QUÀ TẶNG ĐẶC BIỆT CỦA VUA CÀN LONG: DƯA CHUỘT – TỪ MÓN HIẾM CẠNH TRANH ĐẾN ĐẠI DIỆN CHO GIÁ TRỊ MANG TÊN QUAN HỌNG

Trong lịch sử cung đình triều Thanh, chuyện ban thưởng sau khi phi tần sinh con không còn xa lạ. Thông thường, phần thưởng gồm lụa vóc, vàng bạc hoặc những món đồ quý giá. Tuy nhiên, một trường hợp đặc biệt ghi lại đã gây chú ý: sau khi sinh công chúa, phi tần Đôn phi Uông thị chỉ nhận được hai quả dưa chuột tươi, khiến nhiều người trong hậu cung xôn xao bàn tán. Điều này không chỉ thể hiện ý nghĩa tượng trưng mà còn phản ánh giá trị thực phẩm theo mùa trong đời sống cung đình thời đó.

Theo ghi chép, vào năm Càn Long thứ 40 (1775), sau khi Đôn phi sinh ra Cố Luân Hòa Hiếu công chúa, hoàng đế đã ban tặng bà hai quả dưa chuột để dùng trong mùa hè. Dù lượng của phần thưởng không lớn và vật chất không quá đắt đỏ, nhưng nó lại làm dấy lên sự chú ý lớn trong hậu cung. Bởi lẽ, thời điểm đó, loại quả này khá hiếm, đặc biệt trong khu vực kinh thành phía Bắc.

Thời đó, rau quả tươi phụ thuộc lớn vào mùa vụ và khí hậu. Những loại quả mọng nước, dễ hỏng khi vận chuyển xa gần như chỉ xuất hiện khi nguồn cung từ các vùng trồng xa thuận lợi. Phương tiện bảo quản còn hạn chế khiến việc giữ độ tươi lúc vận chuyển vào cung là điều không dễ dàng. Chính vì thế, dù chỉ vài quả, nhưng vào mùa hè nóng bức, chúng lại trở thành món giải nhiệt quý hiếm. Việc hoàng đế tặng dưa chuột cho Đôn phi với số lượng ít đã mang ý nghĩa tượng trưng, thể hiện sự quan tâm riêng của vua đối với phi tần, khiến những người khác không khỏi ghen tị.

Loại quả vua Càn Long ban thưởng chính là dưa chuột, một thực phẩm ngày nay vô cùng phổ biến và quen thuộc. Trên thực tế, hiện nay, nhiều người khó có thể hình dung rằng dưa chuột từng là món hiếm, được dùng làm quà đặc biệt trong hoàng cung, nay đã trở thành mặt hàng bình dân tràn ngập chợ, siêu thị.

TỪ MÓN “BAN THƯỞNG CUNG ĐÌNH” ĐẾN THỰC PHẨM PHỔ BIẾN

Dưa chuột ngày nay có giá khá mềm, phù hợp với túi tiền của đại đa số người tiêu dùng. Thông thường vào chính vụ (tháng 4 đến tháng 8), giá dao động từ 5.000 đến 12.000 đồng một kg. Trong những tháng vụ trồng chính, giá có thể lên tới 15.000 – 25.000 đồng/kg, còn loại cao cấp như dưa chuột baby hoặc chọn lọc có thể đạt mức 20.000 – 35.000 đồng/kg.

Dưa chuột thường được trồng nhiều vụ, quanh năm, nhưng ngon nhất là vào vụ xuân hè (tháng 3 đến tháng 6) và vụ hè thu (tháng 7 đến tháng 9). Trong thời điểm này, quả mọng nước, ít đắng, giá rẻ và chất lượng đảm bảo. Những tháng lạnh cuối năm, dưa chuột thường có giá cao hơn, chất lượng không đồng đều so với mùa vụ.

LÀM THẾ NÀO CHỌN DƯA CHUỘT NGON KHI MUA ĐI CHỢ

Nhiều người nội trợ thường áp dụng mẹo nhỏ để chọn được quả dưa chuột ngon, giòn, ít hạt:

– Chọn quả thon dài, màu xanh sáng đều, không quá đậm hay ngả vàng. Quả hình dáng tự nhiên, ít cong.

– Quan sát phần cuống còn tươi, xanh, hơi nhựa, chứng tỏ dưa mới hái. Cuống khô héo cho thấy dưa để lâu.

– Sờ thử độ cứng: quả cầm chắc tay, bề mặt căng, không mềm hoặc xốp khi bóp nhẹ.

– Tránh quả quá to vì thường nhiều hạt, ruột mềm, giòn không đều. Nên chọn quả dài khoảng 15-20 cm.

– Nhìn lớp gai nhỏ bên ngoài: quả tươi thường có lớp gai nhỏ li ti, còn bề mặt quá bóng loáng có thể đã để lâu.

CÁCH BẢO QUẢN DƯA CHUỘT ĐỂ GIỮ ĐỘ GIÒN

– Không rửa trước khi bảo quản, chỉ lau khô.

– Bọc giấy hoặc khăn khô rồi để trong ngăn mát tủ lạnh.

– Dùng trong vòng 3–5 ngày để đảm bảo độ tươi ngon, giòn.

Với những mẹo nhỏ này, người tiêu dùng có thể dễ dàng giữ được độ tươi, giòn của dưa chuột, biến món quà của thời xưa thành thực phẩm quen thuộc, đáng tin cậy cho mọi bữa ăn hàng ngày.