VIỆT NAM CHUẨN BỊ MẠNH MẼ HƠN CHO CHIẾN DỊCH ĐẦU TƯ PPP GIAI ĐOẠN MỚI
Tại hội nghị “Đối thoại PPP – Hợp tác, đổi mới, hiệu quả” tổ chức ngày 25.11 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương khẳng định Việt Nam đã sẵn sàng thúc đẩy triển khai các dự án đối tác công tư. Sự kiện do Bộ Tài chính phối hợp cùng Ngân hàng Phát triển châu Á và Đại sứ quán Úc tổ chức thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia trong ngành.
Trong bài phát biểu của mình, ông Phương nhấn mạnh tầm quan trọng của lĩnh vực giao thông, coi đây là trụ cột chiến lược của quốc gia. Các dự án gồm đường cao tốc, cảng biển, sân bay, tuyến kết nối liên vùng và giao thông đô thị gắn liền với phát triển đô thị tích hợp (TOD) đều nằm trong kế hoạch triển khai. Ông kỳ vọng, việc đẩy mạnh PPP trong lĩnh vực này sẽ giúp rút ngắn tiến độ các dự án trọng điểm, nâng cao hiệu quả quản lý vận hành.
Chịu trách nhiệm về các dự án PPP, bà Nguyễn Thị Linh Giang cho biết, kể từ khi luật PPP có hiệu lực từ tháng 1.2021, Việt Nam đã triển khai 25 dự án trong năm 2022 và 2023. Riêng năm 2025 đã phê duyệt 15 dự án và chuẩn bị đầu tư cho 50 dự án khác. TP.HCM hiện đứng đầu cả nước với nhiều dự án PPP dự kiến, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông, chiếm lượng lớn trong số các dự án tiềm năng.
Trong số 18 dự án PPP trong lĩnh vực giao thông, TP.HCM sở hữu 6 dự án với tổng đầu tư hơn 188.000 tỉ đồng, chủ yếu theo mô hình xây dựng – chuyển giao (BOT). Các dự án tiêu biểu gồm nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 1, cải tạo Quốc lộ 22, nâng cấp Quốc lộ 13, đường trục Bắc – Nam, cao tốc TP.HCM – Mộc Bài và Vành đai 4 TP.HCM. Ngoài ra, còn có dự án tại Hải Phòng, Tây Ninh, Khánh Hòa, Thanh Hóa, Quảng Trị, Điện Biên, Lâm Đồng, Bắc Giang, Phú Thọ, Lào Cai, mỗi địa phương đều sở hữu ít nhất một dự án.
Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả và thu hút đầu tư, việc nâng cao năng lực chuẩn bị dự án vẫn còn nhiều hạn chế. Ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam, nhận xét rằng dù Việt Nam đã đạt nhiều tiến bộ trong xây dựng khung pháp lý, thể chế cho PPP trong 15 năm qua, nhưng việc triển khai các dự án vẫn gặp nhiều khó khăn. Đặc biệt, năng lực chuẩn bị dự án của các địa phương cần được cải thiện rõ rệt, vì nhiều đề xuất mới dừng lại ở ý tưởng, chưa thành hình thành dự án sẵn sàng vay vốn.
Chuyên gia ADB nhấn mạnh khác biệt rõ ràng về phân bổ rủi ro, cơ chế doanh thu và hỗ trợ của Chính phủ sẽ quyết định niềm tin của nhà đầu tư. Việc cạnh tranh trong lựa chọn nhà đầu tư tư nhân còn hạn chế, nhiều dự án vẫn dựa vào đề xuất tự nguyện và hợp đồng trực tiếp, gây ra khó khăn trong đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả đầu tư và kéo theo đó là khả năng thu hút các nhà đầu tư chất lượng cao.
Việt Nam cần mở rộng các hình thức thu hút vốn tư nhân, cải thiện thể chế và nâng cao năng lực chuẩn bị dự án để đảm bảo mục tiêu phát triển hệ thống hạ tầng bền vững, hiệu quả hơn trong thời gian tới.