HÀNH TRÌNH CỦA HỌC BÁ TOÀN ĐẦU 22 TUỔI VỚI 12 CHƯƠNG TRÌNH TIẾN SĨ VÀ ƯỚC MƠ KHỞI NGHIỆP

Khi nhiều người còn đang vật lộn với câu hỏi “Mình nên làm gì với cuộc đời?”, Hà Hải Dương đã sớm tự tìm ra câu trả lời cho chính mình. 22 tuổi, chàng trai trẻ Việt Nam không chỉ đỗ tới 12 chương trình tiến sĩ trên thế giới, mà còn đặc biệt thể hiện niềm đam mê khoa học qua cách tiếp cận phong cách “tia laser” để khám phá thế giới nhỏ bé quanh chúng ta. Thành tích học tập ấn tượng của Dương khiến truyền thông gọi đó là một câu chuyện “mà tiểu thuyết cũng dám không thể viết nổi”.

Trong mắt của nhiều người, Dương là hình mẫu của sự tò mò không giới hạn và ý chí phấn đấu không ngừng. Trên sân khấu lễ trao giải WeYoung by WeChoice Awards, bên cạnh những gương mặt quen thuộc của giới nghệ thuật và thể thao, Dương xuất hiện với nụ cười chân thành, chia sẻ rằng công việc hàng ngày của mình là “chụp ảnh” – nhưng thực chất đó là phóng tia laser vào các phân tử vật chất để hiểu rõ hơn về thế giới xung quanh.

HÀ NỘI, SÂN CHƠI KHOA HỌC VÀ ĐAM MÊ VỚI TỪ NHỎ ĐẾN LỚN

Chào Dương, trước tiên, bạn có thể giới thiệu về bản thân một chút?

Mình tên là Hà Hải Dương, hiện là nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Stanford, làm về các thiết bị phổ sử dụng ánh sáng để khám phá đặc tính quang điện của vật liệu 2D. Chủ yếu các thí nghiệm của mình liên quan đến vật lý và hoá học. Ngoài việc nghiên cứu, mình thích leo núi, trượt tuyết, nghe nhạc Mỹ cổ điển, hoặc cùng bạn bè đi concert mỗi khi rảnh rỗi.

Bộ sưu tập đam mê bắt đầu từ đâu?

Hồi nhỏ, bố mẹ và chị thường mệt mỏi vì mình hỏi hết câu này đến câu khác. Từ chuyện điện thoại xử lý ra sao, đến chiếc TV bị sọc, rồi cả cách nhà bị chập điện vì nước nhỏ vào ổ cắm. Một lần, mình còn dùng súng nước, phun thẳng vào ổ điện để xem bên trong hoạt động thế nào. Lúc đó, lòng tò mò về hoạt động của cuộc sống xung quanh thôi thúc không ngừng. Những câu hỏi cứ ngày một nhiều thêm, và chỉ có thể tự tìm lời giải đáp, dù đôi khi phải thử nghiệm một cách khá mạo hiểm.

Hành trình từ đam mê đến quyết định học gì?

Mình từng có ý định theo y sinh từ cấp 2 vì mẹ yếu, và ban đầu quyết định thi vào ngành y. Nhưng đam mê môn học này đòi hỏi nhìn ở cấp độ phân tử, quá cao so với những câu hỏi mình luôn khao khát. Sau đó, mình chuyển hướng sang hoá học, rồi vật lý, để tha hồ tìm hiểu những câu hỏi từ nhỏ đến lớn. Thậm chí, mình đã nộp hồ sơ vào các chương trình tiến sĩ của nhiều lĩnh vực, miễn sao thỏa mãn trí tò mò của chính mình.

Mặc dù khá nghịch lý, nhưng tuổi thơ của Dương còn nhiều trải nghiệm đặc biệt và tự lập từ nhỏ. Từ việc thử nghiệm ủ phân trên tầng thượng, đến việc thi đỗ đại học trong khi chưa rõ lắm về ngành học. Thậm chí, hướng đi ban đầu là học y, nhưng rồi quyết định dấn thân vào vật lý, hoá học đã giúp mình xác định rõ đam mê và mục tiêu.

VĂN HÓA HỌC VÀ ĐẬM CHẤT KHOA HỌC: NHỮNG ĐIỀU GÂY NGẠC NHIÊN

Bạn có thể chia sẻ về cách nhìn nhận khoa học của mình?

Khoa học không chỉ là những con số hay công thức khô khan, mà còn là một lăng kính giúp soi chiếu cuộc sống. Nhờ thực hành trong phòng lab và trải nghiệm thực tế, mình thấy các phương trình, định nghĩa nào đó đều giải thích mọi hiện tượng hàng ngày. Khi hiểu được nguyên lý của vận hành trong tự nhiên, cảm giác khám phá trở nên thú vị hơn bao giờ hết.

Bạn nghĩ gì về vẻ đẹp của khối A?

