NGƯỜI PHỤ NỮ GẮN BÓVỚI BIỂU TƯỢNG “EM BÉ HÀ NỘI” SUỐT ĐỜI VỚI HÀNG THÁNG NĂM GẦN 60 NĂM
Trong lịch sử điện ảnh Việt Nam, không nhiều diễn viên có thể giữ vững một vai diễn đặc biệt sau hơn nửa thế kỷ. Thật hiếm hoi khi đó lại là vai diễn của thủa thiếu thời, trở thành danh xưng quen thuộc hơn cả tên thật của chính họ. NSND Lan Hương chính là một trường hợp như vậy. Người phụ nữ đã gắn bó với cái tên “Em bé Hà Nội” hơn nửa thế kỷ, khởi đầu từ bộ phim kinh điển cùng tên khi bà còn mới 10 tuổi.
TỪ THỦY NHI ĐẾN NGHỆ SĨ NHÂN DÂN
Nguyễn Phúc Lưu Lan Hương sinh ngày 15/1/1963 tại Hà Nội. Con đường đến với sân khấu và điện ảnh của bà không hề được sắp đặt từ trước. Năm 1973, khi đạo diễn Hải Ninh đang tìm gương mặt phù hợp cho vai diễn trung tâm trong phim Em Bé Hà Nội, ông bất ngờ nhớ đến cô bé có đôi mắt kỳ lạ từng gặp từ nhiều năm trước. Việc thuyết phục gia đình để Lan Hương tham gia diễn xuất không dễ dàng. Trong bối cảnh chiến tranh, việc một cô bé 10 tuổi tham gia đoàn làm phim khiến mẹ bà vô cùng lo lắng. Phải nhờ sự can thiệp của bác sĩ Trần Duy Hưng, Chủ tịch UBND TP Hà Nội lúc đó, gia đình mới đồng ý để cô tham gia.
Trong những ngày chiến tranh khốc liệt, cả đoàn phim phải tạm dừng quay nhiều lần để trú bom, nhưng chính từ đó, hình ảnh của bé Lan Hương in đậm trong lòng khán giả: ánh mắt trong veo, gương mặt ngây thơ chứa đựng nỗi đau mất mát, trở thành biểu tượng của sự trong sáng nhưng đậm chất thời cuộc. Phim sau đó đạt giải Bông Sen Vàng tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 3 và gây tiếng vang tại nhiều liên hoan phim quốc tế. Từ đó, biệt danh “Em bé Hà Nội” không chỉ là tên phim, mà còn trở thành tên gọi thân thuộc gắn bó với bà suốt hơn 50 năm, bất chấp bà đã trưởng thành và được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân.
VẺ ĐẸP VÀ ÁP LỰC TỪ ĐÔI MẮT, GƯƠNG MẶT ĐẸP NHƯ TƯỢNG THẠCH CAO
Không chỉ ghi dấu ấn bằng khả năng diễn xuất, Lan Hương còn nổi bật bởi vẻ đẹp hiếm có thời trẻ: đôi mắt to tròn, khuôn mặt đầy đặn, nét dịu dàng và sắc sảo. Từng có giáo viên nhận xét bà “xinh như tượng thạch cao,” một nhận xét nghe qua vừa tự hào, lại vô hình gây áp lực. Với vẻ đẹp dịu dàng và vóc dáng nhỏ nhắn, bà từng bị gọi là “búp bê trong tủ kính” hay “bình hoa di động.” Những lời tán dương ấy khiến bà cảm thấy lạc lõng, tự ti và sợ bị đóng khung trong các vai diễn chỉ để ngắm.
Sự ngoại hình nổi bật đã từng khiến Lan Hương nghĩ đến việc chuyển hướng sang đạo diễn, đặc biệt vì chiều cao khiêm tốn. Tuy nhiên, chính năng lực diễn xuất đã giữ chân bà trong nghề. Gia nhập Nhà hát Tuổi Trẻ từ năm 1977, bà nhanh chóng trở thành gương mặt sáng giá thời kỳ 1980-1990, không chỉ nhờ vẻ bề ngoài mà còn ở khả năng nhập vai linh hoạt và đa dạng.
KHÁN GIẢ YÊU MẾN VÀ ĐAM MÊ CHUYẾN ĐI VÀO NGHỆ THUẬT
Trong các bộ phim truyền hình như Tình Biển hay Những Người Sống Bên Tôi, Lan Hương để lại nhiều ấn tượng sâu đậm trong lòng khán giả. Sang thập kỷ 2000, bà bắt đầu hướng tới đào tạo và dàn dựng sân khấu, góp phần đưa kịch độc diễn, kịch thể nghiệm, kịch môi trường cùng khoa học giả tưởng đến gần hơn với công chúng Việt.
Năm 2004, bà thành lập đoàn kịch thể nghiệm riêng, mở ra hướng đi mới cho sân khấu trong nước. Sau hơn 30 năm cống hiến, năm 2007, bà được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân – một sự ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp không ngừng nghỉ, tài năng và dấu ấn của bà trong nghệ thuật.
VẺ ĐẸP ĐẦY DẤU ẤN VÀ CUỘC SỐNG KÍN TIẾNG Ở TUỔI 63
Trong tuổi 63, NSND Lan Hương vẫn duy trì vẻ đẹp nền nã, khí chất điềm đạm, cùng ánh mắt đặc trưng đã trở thành biểu tượng của “Em bé Hà Nội.” Bà chọn cuộc sống kín tiếng, dành nhiều thời gian cho đào tạo và sáng tạo nghệ thuật, ít xuất hiện trước công chúng. Dù vắng bóng hoạt động sôi nổi, tên tuổi của bà vẫn luôn nhận được sự trân trọng và kính mến từ giới nghệ thuật và khán giả.
Khi gọi bà là “Em bé Hà Nội,” đó không chỉ là một biệt danh, mà còn là ký ức đẹp của nền điện ảnh Việt qua hình ảnh một cô bé 10 tuổi đã trở thành biểu tượng của hơn nửa thế kỷ phát triển nghệ thuật nước nhà.