TP.HCM ĐẶT RA KẾ HOẠCH HẠN CHẾ Ô NHIỄM TỒN ĐẠI TRONG GIAO THÔNG BÙNG NỔ

Trong nỗ lực giảm thiểu ô nhiễm không khí và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, TP.HCM đang tiến hành thiết lập đồng thời ba vùng phát thải thấp, đưa ra các chính sách đột phá về kiểm soát khí thải từ phương tiện giao thông. Các bước đi này không chỉ hướng tới cải thiện môi trường mà còn mở ra chiến lược chuyển đổi toàn diện năng lượng xanh trong đô thị.

THIẾT LẬP VÀNH ĐAI HẠN CHẾ XE XĂNG, DẦU VÀO TRUNG TÂM

Theo đề án do Liên doanh công ty CP đô thị bền vững phối hợp Viện Khoa học công nghệ năng lượng môi trường thực hiện, khu trung tâm TP.HCM sẽ trở thành vùng thí điểm vùng phát thải thấp (LEZ). Phạm vi giới hạn quanh các cầu Điện Biên Phủ, Bùi Hữu Nghĩa, Bông, Hoàng Hoa Thám, Trần Khắc Chân, Kiệu, Công Lý, Lê Văn Sỹ, Nguyễn Văn Cừ, Ông Lãnh, Calmette, Khánh Hội, Nguyễn Hữu Cảnh, Thị Nghè nhằm hạn chế xe xăng và dầu không đạt tiêu chuẩn khí thải vào trung tâm.

Các tuyến đường trong vùng chịu hạn chế gồm Bà Huyện Thanh Quan, Nguyễn Phúc Nguyên, Cách Mạng Tháng Tám, Cao Thắng, Lê Hồng Phong, 3 Tháng 2, Lý Thái Tổ, Ngô Gia Tự, Hồ Thị Kỷ, Trần Phú, An Dương Vương, Nguyễn Trãi, Phan Văn Trị, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Cảnh Chân và Trần Đình Xu. Thời gian dự kiến từ 2026, TP sẽ bắt đầu hạn chế xe máy kinh doanh không đạt chuẩn Euro 2 và ô tô thương mại Euro 4, đồng thời cấm hoàn toàn xe tải chạy dầu diesel. Đến sau năm 2032, vùng này sẽ mở rộng để bao gồm toàn bộ vành đai 1, với các tuyến chính như Phạm Văn Đồng, Nguyễn Thái Sơn, Bảy Hiền, Hương lộ 2, Nguyễn Văn Linh.

Ngoài ra, các quy định về đăng ký xe mới và niên hạn sử dụng xe chạy xăng cũng sẽ được siết chặt, nhằm thúc đẩy chuyển đổi dần phương tiện sang hình thức thân thiện hơn với môi trường.

CHUYỂN ĐỔI TOÀN DIỆN TẠI CÁC ĐẶC KHU BIỆT LẬP

Không chỉ dừng lại ở trung tâm, TP.HCM còn nhắm tới các đặc khu như Côn Đảo và Cần Giờ với mục tiêu trở thành những khu vực tiên phong trong chuyển đổi năng lượng xanh. Từ ngày 1.7.2026, toàn bộ phương tiện hoạt động trong hai đặc khu này sẽ chịu kiểm soát khí thải mức độ 2. trở lên. Dự kiến, đến 2030, tất cả phương tiện tại các địa phương này sẽ đáp ứng chuẩn khí thải 100%, với hơn 50% xe máy xăng chuyển sang xe điện trong giai đoạn 2025-2030. Trong đó, toàn bộ taxi tại Côn Đảo sẽ là xe điện, và tỷ lệ người dân sử dụng phương tiện sạch sẽ sẽ đạt tối thiểu 80%.

Ông Bùi Hòa An, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, nhấn mạnh: phát thải từ hoạt động giao thông là yếu tố chính gây ô nhiễm không khí, ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe cộng đồng và nền kinh tế. Ông nói: “Chúng ta cần chuyển đổi nhanh sang năng lượng xanh, không chỉ giúp cải thiện môi trường mà còn giảm thiểu tác động tiêu cực đối với sức khỏe cộng đồng và nền kinh tế. Chính sách của TP tập trung lấy ý kiến cộng đồng, đảm bảo công bằng và hỗ trợ tối đa các nhóm người nghèo, doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi.”

PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG HỖ TRỢ VÀ CƠ SỞ HẠ TẦNG

Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng, các chính sách hỗ trợ tài chính sẽ được triển khai rộng rãi. Người dân sẽ được miễn 100% lệ phí trước bạ ô tô điện kinh doanh, giảm phí bảo trì đường bộ, miễn lệ phí cấp đổi biển số cho xe điện, cùng các trợ cấp, vay ưu đãi để mua phương tiện mới và nâng cấp phương tiện cũ. Chính sách riêng dành cho người tiêu dùng và doanh nghiệp sẽ tập trung vào hỗ trợ tài chính, đào tạo kỹ năng và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Về hạ tầng, TP.HCM dự kiến phát triển mạng lưới vận tải công cộng xanh với hơn 1.100 xe buýt điện, mở mới 72 tuyến xe buýt, đầu tư ít nhất 8.000 phương tiện đạp xe công cộng, xây dựng các hành lang xanh ưu tiên đi bộ và xe đạp, cùng 750 – 1.338 trạm sạc công cộng đặt tại các trung tâm thương mại, bãi đỗ xe và các tuyến giao thông chính.

HỌC HÒA KINH NGHIỆM THẾ GIỚI VỀ GIAO THÔNG XANH

Th.S Trần Trọng Tín, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, khẳng định rằng việc xây dựng và mở rộng vùng hạn chế phát thải đã mang lại hiệu quả rõ rệt ở nhiều thành phố lớn như Copenhagen, Tokyo và Seoul. Những mô hình này đều dựa trên việc khuyến khích sử dụng xe điện thông qua chính sách ưu đãi thuế, trợ cấp mua xe, xây dựng cơ sở hạ tầng trạm sạc điện và phát triển mạng lưới giao thông xanh toàn diện.

Tuy nhiên, ông cũng nhận định rằng giải pháp này chỉ là một phần trong câu chuyện dài hơi về giảm phát thải, còn quá trình triển khai cần nguồn kinh phí lớn và sự phối hợp chặt chẽ giữa các lĩnh vực. TP.HCM cần đẩy mạnh đầu tư vào hệ thống metro, mở rộng dịch vụ xe buýt, xây dựng làn dành riêng cho xe đạp và thúc đẩy các hệ thống chia sẻ phương tiện nhằm giảm tải cho giao thông cá nhân và ô nhiễm môi trường.

Các chuyên gia đề xuất rõ ràng rằng, việc đồng bộ cả chính sách hỗ trợ tài chính và tăng cường hạ tầng là chìa khóa để đưa TP.HCM hướng tới một đô thị xanh, bền vững, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống cho toàn cộng đồng.