Có rất nhiều vẻ đẹp trong các môn khối A. Với mình, vật lý lý giải thế giới ở cấp độ vi mô bằng toán học, giúp hiểu rõ cấu trúc nguyên tử, hạt electron, proton và các quá trình lượng tử. Hoá học là cầu nối giữa vật lý và ứng dụng thực tiễn, tạo ra vật liệu từ phản ứng hoá học. Đặc biệt, điều làm mình say mê là những thí nghiệm giúp mình khám phá nguyên lý hoạt động của mọi thứ xung quanh.

Vì sao khoa học không còn là khô khan đối với bạn?

Khi làm thực nghiệm, cảm giác như sống trong thế giới chân thực, gần gũi hơn bao giờ hết. Mỗi câu hỏi “sao thế này?” đều mang đến những khoảnh khắc “ồ, ra là thế!” khiến mình nhận thức rõ rằng mọi thứ đều có thể giải thích và đơn giản hơn những gì mình tưởng. Những trải nghiệm này giúp mình thêm yêu và đam mê công việc của một nhà khoa học.

Thay đổi về góc nhìn thế giới?

Bạn có thể kể về những điều làm thay đổi cách nhìn của bạn về thế giới chưa?

Mình không còn nhìn mọi thứ một cách bình thường nữa. Những thứ nhỏ nhặt như đồ ăn thừa hay vật thể lạ, đều nảy ra hàng chục câu hỏi trong đầu: “Bên trong nó là gì? Cấu trúc thế nào? Có thể dùng vật liệu khác thay thế không?” Mỗi ngày, các ý tưởng và câu hỏi mới thúc đẩy mình không ngừng khám phá, dù trong phòng thí nghiệm hay ngoài đời thực. Cuộc sống trở nên phức tạp và thú vị hơn qua từng góc nhìn khoa học.

Thành tựu và dự định?

Dương có dự định khởi nghiệp không? Từ nhà khoa học thành doanh nhân rõ ràng là hai phạm trù khác nhau.

Mình coi việc này là mục tiêu dài hạn. Hiện tại, mình thích tập trung phát triển kiến thức và ý tưởng trong phòng lab, tạo ra các kết quả có ý nghĩa. Một số giáo sư mình gặp đang hoạt động trong công ty riêng hoặc sáng lập các startup về lượng tử. Mình muốn tận dụng kiến thức, khám phá để đưa ra các sáng kiến mang lại lợi ích cộng đồng hơn là chỉ tối đa lợi nhuận.

Chuyện về áp lực thành tích và bản thân?

Mình nhận ra mình khá vội vàng, đôi khi quá vội trong việc hoàn thành công việc hay học hỏi. Thói quen làm nhiều bài tập, chạy theo số lượng ở phòng thí nghiệm làm mình bỏ quên việc suy nghĩ sâu hơn về các kết quả. Phải chăng, sống chậm lại, cân nhắc kỹ hơn, mới thật sự hiểu rõ các thí nghiệm và tiến trình của chính mình?

Quan điểm với AI và tương lai?

Trong cuộc tranh luận đang nóng về trí tuệ nhân tạo, Dương nhìn nhận thế nào?

AI như một tiến trình lịch sử phát triển công nghệ, giống như internet hay ô tô từng làm thay đổi thế giới. Thay vì lo sợ, ta nên hiểu và chủ động tìm cách tích hợp AI vào cuộc sống, trong giáo dục, nghiên cứu, và sản xuất. Chính sách rõ ràng và đạo đức trong ứng dụng AI sẽ giúp chúng ta khai thác tiềm năng của nó mà không gây tổn hại.

Lời khuyên dành cho người trẻ?

Dương nhấn mạnh rằng thành công trong khoa học không chỉ đo bằng số bài báo hay danh hiệu, mà là khả năng sáng tạo ra các ý tưởng đột phá và đóng góp tích cực cho xã hội. Hãy kiên trì, sống chậm lại để hiểu rõ và trân trọng quá trình, đừng để thành tích gây áp lực quá lớn.

HÀNH TRÌNH NỘP HỒ SƠ VÀ CHIẾN THẮNG

Khi được hỏi về hành trình đỗ 11 đại học, Dương chia sẻ thật lòng: thực tế, lúc đó chỉ mới biết mình đỗ 11 trường, còn trường cuối cùng vẫn đang chờ kết quả. Chỉ sau đó, tất cả đều thành công. Dương xem đó là sự may mắn và tích cực nhờ các mối quan hệ, sự góp sức của thầy cô, đặc biệt là thư giới thiệu từ những người có uy tín.

Dương cũng nhấn mạnh rằng, kết quả không phải là tất cả. Điều quan trọng là biết rõ mục tiêu, đam mê và không ngừng cố gắng, kể cả trong những ngày đầu bước chân vào thế giới nghiên cứu hay dự định khởi nghiệp trong tương lai.

Với bước đi vững chắc và niềm đam mê cháy bỏng, Dương đang gieo niềm hy vọng cho thế hệ trẻ về một thế giới mở rộng, tràn đầy cơ hội để khám phá và sáng tạo.