NGƯỜI DÂN TP.HCM CHƯA CẦN PHÒNG NGỪA CHIKUNGUNYA NHƯNG Đừng chủ quan trước bệnh dịch đã có mặt từ lâu tại Việt Nam

Tại buổi họp ngày 10.8, Sở Y tế TP.HCM xác nhận trên địa bàn hiện chưa phát hiện ca bệnh Chikungunya – một loại virus đang gây dịch bùng phát mạnh mẽ trên toàn cầu. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng bệnh đã tồn tại lâu dài tại Việt Nam và việc giám sát, dự phòng là cần thiết để tránh nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

TỒNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH CHIKUNGUNYA TẠI VIỆT NAM

Chikungunya đã được ghi nhận từ những năm 1952, ban đầu lây lan chủ yếu tại châu Phi và châu Á. Các nghiên cứu của Sở Y tế TP.HCM và các đơn vị phối hợp, như Viện Nghiên cứu lâm sàng Oxford (OUCRU), đã chỉ ra rằng bệnh đã có mặt tại Việt Nam từ trước nhiều thập niên. Một dự án nghiên cứu từ 2010 đến 2014 đã khảo sát hơn 8.000 trẻ em ở phía Nam, trong đó phát hiện chỉ có 4 ca nhiễm Chikungunya, chiếm tỉ lệ rất thấp.

Phân tích di truyền các mẫu bệnh phẩm cho thấy virus thuộc dòng ECSA, cùng kiểu gen gây dịch tại Ấn Độ Dương, có sự tương đồng với chủng từng xuất hiện tại Campuchia năm 2011. Điều này chứng tỏ bệnh đã có trong cộng đồng qua nhiều năm, gần như duy trì ở mức nền, không gây dịch lớn.

Cũng trong năm 2015, các hoạt động huyết thanh học tại một số tỉnh cho thấy khoảng 10% dân số tại TP.HCM và An Giang đã từng nhiễm virus, phần lớn ở nhóm người trên 30 tuổi. Các nghiên cứu dịch tễ từ 2017 đến 2019 còn xác nhận tỷ lệ kháng thể cao, hơn 40%, cùng với việc giải trình tự gen cho thấy virus lưu hành ở dạng kiểu gen ECSA, chứng tỏ bệnh đã tồn tại lâu dài trong cộng đồng.

Trong hoạt động giám sát hiện nay, ngành y tế vẫn duy trì các điểm kiểm tra, theo dõi dịch bệnh để sẵn sàng phản ứng khi có dấu hiệu mới. Sau đợt bùng phát do virus Zika vào năm 2016, TP.HCM đã thiết lập các chương trình giám sát chặt chẽ về Chikungunya, Zika và sốt xuất huyết, đến nay vẫn chưa ghi nhận ca bệnh mới nào.

Trong tháng 5.2025, Viện Pasteur TP.HCM cũng mở rộng hoạt động giám sát tại một số tỉnh miền Nam, kết quả cho thấy vẫn chưa phát hiện ca bệnh nào mới. Các hoạt động phòng ngừa chủ yếu dựa vào kiểm soát muỗi – trung gian truyền bệnh – như tổ chức diệt muỗi, loại trừ nơi sinh sản, khuyến cáo người dân mặc quần áo bảo hộ và dùng kem chống muỗi vào ban ngày.

NHIỀU NGUY CƠ BỆNH CHIKUNGUNYA CÓ THỂ XÂM NHẬP, LÂY LAN NHANH

Chikungunya là bệnh truyền nhiễm do virus chạm vào muỗi vằn Aedes aegypti và Aedes albopictus truyền qua dơi đốt. Bệnh thường bộc phát lần đầu vào năm 1952 tại Tanzania, sau đó lan rộng tới hơn 110 quốc gia, bao gồm cả châu Âu.

Các triệu chứng chính gồm sốt cao đột ngột, đau khớp dữ dội, phát ban, đau cơ, nhức đầu và mệt mỏi. Phần lớn người bệnh tự hồi phục trong vài tuần, nhưng một số có thể bị đau khớp kéo dài, thậm chí vài tháng hoặc vài năm. Tử vong rất hiếm, chủ yếu xảy ra với nhóm người có hệ miễn dịch yếu, trẻ sơ sinh hoặc người cao tuổi.

Ngành y tế TP.HCM cảnh báo rằng, bệnh vẫn luôn tiềm ẩn nguy cơ xâm nhập, đặc biệt khi muỗi truyền bệnh còn tồn tại. Việc chủ quan có thể dẫn đến dịch bệnh lớn hơn, gây áp lực cho hệ thống y tế.

PHÒNG CHỐNG VÀ KIẾN NGHỊ CHO CỘNG ĐỒNG

Theo Sở Y tế, hiện chưa có vắc xin hay thuốc trị đặc hiệu cho Chikungunya. Mục tiêu phòng ngừa tốt nhất là tiêu diệt muỗi và hạn chế nơi sinh sản của chúng. Người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp như ngủ mùng, mặc quần áo dài, dùng kem chống muỗi, đậy kín vật chứa nước, thay nước định kỳ và phối hợp với chính quyền địa phương trong các chiến dịch diệt lăng quăng, phun hóa chất.

Người có dấu hiệu sốt cao, đau khớp, phát ban sau khi đi về từ vùng dịch hoặc có tiếp xúc với muỗi cần nhanh chóng đến gặp bác sĩ để được khám và điều trị kịp thời. Ngành y tế nhấn mạnh rằng, không có muỗi, không có bệnh – do đó, yếu tố quyết định nằm ở ý thức phòng bệnh của cộng đồng.

Chủ động phòng ngừa chính là cách tốt nhất để giữ gìn sức khỏe cho chính mình và cộng đồng, nhất là khi dịch sốt xuất huyết vẫn đang gia tăng.