GIÁO DỤC THỜI MỚI: TƯỞNG TƯỢNG TƯƠNG LAI – CHÌA KHÓA VÀO CHIẾN LƯỢC QUỐC GIA

Trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, câu hỏi về mô hình giáo dục không chỉ còn là vấn đề chuyên môn mà đã trở thành bài toán chiến lược quốc gia. Ông Lê Hoàng Phong, học giả Chevening và hiện đang theo học thạc sĩ Lãnh đạo giáo dục tại Viện Giáo dục thuộc ĐH University College London (UCL), Anh, chia sẻ những góc nhìn mới về nền giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

GIÁO DỤC MỚI: TRAO KHẢ NĂNG HÌNH TƯỢNG HƠN LÀ ĐẠT ĐIỂM

Ông Phong nhấn mạnh rằng, cách tiếp cận giáo dục hiện đại cần hướng tới việc giúp học sinh hình dung rõ ràng về tương lai của chính mình, chứ không chỉ tập trung vào việc đạt điểm số. “Giáo dục không chỉ nhằm cung cấp kiến thức mà còn là cách mở rộng tầm nhìn của trẻ, giúp các em có khả năng hình dung những điều lớn lao hơn,” ông nói.

TƯỞNG TƯỢNG TƯƠNG LAI: NỀN TẢNG CHO SỰ CHỦ ĐỘNG

Trong chuyến đi dự diễn đàn Rhodes về công nghệ và xã hội tại Oxford, ông Phong đã nghe các chia sẻ từ Jeremy Heimans, nhà chiến lược xã hội người Úc, và Brian Wyborn, nhà đầu tư đến từ vùng Torres Strait. Họ đều khẳng định rằng khả năng tưởng tượng và kiến tạo tương lai là nền tảng để con người chủ động hướng tới cuộc sống chính mình muốn. Điều đó giúp họ không bị cuốn theo những gì người khác định hình.

Những câu chuyện này làm ông nhớ tới những học trò của mình, đặc biệt là những trẻ ém trong hoàn cảnh khó khăn, thiếu tầm nhìn. Các em không thiếu ý chí, mà thiếu cơ hội để thấy rộng hơn. Nếu không được mở rộng sự hiểu biết, trẻ nhỏ dễ tin rằng cuộc đời chỉ gói gọn trong những gì họ đã biết, từ đó giới hạn khả năng phát triển của chính mình.

HỌC TẠI ANH: XÂY DỰNG NĂNG LỰC TƯỞNG TƯỢNG QUA CHÍNH SÁCH

Ở Anh, các cải cách giáo dục trong hai thập kỷ gần đây xoắn quanh câu hỏi: “Giáo viên có đủ quyền để thiết kế tương lai học tập cho học sinh hay không?” Theo ông Phong, sự phát triển năng lực tưởng tượng không còn là khái niệm mơ hồ mà đã trở thành chuẩn nghề nghiệp, được hệ thống hóa rõ ràng qua các tiêu chuẩn và chương trình bồi dưỡng liên tục, cũng như cơ chế đánh giá của cơ quan kiểm định của Anh.

Chính nhận thức này đã hình thành nên những chính sách mở rộng khả năng tưởng tượng của học sinh, đặc biệt là với các em có hoàn cảnh khó khăn, thông qua chương trình quốc gia và các chính sách bình đẳng giáo dục.

KHIẾN NĂNG LỰC TƯỞNG TƯỢNG TRỞ THÀNH NỀN TẢNG

Việt Nam có thể học hỏi từ Anh trong việc xem xét lại quan điểm về thịnh vượng và phát triển bền vững. Thay vì chỉ tập trung vào truyền đạt kiến thức, cần chú trọng giúp trẻ hình thành khả năng “nhìn xa trông rộng” – một nền tảng để mở ra các cơ hội mới và vượt qua các rào cản về địa lý và hoàn cảnh.

Thông qua việc xây dựng các “khung tưởng tượng” lớn hơn cho trẻ em, đặc biệt là những em trong hệ thống giáo dục còn nhiều bất cập, Việt Nam có thể tạo ra những thế hệ trẻ chủ động, sáng tạo và thích ứng tốt hơn với thế giới biến đổi không ngừng.

TẦM QUAN TRỌNG CỦA KHẢ NĂNG NHÌN XA

Giữa thời đại thuật toán có thể dự đoán mọi hành vi, ông Phong tin rằng những người dẫn dắt thế hệ trẻ vẫn giữ vai trò chủ chốt trong việc giữ cho các em khả năng nhìn xa và mơ lớn. Những người thầy, người cha mẹ hay các cố vấn là những người không thể bị thay thế bởi hệ thống công nghệ nào.

DẠY HỌC KHÁCH QUAN: KỸ NĂNG CỐT YẾU ĐỂ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Trong thực tế, các giáo viên thường trăn trở về cách giúp học sinh không chỉ làm tốt bài tập mà còn biết tự học, tự điều chỉnh khi không có thầy cô. Ông Phong đã nghiên cứu báo cáo Metacognition and Self-Regulated Learning của tổ chức Education Endowment Foundation (EEF) tại Anh, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc dạy học cách học – một kỹ năng trọng yếu để hình thành năng lực tự chủ trong học tập.

Tại Anh, việc tích hợp bài học về tư duy siêu nhận thức và năng lực tự giám sát điều chỉnh học tập đã trở thành tiêu chuẩn. Các trường, giáo viên sử dụng các công cụ, tài liệu của EEF để thiết kế bài giảng, xây dựng văn hóa ra quyết định dựa trên bằng chứng thay vì cảm tính. Hệ thống này tạo ra một ngôn ngữ chung, nâng cao tiêu chuẩn và kỳ vọng về khả năng tự học của học sinh.

KẾT LUẬN: GIÁO DỤC LÀ CHIẾN LƯỢC CỦA MỖI QUỐC GIA

Ông Phong nhấn mạnh rằng, thành công của các quốc gia thịnh vượng không thể chỉ dựa vào việc dạy nhiều kiến thức mà còn dựa vào khả năng giúp học sinh tự mở đường, tự mở rộng thế giới của mình. Công nghệ giúp rút ngắn quãng đường, nhưng chính nền giáo dục mới là yếu tố quyết định hướng đi của toàn bộ quốc gia.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển lịch sử, và để bắt kịp các quốc gia tiên tiến, hệ thống giáo dục cần tập trung vào việc phát triển năng lực tưởng tượng, hình thành khả năng tự chủ và chủ động của thế hệ trẻ. Đây chính là chìa khóa để mở ra tương lai bền vững, giàu sáng tạo và hội nhập toàn cầu.