AI CÙNG CƠN KHÁT NĂNG LƯỢNG: THÁCH THỨC VÀ CƠ HỘI CHO TƯƠNG LAI CÔNG NGHỆ VIỆT NAM

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu đang làm thay đổi diện mạo của các ngành công nghiệp, mang lại những cơ hội lớn về tăng trưởng kinh tế. Theo các báo cáo từ nhiều hãng nghiên cứu thị trường, AI có thể đem lại tới 1.000 tỉ USD vào GDP khu vực ASEAN vào năm 2030. Riêng tại Việt Nam, thị trường AI dự kiến đạt 1,52 tỉ USD cùng kỳ và có thể đóng góp tới 130 tỉ USD cho nền kinh tế đến năm 2040.

Tuy nhiên, đằng sau những cơ hội đó là một thách thức không nhỏ: nhu cầu năng lượng khổng lồ để vận hành công nghệ AI. Tại hội nghị Đổi mới sáng tạo – Innovation Day Hà Nội 2025 diễn ra ngày 17.9, ông Đồng Mai Lâm, Tổng giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia đã nhấn mạnh rằng AI không chỉ là chất xúc tác cho chuyển đổi số mà còn đòi hỏi sự thay đổi căn bản về hạ tầng.

Ông cho biết để bắt kịp làn sóng AI, Việt Nam cần thực hiện một “cuộc cách mạng” trong xây dựng và vận hành trung tâm dữ liệu, thiết kế tòa nhà thông minh, lưới điện thông minh. Chuyển đổi số và AI đã trở thành yêu cầu bắt buộc chứ không chỉ là xu hướng, và để làm được điều này, cần chuẩn bị tốt về hạ tầng, năng lượng xanh và nguồn nhân lực.

Theo dự báo của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), dự kiến tới năm 2028, tải công việc AI có thể chiếm tới 20% tổng điện năng tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu, tăng đáng kể so với 8% năm 2023. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về hiệu quả và tính bền vững của hệ thống. Đồng thời, mô hình xử lý dữ liệu cũng đang chuyển dịch từ trung tâm sang phân tán, với khoảng 50% tác vụ AI dự kiến sẽ xử lý theo mô hình hybrid, kết hợp giữa trung tâm dữ liệu và xử lý tại biên.

Điều này đồng nghĩa với việc cần tái thiết toàn diện hạ tầng công nghệ, từ trung tâm dữ liệu đến cách vận hành tòa nhà và lưới điện. Các chuyên gia đã đề xuất chiến lược hạ tầng toàn diện tập trung vào ba lĩnh vực chính.

Thứ nhất là tái thiết các trung tâm dữ liệu. Các máy chủ AI hoạt động với mật độ công suất cao gây ra lượng nhiệt lớn, trong khi hệ thống làm mát truyền thống không đủ khả năng đáp ứng. Công nghệ làm mát bằng chất lỏng trực tiếp đến chip đang dần trở thành giải pháp tối ưu. Ngoài ra, hệ thống lưu điện mới cần có mật độ cao, nhỏ gọn, vừa đảm bảo nguồn điện ổn định, vừa tối ưu không gian.

Thứ hai là phát triển các tòa nhà thông minh. Trung tâm dữ liệu và văn phòng vận hành AI cần được thiết kế để giảm khí thải carbon. Việc ứng dụng các nền tảng quản lý kỹ thuật số, IoT và AI giúp giám sát, phân tích, điều chỉnh các hệ thống năng lượng, chiếu sáng, điều hòa không khí theo thời gian thực có thể giảm tới 45% lượng khí thải của tòa nhà.

Thứ ba là hiện đại hóa lưới điện. Một lưới điện thông minh và linh hoạt đóng vai trò then chốt trong cung cấp nguồn năng lượng sạch, ổn định cho hạ tầng số. Công nghệ số hóa và AI giúp các nhà vận hành giám sát và điều chỉnh việc phân phối năng lượng linh hoạt hơn, đồng thời dễ dàng tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo phân tán như điện mặt trời, điện gió.

Tổng thể, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo đi kèm yêu cầu cần thiết về nâng cấp hạ tầng năng lượng và công nghệ. Chỉ khi chuẩn bị đầy đủ về hạ tầng, nguồn nhân lực và năng lượng sạch, Việt Nam mới có thể tận dụng tối đa các cơ hội do AI mang lại và vươn lên trở thành trung tâm dữ liệu của khu vực.