Tiếng Anh trong trường mầm non: Thực trạng và hướng đi mới

Ngày 6.12 tại TP.HCM, hội thảo “Kiến tạo trường học sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai: Thực tiễn và giải pháp” đã làm nổi bật những vấn đề nan giải trong giáo dục mầm non hiện nay. Tham dự có nhiều chuyên gia, nhà quản lý giáo dục, chủ trường cùng các giáo viên nhận định rằng cách dạy tiếng Anh hiện nay đang thiếu tính sáng tạo và phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ nhỏ.

Một trong những chia sẻ đáng chú ý của thạc sĩ Vũ Thị Thu Hằng, nhà sáng lập chương trình M-English, là về cách giáo viên mầm non phải chụp hàng trăm bức hình trong mỗi tiết học tiếng Anh để gửi phụ huynh xem. Điều này phản ánh một thực tế đáng lo ngại: các hoạt động dạy tiếng Anh thường chỉ nhằm làm hài lòng phụ huynh, lấy lòng phụ huynh để tuyển sinh, mà chưa thực sự hướng tới việc phát triển ngôn ngữ tự nhiên cho trẻ. Thay vì tạo môi trường cho trẻ tiếp xúc, cảm nhận và yêu thích tiếng Anh như một ngôn ngữ sống động, nhiều trường vẫn đặt nặng phương pháp hình thức.

THÁCH THỨC VỀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC VÀ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN

Thạc sĩ Hằng nhấn mạnh, nhiều giáo viên dạy tiếng Anh trong trường mầm non hiện nay chưa có đủ kiến thức, kỹ năng về sư phạm mầm non, không hiểu rõ quá trình tâm lý của trẻ nhỏ. Trẻ học bằng cảm xúc, qua trái tim và sự yêu thương, chứ không đơn thuần qua việc ghi nhớ từ vựng hay phát âm chuẩn như học sinh trung học. Điều này khiến giáo viên, dù có phát âm tiếng Anh tốt, vẫn lúng túng khi tiếp cận các nhóm trẻ dưới 2 tuổi, chưa biết phát huy phương pháp phù hợp để kích thích ngôn ngữ của trẻ.

Theo bà, giáo dục song ngữ từ sớm mang lại nhiều lợi thế phát triển nhận thức và ngôn ngữ cho trẻ. Để thực hiện điều này, cần lựa chọn phương pháp phù hợp với bối cảnh, tránh quá tải ngôn ngữ và đặc biệt là giữ gìn tiếng mẹ đẻ. Các mô hình như Immersion toàn phần, Immersion một phần, giáo viên song ngữ hỗ trợ và mô hình học tích hợp nội dung và ngôn ngữ (CLIL) là những hướng tiếp cận phù hợp để xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh tự nhiên.

Ưu tiên cảm xúc và trải nghiệm

Chìa khóa để thành công trong việc dạy tiếng Anh cho trẻ mầm non là dựa trên kết nối cảm xúc. Giáo viên cần tạo ra môi trường học tập an toàn, tích cực để trẻ cảm thấy thoải mái, yêu thích ngôn ngữ mới. Thay vì sửa lỗi ngay lập tức, nên khuyến khích trẻ nỗ lực và phát huy sự sáng tạo qua hát, kể chuyện, trò chơi sáng tạo. Những hoạt động này giúp trẻ phát triển ngôn ngữ tự nhiên, bền vững và ấn tượng lâu dài hơn việc bắt ép trẻ phải học đi học lại các từ, câu theo phương pháp nhàm chán.

TẨY CHAY CÁC HÌNH THỨC GIÁO DỤC MÔN HỌC

Hội thảo cũng đề cập đến việc nhiều hoạt động tiếng Anh trong trường mầm non hiện nay chỉ tập trung vào hình thức, như chụp ảnh, quay video rồi gửi cho phụ huynh để chứng minh trẻ đang học. Tuy nhiên, yếu tố cảm xúc, trải nghiệm, sự yêu thương và hình thành môi trường ngôn ngữ tự nhiên cho trẻ chưa được đặt trọng tâm đúng mức. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, việc phát triển ngôn ngữ phải dựa trên sự gắn bó cảm xúc, để trẻ cảm thấy an toàn, yêu thích và tự nhiên học hỏi.

CHÍNH SÁCH VÀ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ

Hội thảo còn tập trung into các chính sách, kế hoạch phát triển giáo dục song ngữ trong bối cảnh hội nhập toàn cầu. Các diễn giả nhấn mạnh vai trò của chính sách, năng lực của giáo viên, nội dung chương trình và nguồn lực phù hợp trong việc xây dựng các trường mầm non hiện đại. Trong xu hướng toàn cầu, mô hình học qua ngôn ngữ (CLIL) đang ngày càng được ưa chuộng thay vì chỉ dạy ngôn ngữ như một môn học khô khan.

Các chuyên gia dự báo, trong vòng 10 năm tới, mục tiêu là hình thành hệ thống giáo dục song ngữ linh hoạt, thích ứng với hội nhập quốc tế, đồng thời vẫn giữ vững nét văn hóa, bản sắc Việt Nam. Từ đó, trẻ không chỉ thành thạo tiếng Anh mà còn có khả năng trở thành công dân toàn cầu, biết giữ gìn bản sắc dân tộc.

Chia sẻ những góc nhìn và kinh nghiệm, các diễn giả đều thống nhất về tầm quan trọng của việc kết hợp giữa phương pháp tiên tiến, cảm xúc tích cực và chính sách phù hợp để tạo dựng môi trường học tập thật sự hiệu quả và ý nghĩa cho trẻ mầm non.