CÁ THỬNG HÚN KHÓI MÍA: HƯƠNG VỊ GÂY NHỚ TRONG HÀNG THẾ KỶ

Mỗi vùng miền ven biển Việt Nam đều mang trong mình những dấu ấn ẩm thực riêng, góp phần tạo nên nét đẹp văn hóa đặc trưng của từng địa phương. Ở Nghệ An, bên cạnh những đặc sản nổi bật như nhút Thanh Chương hay tương Nam Đàn, món cá thửng hun khói mía đã trở thành biểu tượng của ký ức và sự tự hào của người dân nơi đây. Loài cá biển xù xì, tanh nồng nếu không qua chế biến đúng cách, đã được bàn tay tần tảo của các ngư dân Cửa Lò biến hóa thành những khoanh cá vàng ruộm, thơm lừng, hấp dẫn mọi thực khách.

Từ một món ăn mang tính truyền miệng trong các gia đình nghèo khó, cá thửng hun khói nay đã trở thành món quà đặc sản thu hút du khách thập phương, mang theo chiều sâu văn hóa và ký ức về một thời gian khó. Giá bán hiện tại khoảng 200.000 đồng/kg, một mức giá hợp lý để thưởng thức món ăn gắn bó bao thế hệ này.

Hồi tưởng về quá khứ, nhiều người lớn tuổi ở Nghệ An không khỏi xúc động khi nhắc về món cá thửng trong thời kỳ bao cấp. Khi đó, thức ăn là thứ xa xỉ, nhưng cá thửng, với thịt chắc, lành tính, đặc biệt có giá trị dinh dưỡng cao, thường dành riêng cho những dịp lễ Tết hoặc dành cho phụ nữ mới sinh. Đó là món quà của sự tinh tế, của nền ẩm thực thấm đẫm tình cảm, dẫu chỉ dành cho giới thượng lưu hôm ấy.

Chia sẻ về món ăn lưu giữ ký ức này, nhiều người con xa quê cảm thấy hoài niệm sâu lắng. Trên các mạng xã hội, hình ảnh rổ cá thửng hun khói khiến họ liên tưởng về những ngày tháng khó khăn nhưng ấm áp, nơi mái ấm gia đình. Những lời bình luận đầy cảm xúc, như “Nhớ thời bao cấp chờ mãi đến Tết mới được ăn”, hay “Về với mẹ, ăn bữa cơm với cá thôi là đủ”, đều phản ánh tâm hồn gắn bó sâu sắc với món ăn mang đậm tính cộng đồng và truyền thống ấy.

CÁ THỬNG VÀNG CONG, ĐỘC ĐÁO VỚI PHƯƠNG PHÁP CHẾ BIẾN KHÔNG ĐƠN GIẢN

Nhiều người lần đầu nghe tên cá thửng (còn gọi là cá rắn mối) có thể còn e ngại vì nghĩ món này tanh. Tuy nhiên, đó chỉ là do chưa từng thưởng thức cách chế biến đúng điệu của người dân Cửa Lò. Chính kỹ thuật uốn cong thân cá, cài đuôi vào miệng để tạo thành vòng khép kín mới là bí quyết giúp giữ nguyên hình dáng, đồng thời giữ cho thịt cá chắc, đẹp trong quá trình luộc và hun khói.

Cá sau khi đã làm sạch sẽ được uốn cong, chuẩn bị đưa vào quá trình hun khói bằng bã mía. Thay vì dùng than củi, người dân nơi đây tận dụng bã mía để tạo khói, làm tăng vị ngọt tự nhiên và mùi thơm đặc trưng của món ăn. Khi ra lò, cá có màu vàng nâu óng ánh, lớp vỏ săn chắc, còn phần thịt vẫn mềm, đậm đà, không còn mùi tanh biển, chứng minh quá trình chế biến tinh tế và tỉ mỉ.

Nguồn hương vị đặc trưng của cá thửng hun khói mía không chỉ thể hiện kỹ thuật chế biến công phu mà còn là lễ hội của tình yêu và sự gắn bó của người làm nghề. Những khoanh cá khoác lớp vỏ ngoài bóng vàng, hương thơm lan tỏa sâu trong từng thớ thịt, khiến bất cứ ai từng thưởng thức đều không thể quên.

VỚI NHỮNG MÓN NGON TỪ CÁ THỬNG HUN KHÓI

Ngày nay, khi ghé qua các chợ hải sản ở Cửa Lò từ tháng 10 âm lịch đến Tết Nguyên Đán, du khách dễ dàng bắt gặp những mâm cá thửng hun khói đã được sơ chế sẵn, trông rất bắt mắt và hấp dẫn. Mức giá khoảng 200.000 đồng/kg phù hợp với túi tiền của nhiều người, phù hợp để mua về chế biến thành các món ngon hơn nữa.

Có thể đơn giản là nướng lại trên bếp than, chấm muối tiêu chanh hoặc thưởng thức cùng chút bia lạnh. Cách cầu kỳ hơn, các bà nội trợ thường kho cá với mật mía, gừng, sả đập dập, tiêu ớt, nấu nhỏ lửa đến khi nước kho keo lại, tạo thành món ăn đậm đà, phù hợp ăn kèm cơm trắng trong những ngày se lạnh. Món cá kho này không chỉ làm ấm lòng mà còn giữ trọn hương vị của biển cả, như một nét quyện hòa của quá khứ và hiện tại.

Thứ quà quê giản dị nhưng chứa đựng giá trị tinh thần sâu sắc, cá thửng hun khói mía chính là cầu nối tâm hồn, đưa người thưởng thức trở về những ký ức thời khó nghèo nhưng tràn đầy yêu thương. Nó đã trở thành biểu tượng của vùng đất nắng gió Nghệ An, luôn gợi nhớ và giữ gìn những giá trị truyền thống trong lòng mỗi người con đất mẹ.