BẢO VẬT LINH THUỐC TRỞ VỀ QUÊ HƯƠNG SAU NHIỀU THẬP NIÊN ĐÀO MÒ VÀ MẤT MÁT

Sau nhiều năm biệt tích trong lòng giới sưu tầm, hiện vật gốm Hamsa – linh vật tượng trưng cho trí tuệ và sự thuần khiết trong nghệ thuật Chăm đã chính thức trở về Việt Nam, mở ra một hành trình mới kết nối quá khứ huy hoàng với hiện tại đầy tự hào.

HÀNH TRÌNH KÌ DIỆU CỦA CHIẾC BÌNH GỐM HAMS

Trong không gian triển lãm các cổ vật lớn, bình gốm Hamsa khiến giới sưu tầm và nhà nghiên cứu trầm trồ bởi nét đẹp tinh xảo với các họa tiết khắc sâu, sắc nét, thể hiện hình ảnh ngỗng thần cưỡi trên nền đá sa thạch hồng. Chủ nhân của hiện vật, một nhà sưu tập không tên, chia sẻ rằng để có được cổ vật này, ông đã phải bỏ ra nhiều năm săn đón và đợi chờ. Điều đặc biệt là chiếc bình mang trong mình ý nghĩa biểu tượng của thần Brahma, theo huyền thoại Hindu giáo, là biểu tượng của trí tuệ, thanh khiết và khả năng phân biệt thiện ác.

HƯỚNG VỀ NGHỆ THUẬT HINDU TRÊN ĐẤT ĐẢO VÀ ĐẤT KHÔI

Trong các di tích nghệ thuật Hindu tại Ấn Độ, Indonesia, Campuchia, hình tượng thần Brahma đặc biệt ít xuất hiện hơn các vị thần Shiva hay Vishnu, nhưng lại để lại dấu ấn đậm nét qua các công trình kiến trúc đền đài và tượng điêu khắc. Ở miền đông Java, đền thờ Brahma nằm dưới chân núi lửa Bromo – núi tên gọi bắt nguồn từ chính thần tích trong truyền thống Hindu. Tại trung Java, quần thể Prambanan với ba tháp chính thờ Brahma, Shiva, Vishnu, mặc dù các tượng thần Brahma gần như không còn tồn tại, chỉ còn lại những mô tả qua các mảng trang trí kiến trúc.

NGHỆ THUẬT KHÁM PHÁ VÀ HỒI HƯƠNG LINH VẬT

Trong hành trình đến Campuchia, ấn tượng mạnh mẽ nhất là đàn Hamsa lớn tại đền Preah Khan, một trong các đền thờ cổ kính còn giữ nguyên nét sơ khai, hoang sơ. Đặc biệt, hình ảnh đàn ngỗng Hamsa trong các tác phẩm điêu khắc, như trong cổng dẫn vào đền, mô phỏng hình tượng thần Vishnu đản sinh Brahma theo huyền tích cổ xưa, thể hiện niềm tin và sự kính trọng sâu sắc dành cho linh vật này.

Hiện vật Hamsa còn xuất hiện tại đền Banteay Srei, một biểu tượng của nghệ thuật điêu khắc thời kỳ Angkor, thể hiện rõ qua những phù điêu kể chuyện Mahabharata, Ramayana và hình tượng thần Brahma cưỡi ngỗng, mang phong cách chạm trổ tinh tế, sắc nét khác biệt so với các đền tháp khác.

SỰ HỒI SINH CỦA LINH VẬT CỔ

Sau nhiều năm vắng bóng, hiện vật gốm Hamsa đã trở về quê hương, mang ý nghĩa như một biểu tượng của việc gìn giữ và trân trọng giá trị di sản văn hóa. Chủ nhân của cổ vật chia sẻ rằng, để có được hiện vật này, ông không cần dùng tiền, mà bằng sự chân thành, kiên nhẫn và cơ duyên may mắn – điều mà người ta dành hết tâm huyết để giữ gìn di sản của tổ tiên.

QUAN HỆ GIỮA TRUYỀN THỐNG VÀ HIỆN ĐẠI

Tại Việt Nam, dấu tích thờ cúng thần Brahma còn hiện hữu qua các phù điêu trong các kiến trúc cổ như Mỹ Sơn, tháp Dương Long, Chánh Lộ hay tháp Mẫm. Tuy nhiên, hiện vật gốm Hamsa có hình dáng nguyên vẹn và tinh xảo như chiếc bình vừa trở về là hiện tượng hiếm hoi nhất. Nó thể hiện rõ ràng sự từng tồn tại của các nghi lễ tôn thờ thần Brahma trong quá khứ, đồng thời góp phần làm sáng tỏ mối liên hệ văn hóa Việt – Hindu.

Vẻ đẹp của linh vật Hamsa, với chiếc cổ kiêu hãnh, dáng vẻ uy nghiêm nhưng hiền hòa, là biểu tượng của trí tuệ, sự trong sáng và khả năng thanh lọc tinh thần. Hành trình của con ngỗng thần từ đất Java xa xôi, qua rừng hoang Preah Vihear và những kiến trúc rêu phong của nền văn minh Chăm, đã trở về đất mẹ Việt Nam, như một lời nhắc nhở về giá trị truyền thống, sự gìn giữ và phát huy di sản văn hóa dân tộc trong thời đại mới.