TP.HCM đặt cược vào chuyển đổi mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo

Ngày 5.2, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM đã tổ chức một cuộc tọa đàm nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình phát triển của thành phố sang hướng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là nỗ lực nhằm thích ứng với thực tế tăng trưởng đã chạm trần của mô hình cũ và hướng tới mục tiêu mở rộng nền tảng phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Hải Minh, Phó vụ trưởng Vụ Kinh tế tổng hợp thuộc Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, cho biết đơn vị đang xây dựng đề án đổi mới mô hình phát triển đất nước, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ông nhấn mạnh rằng nhiều quốc gia đã chuyển sang mô hình dựa trên tri thức, công nghệ và dữ liệu, tạo ra cuộc cạnh tranh gay gắt về chiến lược phát triển.

Theo ông Minh, TP.HCM hoàn toàn có đủ điều kiện để phát triển kinh tế dựa trên tri thức, khi địa phương hội tụ đầy đủ các yếu tố như kinh tế số, kinh tế sáng tạo, công nghiệp công nghệ cao, tài chính ngân hàng, logistics cũng như các dịch vụ y tế và giáo dục. Chuyên gia Trần Du Lịch bổ sung rằng từ hai thập kỷ trước, thành phố đã bàn luận về việc chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng chiều rộng sang chiều sâu, từ gia công sang các công đoạn có giá trị gia tăng cao, nhưng quá trình này còn chậm.

Dù vậy, TP.HCM vẫn dựa vào các ngành công nghiệp chủ lực và dịch vụ để duy trì tăng trưởng. TS Trần Du Lịch nhận định rằng, chuyển đổi xanh và số hóa phải tích hợp vào các ngành này, không thể coi là các lĩnh vực riêng biệt. Vấn đề là làm thế nào để đưa yếu tố xanh và số vào nhằm tăng tính cạnh tranh chứ không dừng lại ở việc làm những sản phẩm truyền thống. Đồng thời, ông nhấn mạnh rằng trung ương đã trao quyền tự chủ mạnh mẽ hơn cho thành phố, thúc đẩy chính sách về công nghệ tài chính, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, trung tâm thương mại quốc tế và các mô hình kinh doanh mới.

Trong khuôn khổ này, TS Trần Du Lịch cũng đề xuất thành lập quỹ đổi mới sáng tạo và đầu tư mạo hiểm quy mô lớn, hoạt động dựa trên nguyên tắc thị trường, trong đó nhà nước cùng tư nhân góp vốn để hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp, đặc biệt là các dự án bắt nguồn từ trường đại học. Nhà nước có thể đóng vai trò là nhà đầu tư mồi, kích hoạt nguồn vốn đầu tư xã hội.

Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, khẳng định rằng địa phương đang đứng trước một thời điểm lịch sử với không gian phát triển mới sau khi sáp nhập địa giới hành chính. Để duy trì vị thế đầu tàu kinh tế, TP.HCM buộc phải từ bỏ các mô hình tăng trưởng truyền thống đã đến giới hạn. Thay vào đó, ông nhấn mạnh rằng chuyển dịch sang nền kinh tế tri thức và số hóa là bước đi tất yếu nhằm nâng cao năng suất lao động và khả năng cạnh tranh quốc tế.

Dự thảo chuyên đề do Sở KH&CN phối hợp với nhóm chuyên gia biên soạn xác định rõ rằng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là các yếu tố hỗ trợ mà đã trở thành nền tảng cốt lõi của mọi hoạt động kinh tế – xã hội của thành phố. TP.HCM đang hướng đến mục tiêu trở thành trung tâm thử nghiệm chính sách mới của quốc gia, tuy nhiên, các cơ chế thử nghiệm (sandbox) dự kiến vẫn cần có cơ sở pháp lý rõ ràng để thực thi hiệu quả.

Dù đã chuẩn bị đầy đủ các nguồn lực, thành phố vẫn còn thiếu các “mảnh ghép” về cơ chế phù hợp để thực sự trở thành trung tâm thử nghiệm chính sách quốc gia về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Chuyến hành trình chuyển đổi mô hình phát triển này đặt ra kịch bản mới cho TP.HCM, khẳng định sự cần thiết của việc thích nghi nhanh chóng và quyết liệt để không bỏ lỡ cơ hội trở thành trung tâm đổi thay số của cả nước.