HÀ NỘI NGẬP TRÀN BỤI MỊN: MỨC Ô NHIỄM CHƠI CHIẾU SÁNH RÂT GẤP 33 LẦN KHẢO NGUYÊN WHO

Chỉ số chất lượng không khí tại Hà Nội trong ngày 12/12 đạt mức cao kỷ lục, ghi nhận nồng độ PM2.5 trung bình là 174 µg/m³, cao gấp 33,6 lần so với mức khuyến cáo hàng năm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Mức độ này được coi là cực kỳ nguy hiểm đối với sức khỏe cộng đồng.

Chuyên gia so sánh tác hại của bụi mịn với việc hút thuốc lá

Nghiên cứu của Berkeley Earth, tổ chức nghiên cứu khí hậu độc lập của Mỹ, đã đưa ra so sánh gây sốc: mức ô nhiễm không khí này tương đương với việc hút khoảng bảy đến tám điếu thuốc mỗi ngày. Cụ thể, các nhà khoa học lấy mức tham chiếu là 22 µg/m³ PM2.5 – mức trung bình trong 24 giờ, được ước tính gây tác hại tương đương một điếu thuốc lá trên toàn dân. Dự báo ngày 12/12, Hà Nội có chất lượng không khí trung bình là 174 µg/m³, chia cho 22 cho kết quả gần 8, tức là người dân ở ngoài đường sẽ “hấp thụ” lượng độc hại tương đương với 8 điếu thuốc trong một ngày.

Trong trung bình năm 2024, mức PM2.5 của Hà Nội dao động quanh 45 µg/m³, tương đương 2 điếu thuốc mỗi ngày. Các chuyên gia cảnh báo rằng, việc hít thở không khí ô nhiễm này cũng có tác động ngang bằng hút từ 2 đến 8 điếu thuốc lá mỗi ngày.

Tác hại với sức khỏe cộng đồng

Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam, nhấn mạnh: những ngày này, việc hít thở không khí ngoài trời gây tác hại tương đương hút 2 đến 8 điếu thuốc mỗi ngày. Bụi mịn PM2.5 cực nhỏ, chỉ khoảng 1/30 sợi tóc, dễ dàng len sâu vào hệ hô hấp, khi tới các phế nang, gây kích ứng niêm mạc, phản ứng viêm, xơ hóa mô phổi, làm giảm chức năng hô hấp theo thời gian.

Nhóm người dễ tổn thương như người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người mắc các bệnh về hô hấp dễ bị ảnh hưởng nặng nề. Số ca mắc các bệnh hô hấp cấp trong các tháng cuối năm thường tăng mạnh, đặc biệt trong điều kiện thời tiết lạnh.

Chuyên gia cũng lưu ý: phép quy đổi của Berkeley Earth mang tính tham khảo, ảnh hưởng thực tế còn phụ thuộc vào gene, khí hậu và mức độ phơi nhiễm cá nhân. Người lao động trực tiếp tại các công trường hoặc các khu vực ô nhiễm nặng sẽ chịu tác động lớn hơn.

Nguyên nhân ô nhiễm và giải pháp

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí tại Hà Nội hiện rõ ràng: hơn 7 triệu xe máy chạy xăng, cùng hàng nghìn phương tiện ngoại tỉnh đổ về mỗi ngày, góp phần tạo ra tới 74% lượng bụi mịn. Ngoài ra, các công trình xây dựng, làng nghề, khu công nghiệp, cùng các hoạt động đốt rơm rạ, rác thải ven đô đều đổ thêm bụi vào bầu khí quyển.

Chuyên gia khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài, đặc biệt trong những ngày bụi mịn dày đặc. Khi cần di chuyển, nên đeo khẩu trang có khả năng lọc bụi và kính bảo vệ mắt. Về nhà, rửa mặt, rửa mũi bằng nước muối sinh lý, tránh tập thể dục ngoài trời. Nên tăng cường thực phẩm giàu đạm, rau xanh, trái cây chứa vitamin C để nâng cao đề kháng. Thực hành thở bụng và xông hơi giúp làm ẩm đường thở cũng rất hữu ích. Khi có dấu hiệu viêm hô hấp kéo dài hoặc các triệu chứng nặng, cần liên hệ cơ sở y tế để khám chữa kịp thời.

Tổng quan quốc tế và cảnh báo toàn cầu

Nghiên cứu của Berkeley Earth còn cho biết, ngày càng nhiều thành phố lớn trên thế giới như Bắc Kinh, Delhi phải đối mặt với mức ô nhiễm gây ra tác hại tương đương hút thuốc lá hàng ngày. Ở Mỹ, trung bình mỗi người tiêu thụ khoảng 350 tỷ điếu thuốc mỗi năm, gây ra khoảng 480.000 ca tử vong. Tại Trung Quốc, mức phơi nhiễm trung bình 52 µg/m³ PM2.5 dẫn đến hơn 1,6 triệu ca tử vong mỗi năm, tương đương 2,4 điếu thuốc/ngày/người.

Các số liệu này cho thấy rõ hơn về tính chất nghiêm trọng của ô nhiễm không khí, được coi là thảm họa môi trường toàn cầu, âm thầm gây bệnh cho hàng tỷ người. Ô nhiễm không khí đã vượt qua các bệnh như AIDS, sốt rét, tiểu đường hay lao về mức độ tác động tới sức khỏe cộng đồng trên toàn thế giới.