HÒN KHOAI: CỬA NGÕ CHIẾN LƯỢC VƯƠN TẦM PHÁT TRIỂN VÙNG BIỂN TÂY NAM

Cụm đảo Hòn Khoai, được coi là cửa ngõ ngoài khơi của cực nam Tổ quốc, không chỉ giữ vai trò quan trọng về địa chính trị mà còn có ý nghĩa lịch sử sâu sắc. Nằm cách đất liền khoảng 15 km về phía đông nam Mũi Cà Mau, Hòn Khoai cùng các đảo vệ tinh như Hòn Sao, Hòn Go, Hòn Đồi Mồi và Hòn Đá Lẻ tạo thành hệ thống phòng thủ tự nhiên vững chắc bảo vệ vùng biển phía tây nam của đất nước. Trong đó, Hòn Đá Lẻ (tọa độ 08°22’08″N – 104°52’04″E) là điểm xác lập đường cơ sở chủ quyền lãnh hải Việt Nam, một mốc pháp lý quan trọng để giữ vững chủ quyền trên biển.

Đảo Hòn Khoai có diện tích khoảng 400 ha, nổi bật với địa hình núi đá hiểm trở cao tới 318 mét so với mực nước biển. Khác biệt so với nhiều đảo ven bờ, Hòn Khoai sở hữu nguồn nước ngọt tự nhiên dồi dào cùng hệ sinh thái rừng – biển đa dạng phong phú. Đảo có đường giao thông dài khoảng 14 km vòng quanh và nằm gần tuyến hàng hải quốc tế nhộn nhịp, nơi có lượng tàu vận tải hàng ngày đi qua, làm tăng vai trò chiến lược của đảo trong việc kiểm soát các hoạt động hàng hải.

Trong quá khứ, Hòn Khoai được ghi nhận là chiến trường của cuộc khởi nghĩa do anh hùng Phan Ngọc Hiển lãnh đạo vào ngày 13.12.1940 chống thực dân Pháp. Chiến thắng này trở thành mốc son lịch sử, được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa quốc gia từ năm 1990. Người dân Cà Mau gọi đảo là biểu tượng của lòng quả cảm và kiên trung, coi đây là chiến tuyến vững chắc trong chiến lược phòng thủ quốc gia.

Vị trí nằm giữa các tuyến hàng hải quốc tế đã khiến Hòn Khoai trở thành điểm tựa để kiểm soát hoạt động tàu thuyền qua lại, giữ vững chủ quyền và an ninh biển Tây Nam. Từ lâu, chính quyền và các chiến lược gia đã xem đây là điểm then chốt trong thế trận quốc phòng, góp phần bảo vệ vùng biển chiến lược của đất nước.

Gần đây, lĩnh vực đầu tư hạ tầng tại Hòn Khoai nhận được sự quan tâm đặc biệt. Bộ Quốc phòng khởi công ba dự án trọng điểm nhằm từng bước đưa đảo trở thành trung tâm chiến lược và phát triển kinh tế. Dự án đầu tiên là tuyến cao tốc Cà Mau – Đất Mũi, giúp kết nối nội vùng và tạo động lực thúc đẩy các dự án phát triển khác. Đồng thời, tuyến cầu vượt biển dài khoảng 18 km nối đất liền với đảo Hòn Khoai sẽ trở thành cây cầu vượt biển dài nhất Việt Nam, với vốn đầu tư hơn 25.700 tỉ đồng, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2028. Cây cầu không chỉ giảm thiểu thời gian di chuyển mà còn mở ra cơ hội thúc đẩy du lịch, giao thương và logistics cho đảo.

Bên cạnh đó, dự án cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai đang được xây dựng, dự kiến sẽ trở thành trung tâm hậu cần hàng hải quan trọng của khu vực. Quỹ đất rộng lớn, các cầu cảng, khu vực chứa tàu lớn và hệ thống bảo vệ chống sóng gió sẽ biến Hòn Khoai thành trung tâm logistics, kết hợp hoạt động phát triển kinh tế và nhiệm vụ phòng thủ. Giai đoạn đầu, cảng có thể tiếp nhận tàu trọng tải tới 250.000 DWT, mở rộng tiềm năng phát triển trong tương lai.

Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, ông Phạm Thành Ngại, nhấn mạnh: “Khi hoàn thành, chuỗi các công trình này sẽ kết nối toàn diện cao tốc Bắc – Nam đến Đất Mũi và đảo Hòn Khoai, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội vùng, đồng thời củng cố quốc phòng, an ninh biển.” Ông cũng nhấn mạnh rằng Hòn Khoai sẽ trở thành trung tâm trung chuyển chiến lược, thu hút các hoạt động dịch vụ hậu cần, logistics, du lịch sinh thái và phát triển công nghiệp biển.

Nhìn dài hạn, các chuyên gia đánh giá đây là bước đi cốt lõi thể hiện quan điểm “phát triển kinh tế gắn liền bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.” Các dự án hạ tầng lưỡng dụng không chỉ phục vụ mục tiêu hòa bình, phát triển thương mại, mà còn sẵn sàng chuyển đổi chức năng thành căn cứ hậu cần quân sự khi cần thiết.

Hơn tám thập niên kể từ cuộc khởi nghĩa lịch sử, Hòn Khoai ngày nay đang chuyển mình thành cửa ngõ chiến lược trong hệ thống phòng thủ, trung tâm phát triển kinh tế – xã hội của vùng biển Tây Nam. Qua đó, đảo không chỉ mãi là biểu tượng của chiến tranh cách mạng mà còn trở thành điểm tựa vững chắc cho an ninh quốc gia, đồng thời mở ra nhiều cơ hội mới cho phát triển toàn diện của khu vực.