LOẠT TUYẾN GIAO THÔNG ĐANG GÂY CHUỀU TRUNG TÂM ĐỒNG BẰNG SÀI GÒN – LONG THÀNH

Liên danh nhà đầu tư gồm Công ty cổ phần Đầu tư Hạ tầng DonaCoop và Tập đoàn VinaCapital vừa chính thức đề xuất phương án triển khai kéo dài tuyến metro Bến Thành – Suối Tiên đến Trấn Biên và Cảng hàng không quốc tế Long Thành, đồng thời phát triển mô hình đô thị theo hình thức đối tác công – tư (PPP).

Tuyến metro kết nối TP.HCM với sân bay Long Thành dự kiến kéo dài tổng cộng khoảng 38,5 km, gồm ba đoạn chính. Đoạn từ ga S0 đến trung tâm hành chính mới của tỉnh Đồng Nai (Khu công nghiệp Biên Hòa 1) dài khoảng 6,5 km; từ trung tâm hành chính đến đường trục trung tâm Biên Hòa khoảng 5 km; và đoạn từ trung tâm hành chính tới sân bay Long Thành khoảng 27 km. Tổng mức đầu tư dự án dự kiến khoảng 65.000 tỷ đồng, chưa tính chi phí giải phóng mặt bằng do nhà nước đảm nhiệm.

Trong quá trình xây dựng, đơn vị tư vấn Tedi South hiện đang cân nhắc hai phương án cho đoạn đi qua khu vực đất quốc phòng của Lữ đoàn 972. Một phương án đi cắt ngang qua khu đất này dài khoảng 2 km, phù hợp với quy hoạch chung TP.Biên Hòa đến năm 2045, trong khi phương án còn lại vòng qua khu vực này, dài hơn 4 km. Đối với đoạn cuối tuyến, do sân bay Long Thành không có đủ quỹ đất bố trí hành lang tuyến, dự kiến tuyến metro sẽ kết nối với tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành bên ngoài sân bay.

Các phương án đề xuất đều có chiều dài khác nhau, trong đó khuyến nghị chọn phương án ngắn nhất để giảm thiểu chi phí và tiến độ thi công. Tuy nhiên, việc đi qua khu vực đất quốc phòng đặt ra các vấn đề pháp lý và đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng, theo đề nghị của UBND tỉnh Đồng Nai.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, Hồ Văn Hà, đã nhấn mạnh mức độ cấp thiết của dự án. Ông yêu cầu liên danh nhà đầu tư phối hợp với Sở Xây dựng nhanh chóng hoàn thiện kế hoạch, làm rõ các thủ tục pháp lý để trình duyệt trong tháng 9 nhằm đảm bảo tiến độ.

Ngoài tuyến metro kéo dài, Đồng Nai và TP.HCM còn lên kế hoạch phát triển các tuyến đường sắt khác nhằm kết nối Đồng Bằng Sài Gòn với sân bay Long Thành. Cụ thể, tuyến metro số 2 và số 6 của TP.HCM dự kiến sẽ mở rộng tới sân bay Tân Sơn Nhất, sau đó kết nối với tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành tại các ga trung tâm hoặc điểm nút quan trọng.

Dự án đường sắt nhẹ Thủ Thiêm – Long Thành đã bắt đầu được nghiên cứu từ năm 2019 bởi Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng). Trải qua nhiều vướng mắc, đến 2024 báo cáo tiền khả thi mới hoàn thiện. Trong nỗ lực đẩy nhanh tiến độ, Bộ này đã đề xuất Chính phủ giao TP.HCM chủ trì xây dựng, đồng thời sử dụng các cơ chế đặc thù nhằm rút ngắn thời gian thi công, dự kiến khởi công cuối năm 2026 và hoàn thành vào năm 2029.

Chia sẻ về tầm quan trọng của hệ thống giao thông kết nối, các chuyên gia đều khẳng định rằng, khai thác tối đa hiệu quả của Cảng hàng không Long Thành sẽ phụ thuộc lớn vào mạng lưới hạ tầng vận chuyển liên thông. Nhiều doanh nghiệp tư nhân đã đề xuất tham gia xây dựng các tuyến đường sắt trọng điểm như EPC hoặc nhà đầu tư trực tiếp, nhờ các cơ chế đặc thù, phù hợp với chính sách khuyến khích xã hội hóa lĩnh vực này. Các dự án này có tiến độ xây dựng dự kiến chỉ trong 2-4 năm, giúp rút ngắn thời gian hoàn thiện đáng kể.

Tuy nhiên, theo GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh, vẫn còn nhiều nút thắt khi sân bay Long Thành chuẩn bị đi vào hoạt động, do các dự án đường sắt chính mới bắt đầu triển khai. Ông nhấn mạnh rằng, nhiều quốc gia phát triển sân bay xa trung tâm, nhưng kết nối giao thông nội bộ như metro và đường sắt luôn được xây dựng đồng bộ để đảm bảo tiện lợi, tin cậy và giảm thời gian di chuyển cho hành khách cũng như nhân viên. Nếu không thể hoàn thành các tuyến sắt liên kết kịp thời, đặc biệt trong bối cảnh sân bay sắp mở cửa, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả khai thác và khả năng cạnh tranh của siêu sân bay Long Thành.

Chính phủ và các địa phương hiện nay cần hành động quyết liệt, ban hành các cơ chế đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ các công trình, tận dụng khả năng của doanh nghiệp tư nhân để sớm đưa hệ thống kết nối hoàn chỉnh và đồng bộ. Nếu không, việc vận hành thuận lợi, phát huy hết công suất của sân bay Long Thành sẽ còn đối mặt với nhiều thử thách trong tương lai gần.