Nghi lễ truyền thống đắp chăn ngày Tết nơi đại ngàn Quảng Ngãi: Sự kết nối văn hóa và tâm linh của đồng bào Cor

Ngày mùng 7 tháng giêng âm lịch, xã Thanh Bồng, Quảng Ngãi đã tổ chức lại phong tục độc đáo mang tên “đắp chăn” hay còn gọi là Hoi P’hiết Xol. Tuy nhiên, hoạt động này không chỉ đơn thuần là việc bắt cá chọi nhau mà còn mang ý nghĩa tâm linh và văn hóa sâu sắc, góp phần giữ gìn bản sắc của người Cor giữa vùng núi rừng.

Theo các bậc cao niên ở thôn Môn, tục đắp chăn đã có từ nhiều thập kỷ trước và duy trì đều đặn mỗi khi bước vào ngày mùng 7 Tết. Trong tiết xuân, khi núi rừng còn phủ xanh, người dân tin rằng đây là thời điểm linh thiêng để tôn vinh các thần linh cai quản thiên nhiên. Mọi hoạt động liên quan đến rừng núi đều phải kiêng kỵ, tránh xáo trộn để không gây không may trong năm mới. Người Cor quan niệm ngày này là ngày các linh hồn, cô hồn còn vương vấn trở về sum họp cùng gia đình, thể hiện tín ngưỡng tín ngưỡng linh thiêng của cộng đồng.

Ông Hồ Thanh Hùng, 60 tuổi, kể rằng từ nhỏ ông đã được truyền lại lời dặn không nên lên rẫy ngày này để tránh rủi ro. Một câu chuyện đau lòng về một thanh niên tự ý vào rừng xem thường phong tục, bị thú dữ tấn công, đã để lại bài học sâu sắc trong cộng đồng về việc giữ gìn lễ nghĩa tổ tiên. Chính vì vậy, thay vì làm nương rẫy, người dân cùng nhau xuống suối thực hiện nghi thức đắp chăn như một cách “tắm rửa” tâm hồn, gột bỏ xui rủi để đón nhận may mắn trong năm mới.

Vào sáng sớm ngày mùng 7, hàng trăm người từ sáu thôn trong xã Thanh Bồng tập trung tại khu vực sông Trường. Họ cùng nhau xây dựng các đập ngăn dòng, tạo ra những khoảng nước cạn để bắt cá. Tiếng gọi nhau í ới, tiếng nước chảy và đá va vào nhau hòa quyện thành không khí lễ hội đặc trưng của ngày hội. Khi đập tạm hoàn thành, mọi người lội xuống soi kẽ suối, lật từng phiến đá để bắt cá suối nhỏ bé nhưng mang theo “lộc đầu năm”. Những con cá này được xem như tượng trưng cho may mắn, niềm hy vọng mới cho năm tới.

Anh Hồ Văn Sơn, tham gia lễ hội, chia sẻ: “Tôi cảm thấy vui khi được tham gia hoạt động truyền thống của dân tộc mình. Không chỉ bắt cá để đón lộc, đây còn là dịp để các thôn gặp gỡ, gắn bó tình cảm, bắt đầu năm mới với tinh thần đoàn kết.” Sau phần săn bắt cá, thành quả được chia đều hoặc chế biến ngay tại chỗ như cách giữ gìn mùi vị truyền thống: cá nướng than hồng, cá kho ống tre hay canh cá nấu lá rừng tạo thành bữa cơm đậm đà hương vị của núi rừng.

Chính quyền địa phương cũng đã xây dựng kế hoạch cụ thể để tổ chức lễ hội này một cách trang trọng, đồng thời đề xuất công nhận đây là di sản văn hóa truyền thống, góp phần vào việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của cộng đồng. Ông Hồ Văn Trường, Phó chủ tịch UBND xã Thanh Bồng, nhấn mạnh rằng hoạt động này không chỉ giúp giữ gìn phong tục đẹp của dân tộc mà còn nhằm giáo dục thế hệ trẻ về ý thức tôn trọng thiên nhiên và gìn giữ bản sắc dân tộc. “Thông qua nghi lễ này, các em hiểu rằng núi rừng, sông suối là nguồn sống của cộng đồng, và bảo vệ thiên nhiên cũng chính là bảo vệ tương lai của chính mình,” ông Trường chia sẻ.