TỪ 1/4/2026: CẬP NHẬT QUY ĐỊNH MỚI VỀ SỬ DỤNG DỮ LIỆU XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH
Nghị định 61/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 1/4/2026, mở ra một phương thức mới trong việc tiếp nhận và xử lý dữ liệu do cá nhân, tổ chức cung cấp để phát hiện, xử lý các vi phạm hành chính. Đặc biệt, người dân còn có thể gửi hình ảnh, video phản ánh vi phạm giao thông trực tiếp qua ứng dụng VNeID, nâng cao khả năng giám sát từ cộng đồng.
MỞ RỘNG KÊNH TIẾP NHẬN DỮ LIỆU
Theo quy định mới, dữ liệu phản ánh vi phạm có thể được cung cấp qua nhiều hình thức đa dạng: nộp trực tiếp tại trụ sở cơ quan có thẩm quyền, gửi qua thư điện tử, cổng thông tin điện tử hoặc qua các ứng dụng di động như VNeID. Các kênh này nhằm mở rộng khả năng tiếp cận, tạo điều kiện thuận lợi để người dân tham gia công tác giám sát, góp phần nâng cao hiệu quả xử lý pháp luật.
VNeID bổ sung tính năng mới từ 1/4
VNeID sẽ tích hợp tính năng mới để người dân có thể phản ánh các vi phạm trực tiếp qua ứng dụng. Điều này nhằm thúc đẩy việc phát hiện, tố giác hành vi vi phạm một cách nhanh chóng và thuận tiện hơn, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về trật tự xã hội.
ĐẢM BẢO TRUNG THỰC VÀ QUYỀN RIÊNG TƯ
Nghị định nêu rõ, dữ liệu do người dân cung cấp chỉ được sử dụng để làm căn cứ xác minh, xử lý vi phạm khi đáp ứng các tiêu chí: liên quan đến lĩnh vực quản lý nhà nước theo Luật Xử lý vi phạm hành chính; không xâm phạm quyền tự do, danh dự, nhân phẩm, bí mật đời tư của cá nhân, tổ chức; phản ánh khách quan, trung thực về hành vi, thời gian, địa điểm vi phạm; còn trong thời hạn quy định.
QUYỀN VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA NGƯỜI CUNG CẤP DỮ LIỆU
Người cung cấp thông tin được đảm bảo quyền giữ bí mật dữ liệu cá nhân như họ tên, địa chỉ, thông tin liên lạc theo quy định về bảo vệ dữ liệu. Họ có quyền yêu cầu thông báo kết quả xác minh, xử lý bằng văn bản hoặc qua ứng dụng điện tử. Đồng thời, họ cần chịu trách nhiệm về tính chính xác, toàn vẹn của thông tin, cung cấp đầy đủ thông tin liên hệ và hợp tác với cơ quan chức năng trong quá trình xác minh.
CƠ QUAN TIẾP NHẬN VÀ XỬ LÝ DỮ LIỆU
Các cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận dữ liệu phản ánh vi phạm thuộc nhiều lĩnh vực, gồm: lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông, đường thủy nội địa, hàng hải, hàng không dân dụng, bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy, phòng, chống ma túy, tác hại rượu bia, thủy sản, tần số vô tuyến điện.
Trong lĩnh vực giao thông, các đơn vị như cảnh sát giao thông, cảnh sát cơ động, cảnh sát trật tự, chính quyền địa phương đều được giao thẩm quyền tiếp nhận. Với lĩnh vực hàng hải, thẩm quyền thuộc về Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Cảng vụ hàng hải, Kiểm ngư. Trong hàng không, các cơ quan bao gồm Cục Hàng không Việt Nam, Thanh tra hàng không, Cảng vụ hàng không, lực lượng xuất nhập cảnh và chính quyền các cấp.
Trong lĩnh vực môi trường, các lực lượng như Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, Hải quan, Quản lý thị trường, Kiểm lâm, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển đều được phân quyền tiếp nhận và xử lý dữ liệu phản ánh.
Ngoài ra, nghị định còn quy định thẩm quyền xử lý trong các lĩnh vực phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, phòng chống ma túy, tác hại của rượu, bia, thủy sản và tần số vô tuyến điện.
QUY TRÌNH XỬ LÝ DỮ LIỆU TRONG VÒNG 60 NGÀY
Việc xử lý dữ liệu theo quy định mới diễn ra theo các bước rõ ràng: hướng dẫn người dân cung cấp đúng quy trình; tiếp nhận và hợp pháp hóa nguồn dữ liệu; phân loại, đánh giá chứng cứ; báo cáo kết quả cho người có thẩm quyền giải quyết. Nếu dữ liệu không rõ danh tính nhưng có chứng cứ rõ ràng, cơ quan vẫn có thể xác minh để xử lý.
Thời hạn xử lý tối đa là 60 ngày kể từ ngày thụ lý hồ sơ, trong đó không quá 30 ngày để xác minh; đối với hồ sơ phức tạp, thời gian có thể kéo dài tối đa đến 60 ngày. Khi hết thời hạn, cơ quan có thẩm quyền phải có kết luận rõ ràng, lập biên bản vi phạm hoặc chuyển hồ sơ sang cơ quan tố tụng hình sự nếu phát hiện có dấu hiệu tội phạm hoặc làm giả, làm sai lệch chứng cứ.
Dữ liệu từ hệ thống kỹ thuật của các đơn vị quản lý hạ tầng như sân bay, cảng hàng không, hệ thống điều hành bay… có thể được sử dụng để xử phạt trực tiếp mà không cần xác minh lại, góp phần rút ngắn thời gian và nâng cao hiệu quả phát hiện vi phạm.
Kỳ vọng từ sự áp dụng nền tảng số để nâng cao minh bạch, giảm thời gian và tăng hiệu quả xử lý các vi phạm hành chính trên toàn quốc đã nhận được sự đánh giá tích cực từ cộng đồng và các cơ quan chức năng.