XÁC ĐỊNH LẠI NGHĨA VỤ TÀI CHÍNH BỔ SUNG: VỤNG MẮC TRONG CÁC DỰ ÁN NƠ (Ở TP.HCM)

Trong những năm 2003-2005, TP.HCM đẩy mạnh chương trình xây dựng 30.000 căn hộ chung cư nhằm mục tiêu tái định cư cho người dân. Chính quyền đô thị đã ký kết với các doanh nghiệp bất động sản, yêu cầu sau khi hoàn thiện, các căn hộ này phải được bán lại cho thành phố theo giá thành cộng lợi nhuận định mức để phục vụ mục tiêu dân sinh. Nhiều quyết định giao đất của giai đoạn này đều thể hiện rõ trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc bán lại quỹ nhà cho TP nhằm đảm bảo an sinh.

Tuy nhiên, theo báo cáo của Tổ Công tác 5013, sau khi các dự án hoàn thành và đưa vào sử dụng, nhiều quỹ nhà và đất phục vụ tái định cư không được TP.HCM mua lại như ban đầu dự kiến. Các địa phương có dự án, sau đó, đã không còn nhu cầu mua lại, và chính quyền thành phố cũng đã chấp thuận trả lại phần đất nhà ở cho chủ đầu tư. Điều này đã gây ra các vướng mắc về nghĩa vụ tài chính phát sinh liên quan đến những căn hộ này.

Thách thức lớn nhất nằm ở việc cấp sổ hồng cho người mua. Các dự án đã được nghiệm thu và đưa vào sử dụng nhiều năm, nhưng do chưa xác định rõ nghĩa vụ tài chính, các căn hộ thương mại, đặc biệt là các căn phục vụ tái định cư không còn nhu cầu, vẫn chưa thể được cấp sổ hồng. Nguyên nhân chính là quy định tại Nghị định số 99/2015 của Chính phủ, yêu cầu TP.HCM báo cáo Bộ Xây dựng để điều chỉnh mục tiêu dự án, chuyển từ nhà ở phục vụ tái định cư sang nhà ở thương mại. Tuy nhiên, đến tháng 6.2023, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 35/2023 sửa đổi, cho phép địa phương tự quyết định điều chỉnh mục tiêu dự án.

Theo ông Nguyễn Minh Nhựt, quyền Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, luật Nhà ở 2023 cùng Nghị định số 95/2024 của Chính phủ phân rõ việc đặt hàng, mua nhà để tái định cư dựa trên hợp đồng, không còn theo phương thức ràng buộc trách nhiệm như trước. Do đó, quyền quyết định và xử lý thuộc về UBND TP.HCM, nhằm tạo điều kiện giải quyết vướng mắc và đảm bảo quyền lợi chính đáng của người mua nhà.

Trong khi đó, các dự án đã nghiệm thu, đưa vào sử dụng nhiều năm vẫn gặp khó khăn trong việc cấp sổ hồng. Điều này đã gây ra sự bất bình trong dư luận, khi nhiều cư dân chưa thể chính thức sở hữu căn hộ dù đã sinh sống ổn định. Để tháo gỡ vấn đề, Tổ Công tác 5013 đã đề xuất các giải pháp cụ thể.

Cụ thể, Sở Nông nghiệp và Môi trường cần phối hợp với các cơ quan liên quan để rà soát lại phương án giá đất đã được phê duyệt, nhằm xác định rõ nghĩa vụ tài chính phát sinh từ việc TP không mua lại các căn hộ phục vụ tái định cư. Đồng thời, Sở Xây dựng sẽ rà soát các quy định pháp luật để đề xuất hướng xử lý chung đối với các dự án gặp vướng mắc này. Bên cạnh đó, Văn phòng Đăng ký đất đai cần xem xét và tạm thời đình chỉ cấp sổ hồng cho các căn hộ có vướng mắc, chờ quyết định chính thức từ cơ quan có thẩm quyền về nghĩa vụ tài chính bổ sung do việc TP không mua lại các căn hộ để phục vụ tái định cư.

Vấn đề này không chỉ đơn thuần là câu chuyện về pháp lý, mà còn là bài toán về quyền lợi của người dân và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước. Giải pháp phù hợp cùng sự linh hoạt trong điều chỉnh chính sách sẽ giúp tháo gỡ những vướng mắc, đồng thời đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mọi bên liên quan.