LÙI KẾ HOẠCH ĐẾN NĂM 2027: CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC TRONG HÀNH TRình XANH CỦA TP.HCM

UBND TP.HCM vừa chính thức phê duyệt kế hoạch kiểm soát ô nhiễm không khí giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với mục tiêu hướng tới một môi trường trong lành hơn. Những hành động quyết liệt đang được triển khai nhằm nâng cao chất lượng không khí và thúc đẩy chuyển đổi sang nền kinh tế xanh.

GÓI MỤC TIÊU ĐỔI MỚI VỀ MÔI TRƯỜNG VÀ GIAO THÔNG
Trong giai đoạn 2026 – 2030, TP.HCM hướng tới giảm nồng độ bụi PM2.5 hàng năm, duy trì tỷ lệ ngày có chất lượng không khí đạt mức trung bình trở lên từ 75 đến 80%. Đồng thời, 95% người dân sẽ được tiếp cận thông tin môi trường qua nền tảng số. Đến năm 2030, mục tiêu là có 100% xe buýt và phương tiện công cộng sử dụng năng lượng sạch. Chính quyền dự định ban hành các cơ chế hỗ trợ để khuyến khích đội xe công nghệ chuyển sang phương tiện thân thiện với môi trường.

Chặn đứng khí thải phương tiện giao thông
Thực hiện mục tiêu kiểm soát 100% khí thải xe máy, ô tô và thiết lập các vùng phát thải thấp, UBND TP.HCM giao Sở Xây dựng chủ trì thiết lập vùng phát thải thấp (LEZ). Đây là bước chiến lược nhằm hạn chế, tiến tới cấm các phương tiện không đạt chuẩn khí thải tại các khu vực trọng điểm. Song song, lộ trình điều tiết phương tiện tải trọng lớn và giao thông linh hoạt theo cấp phường cũng sẽ giúp giảm nồng độ khí thải cục bộ.

Kế hoạch thiết lập LEZ đã được xây dựng từ năm 2023, trước cả Hà Nội. Tại thời điểm đó, TP.HCM chọn huyện Cần Giờ làm điểm thử nghiệm chuyển đổi xe xăng sang xe điện và đã đề xuất hỗ trợ từ Tập đoàn Vingroup cho mô hình giao thông xanh của khu vực này. Sau khi sáp nhập, lãnh đạo TP cũng đề nghị mở rộng mô hình này sang Côn Đảo, hướng tới phủ sóng 100% xe điện.

DỰ KIẾN THỜI GIAN VÀ BIẾN ĐỘNG TRONG CHÍNH SÁCH
Theo đề xuất mới nhất, từ ngày 1.1.2027, TP.HCM sẽ triển khai thiết lập vùng LEZ tại trung tâm, giới hạn bởi 15 cây cầu và 20 tuyến đường chính. Thu phí ô tô không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 khi lưu thông vào vùng này sẽ bắt đầu từ thời điểm đó. Từ ngày 1.9.2027, xe gắn máy tiêu chuẩn khí thải thấp hơn mức 2 sẽ bị cấm vào giờ cao điểm 6-9 và 16-19 giờ.

Đến năm 2028, các biện pháp cứng rắn hơn sẽ được áp dụng như cấm xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong vùng LEZ, cấm ô tô dưới tiêu chuẩn khí thải mức 4 hoạt động vào giờ cao điểm, đồng thời nâng tiêu chuẩn khí thải cho phương tiện. Giai đoạn từ 2030 trở đi, TP sẽ mở rộng phạm vi áp dụng và tiến hành cấm hoàn toàn các phương tiện phát thải cao.

Ngoài trung tâm thành phố, Cần Giờ và Côn Đảo cũng sẽ triển khai sớm các giải pháp chuyển đổi sang giao thông xanh. Mục tiêu đến cuối năm, toàn bộ phương tiện tại Côn Đảo chuyển sang năng lượng xanh; còn tại Cần Giờ, từ tháng 7.2026, hạn chế ô tô dưới tiêu chuẩn khí thải mức 4 đi lại trên tuyến đường Rừng Sác, và đến 2029, tất cả phương tiện lưu thông tại khu vực này phải dùng năng lượng sạch.

CHỜ ĐỢI GÌ TỪ SỰ HÀI HÒA GIỮA CHÍNH SÁCH VÀ HỖ TRỢ
Đơn vị xây dựng đề án đã hoàn thiện các ý kiến tham vấn của các sở ngành, dự kiến trình HĐND phê duyệt trong quý 2 năm nay. Chính quyền dự định sẽ lấy ý kiến rộng rãi từ cộng đồng trước khi triển khai các chính sách hỗ trợ và hạn chế phương tiện.

YẾU TỐ THEN CHỐT: GIAO THÔNG CÔNG CỘNG ĐÁP ỨNG CHO SỰ THÀNH CÔNG
Bà Zifei Yang, Giám đốc các thị trường mới nổi của Hội đồng Quốc tế về giao thông sạch (ICCT), nhấn mạnh việc xác định khung thời gian và phạm vi ứng dụng LEZ là bước đi đầu quan trọng. Cùng với các chính sách tài chính hỗ trợ như trợ giá xe điện và chương trình thu hồi phương tiện cũ, các thành phố lớn có thể tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp chuyển đổi qua lại phương tiện sạch.

Bà cũng lưu ý rằng các mô hình thành công trên thế giới, như London hay Amsterdam, đều tích hợp chính sách hỗ trợ phát triển hạ tầng trạm sạc nhanh, các khoản thưởng di chuyển cho hộ gia đình từ bỏ phương tiện cũ, và mở rộng mạng lưới trạm sạc công cộng nhằm giảm thiểu khó khăn trong chuyển đổi.

Chìa khóa thành công còn nằm ở việc phát triển mạnh mẽ hệ thống giao thông công cộng và các phương tiện phi giới hạn như xe đạp, đi bộ an toàn. Các biện pháp đồng bộ này sẽ giúp giảm ùn tắc, cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trong tương lai.