TP.HCM chuẩn bị bước vào kỷ nguyên mới với luật đô thị đặc biệt

Tại hội thảo gần đây, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được thông báo chính thức Bộ Chính trị đã chấp thuận chủ trương xây dựng luật đô thị đặc biệt cho thành phố, tương tự như luật Thủ đô của Hà Nội. Dự kiến, quá trình hoàn thiện đề cương sẽ xong trong tháng 3, dự thảo luật sẽ được trình trong tháng 4, và từ tháng 5 đến 6 sẽ tổ chức các hội thảo lấy ý kiến, nhằm hoàn thiện dự án. Sau đó, luật sẽ được trình Quốc hội khóa XVI xem xét ban hành trong năm 2026.

Nhiều ý kiến từ các chuyên gia, đại biểu Quốc hội và cộng đồng doanh nghiệp đều đồng tình với bước đột phá này, bởi luật đô thị đặc biệt là kết quả của nhiều năm nỗ lực đề xuất, kiến nghị của TP.HCM. Từ năm 2017, Quốc hội đã ban hành các nghị quyết đặc thù, gồm Nghị quyết 54/2017, Nghị quyết 98/2023 và mới nhất là Nghị quyết 260/2025, đã mang lại những kết quả tích cực. Tuy nhiên, để phát triển một siêu đô thị nhanh và bền vững, cần có một nền tảng pháp lý ổn định, đồng bộ và dài hạn.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân, Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM, nhấn mạnh ý nghĩa của quyết định này trong việc chuyển từ tư duy thí điểm sang thể chế tổng thể, nhằm mở ra cơ hội để TP.HCM có nền tảng pháp lý phù hợp hơn với tầm vóc và vai trò dẫn dắt của mình. Ông nhấn mạnh: “Việc xây dựng luật đô thị đặc biệt mang ý nghĩa lớn không chỉ với TP.HCM mà còn thể hiện sự nhìn nhận của cả nước về nhu cầu thiết thực của đô thị này trong giai đoạn mới.”

Chủ tịch UBND Nguyễn Văn Được cho biết, luật đô thị đặc biệt sẽ tạo ra cú hích thể chế, qua đó nâng cao niềm tin của nhà đầu tư vào TP.HCM. Bước tiến này đã giúp nhiều dự án hạ tầng trọng điểm sớm bước vào thi công, như metro Bến Thành – Cần Giờ và khu liên hợp thể thao quốc gia Rạch Chiếc. Trong thời gian tới, các dự án lớn như khu đô thị Bình Quới – Thanh Đa, cùng loạt công trình ở khu đô thị mới Thủ Thiêm sẽ được thực hiện theo hình thức hợp tác với các nhà đầu tư chiến lược.

Chuyên gia, đại biểu và doanh nghiệp đều vui mừng trước tín hiệu tích cực này, trong đó PGS-TS Trần Hoàng Ngân, Đoàn ĐBQH TP.HCM, chỉ rõ việc đánh giá toàn diện các nghị quyết đặc thù đã thực thi là bước bắt buộc để kế thừa, bổ sung phù hợp. Ông nhấn mạnh: “Các cơ chế đã giúp TP.HCM quản lý hiệu quả hơn, huy động tối đa nguồn lực để tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển, giúp thành phố rút ngắn thời gian chuẩn bị và thi công các dự án đầu tư công và hợp tác công-tư từ năm này qua năm khác.”

Việc xây dựng luật cũng dựa trên những nội dung của luật Thủ đô, dự kiến sẽ được điều chỉnh, bổ sung trong kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI. Trong đó, nhiều chính sách quản lý đô thị, môi trường, dân cư, đầu tư và phát triển dự án sẽ được kế thừa và sửa đổi phù hợp. Đặc biệt, luật này hướng tới giao quyền chủ động hơn cho TP.HCM trong quản trị, huy động nguồn lực, phát triển không gian và khu vực tài chính, nhằm giúp thành phố cạnh tranh và phát triển toàn cầu.

Chuyên gia cũng nhấn mạnh đến tầm nhìn dài hạn của luật đô thị đặc biệt, nhằm hỗ trợ TP.HCM trở thành đô thị văn minh, hiện đại, nằm trong nhóm 100 thành phố toàn cầu, có hệ sinh thái sáng tạo, thu nhập cao vào năm 2030. TP.HCM còn hướng tới xây dựng các cơ chế thử nghiệm, thúc đẩy mô hình đô thị số, trí tuệ nhân tạo, trung tâm tài chính quốc tế hay kinh tế xanh, nhằm tạo ra một hạ tầng thể chế mở, sẵn sàng đón nhận các xu hướng mới.

Phát biểu về nội dung này, ĐBQH Phạm Trọng Nhân kiến nghị luật cần kế thừa và nâng cấp các cơ chế đã phát huy hiệu quả trong lĩnh vực tài chính, quy hoạch, đầu tư và phát triển hạ tầng; đồng thời, rà soát, khắc phục các khó khăn trong triển khai thực tế để chính sách đi vào cuộc sống hiệu quả. Ông cũng đề xuất xây dựng quy trình thử nghiệm, hợp lý, đảm bảo không gián đoạn trong quá trình chuyển đổi sang khung pháp lý mới, nhằm thúc đẩy mạnh mẽ sự tự chủ của TP.HCM trong phát triển và quản trị.

Với cơ chế đặc biệt ngày càng hoàn thiện, TP.HCM dự kiến sẽ tập trung hoàn chỉnh mạng lưới đường sắt đến năm 2035, từ đó góp phần nâng cao năng lực quản lý, phát triển đô thị bền vững, trở thành mô hình phát triển khả thi cho các đô thị lớn của cả nước.