KHÁM PHÁ BÃI CỌC CỔ – ĐIỀU GỢI TRÍ TUỆ VÀ CẢM XÚC VỀ TRẬN CHIẾN LỊCH SỬ
Tại khu di tích Kiếp Bạc (Hải Phòng), hình ảnh những chiếc cọc gỗ được khai quật trong quá trình thi công dự án đã gây chú ý đặc biệt từ dư luận. Phần lớn dư luận đồn đoán đây có thể là các cọc dùng trong các trận thủy chiến, đặc biệt liên quan đến trận đánh Bạch Đằng năm 1288 khi vua Trần tích trữ và phát huy chiến tích lừng danh của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn.
Tuy nhiên, đến thời điểm này, các nhà khảo cổ và ngành văn hóa vẫn còn thận trọng trước những phát hiện ban đầu. Thông tin từ ngành VH-TT-DL cho biết, hiện chưa có văn bản chính thức xác nhận các hiện vật này là cọc thời Trần hay không. Từ quá trình khai quật khẩn cấp, đã phát hiện hơn 10 đầu cọc gỗ dài khoảng 3 mét, có đầu vót nhọn, cùng các hiện vật khác như ngói đất nung đã bị vỡ vụn.
Trong khi đó, quá khứ đã chứng kiến cuộc tìm kiếm các bãi cọc cổ tại Cao Quỳ (Hải Phòng) và Quảng Ninh, đều liên quan đến trận chiến Bạch Đằng. Những phát hiện này đã góp phần hình thành một không gian khảo cổ học đặc trưng, giúp dựng lại bối cảnh về các trận thủy chiến lớn của lịch sử Việt Nam.
Các chuyên gia đánh giá, khả năng các cọc tìm thấy tại Kiếp Bạc là phần của hệ thống phòng thủ hoặc cấu trúc kỹ thuật thời Trần là có cơ sở. PGS-TS Trần Trọng Dương, từ ĐH Công nghiệp Hà Nội, cho biết: “Vị trí này liên quan đến các dòng sông, gắn bó với trận chiến, nên khả năng cao là cọc Bạch Đằng. Tuy nhiên, chúng ta chưa thể khẳng định đó là cọc quân sự hay các loại cọc khác như kè, cá, thủy đình…”. Ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết của các nghiên cứu kỹ hơn để xác định chính xác nguồn gốc hiện vật.
Trong quá trình nghiên cứu, PGS-TS Trần Trọng Dương còn đề cập đến dự định xuất bản cuốn sách về lịch sử chiến tranh thủy chiến của Việt Nam, trong đó có phân tích về chiến dịch Vạn Kiếp Lục Đầu Giang – một chiến dịch dài ngày, chứ không chỉ là một trận đánh diễn ra trong ít giờ.
Bên cạnh đó, PGS-TS Bùi Minh Trí, Viện Khảo cổ học, cũng nhìn nhận rằng các hiện vật tại đền Kiếp Bạc chưa đủ căn cứ để kết luận đó là cọc chiến trận hay cột kiến trúc. Ông bày tỏ: “Phải đào mặt cắt để xem xét mặt cắt của các hiện vật mới xác định rõ ràng được”. Ông còn nhấn mạnh kinh nghiệm từ việc nghiên cứu các di tích Óc Eo, nơi tìm ra các cọc nhà sàn, giúp có thêm góc nhìn để phân tích các hiện vật mới.
Những phát hiện tại Kiếp Bạc, cùng với các bãi cọc đã từng được khai quật, được kỳ vọng sẽ giúp làm rõ hơn về các trận thủy chiến huyền thoại của lịch sử Việt Nam. Tuy còn nhiều điều cần xác minh, nhưng mỗi mảnh ghép đều làm sống lại khí thế, sự kiện oai hùng của cha ông qua hàng nghìn năm.