đầu tư làn đường riêng cho xe đạp là chủ trương đúng đắn, phù hợp với xu hướng đô thị bền vững. KTS Tôn Thất Liêm cho biết, xe đạp là phương tiện không cơ giới, tốc độ chậm, không thể cạnh tranh trực tiếp với xe máy và ô tô, vì vậy việc ưu tiên hạ tầng riêng là cần thiết nhằm thể hiện sự tôn trọng đối với người đi bộ và người đi xe đạp.

Ông nhấn mạnh rằng, ở nhiều quốc gia, xe đạp đã có làn riêng từ lâu, thậm chí xe máy cũng được tách khỏi ô tô. Trong khi hạ tầng tại Việt Nam còn nhiều hạn chế, thì ưu tiên cho xe đạp là phù hợp. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng, không nên cho phép xe máy đi vào làn xe đạp trong mọi tình huống, đặc biệt vào giờ cao điểm nếu không muốn làm giảm hiệu quả của làn đường này. “Nếu đã đầu tư thì cần giám sát chặt chẽ, có thể dùng camera để xử phạt nguội. Đồng thời, có thể xem xét cho phép xe máy sử dụng làn xe đạp trong một số khung giờ để giảm áp lực giao thông tắc nghẽn, nhưng về lâu dài, làn xe đạp phải trở thành hạ tầng độc lập, giúp hình thành thói quen cho người dân,” ông đề xuất.

Tuy nhiên, vẫn còn tranh cãi gay gắt khi nhiều ý kiến cho rằng làn xe đạp chỉ “ưu tiên” chứ không nên cấm xe máy hoàn toàn, nhất là ở các tuyến đường lớn như Mai Chí Thọ, nơi lưu lượng xe máy chiếm đa số. Các chuyên gia như KTS Ngô Viết Nam Sơn phân tích, trong thực tế đường xá chật hẹp, cắt riêng làn cho xe đạp mà không tổ chức liên tục, rõ ràng sẽ gây ra phản ứng và hạn chế khả năng phát huy hiệu quả của làn đường. Ông cho rằng, để phát triển mạng lưới xe đạp phù hợp, cần xây dựng hệ thống tuyến kết nối toàn diện từ các khu dân cư đến trung tâm, trạm metro và các điểm trung chuyển khác.

Theo ông, quy hoạch xe đạp không thể chỉ dừng lại ở từng đoạn đường riêng lẻ mà phải là một trục liên thông xuyên suốt thành phố. Trong điều kiện chưa có hệ thống liên tục, việc xe máy lấn làn xe đạp là thực tế không thể tránh khỏi. Ông đặc biệt nhấn mạnh, việc tổ chức các tuyến đường liên kết rõ ràng là điều kiện tiên quyết để khuyến khích người dân sử dụng xe đạp như một phần của hệ thống giao thông đô thị.

TP.HCM là địa phương đầu tiên của cả nước triển khai làn đường riêng cho xe đạp, dài 5,8 km, rộng 2 m, đánh dấu bước tiến trong phát triển giao thông xanh. Toàn tuyến được sơn màu, gắn biển báo rõ ràng, và chính thức khánh thành vào ngày 31.12.2025 với kinh phí khoảng 14,2 tỷ đồng. Đây là dự án thí điểm nhằm khuyến khích phương tiện thân thiện môi trường, kết nối các tuyến buýt và metro trong tương lai, mở ra hướng đi mới cho đô thị văn minh và bền vững.