NHỮNG BỨC TRANH LƯỢNG ĐÁ ĐÁO TRONG NGHIÊN CỨU LÝ LUẬN VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM GẦN 40 NĂM ĐỔI MỚI

Lịch sử đổi mới của Việt Nam đã khắc ghi những bước chuyển biến mang tính bước ngoặt trong nhận thức và lý luận về chủ nghĩa xã hội. Qua gần 40 năm, những thành tựu lý luận này không chỉ góp phần xác định hướng đi của đất nước mà còn mở ra khả năng phát triển bền vững, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của dân tộc.

TRIỂN VỌNG VÀ NHỮNG THÀNH TỰU ĐÁNG NHỚ

GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, cho biết: điểm khởi đầu của công cuộc đổi mới đất nước chính là việc làm mới tư duy, nhận thức về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Trong bối cảnh hệ thống chủ nghĩa xã hội mô hình Xô viết sụp đổ, lý luận đã giúp rõ ràng khẳng định đây không phải là sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội toàn cầu, mà là của mô hình giáo điều, xa dân và không phù hợp với thực tiễn lịch sử, nguyên tắc lý luận cốt lõi của chủ nghĩa Mác-Lênin.

Ngay từ những thời điểm khó khăn nhất, Đảng ta đã kiên định đổi mới tư duy để thích ứng với thực tiễn mới, đồng thời tuyên bố rằng loài người sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội theo quy luật của lịch sử. Trong gần 40 năm đổi mới, công tác lý luận đã đóng vai trò quan trọng trong xây dựng các cương lĩnh, chiến lược phát triển đất nước, hình thành hệ thống luận điểm xác đáng về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội phù hợp đặc thù Việt Nam.

Trong đó, mô hình xã hội chủ nghĩa do nhân dân làm chủ, có nền kinh tế phát triển dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ tiến bộ. Các giá trị cốt lõi của mô hình này gồm dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Đặc biệt, tại Đại hội XIII, Đảng đã xác định rõ mục tiêu 100 năm: đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045, trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao.

Hệ thống mô hình này còn thể hiện qua đặc trưng như cộng đồng các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng lẫn nhau; nhà nước pháp quyền do nhân dân, do đảng lãnh đạo; và nền dân chủ phù hợp với đặc thù xã hội Việt Nam. Đồng thời, mô hình này dựa trên ba trụ cột gồm kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhà nước pháp quyền và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Hướng đi tương lai được xác định rõ nét trong các chiến lược phát triển hiện nay như đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số, phát triển hệ sinh thái văn hóa, nâng cao đời sống nhân dân, bảo đảm quốc phòng an ninh, cùng chính sách ngoại giao độc lập, tự chủ dựa trên hội nhập toàn diện.

NHỮNG THÀNH TỰU VÀ TIỀN ĐỀ CHO CỘNG ĐỒNG

Công tác lý luận đã giúp làm rõ các mối quan hệ lớn trong quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước, như quan hệ giữa ổn định và phát triển, giữa đổi mới kinh tế và chính trị, giữa phát triển lực lượng sản xuất và xây dựng hệ thống quan hệ phù hợp. Nghiên cứu lý luận còn tạo tiền đề cho việc xây dựng thể chế, phát triển nền văn hóa, quân sự, an ninh quốc gia phù hợp bối cảnh mới.

Không chỉ vậy, lý luận còn giúp hoàn thiện mô hình nhà nước pháp quyền, tăng cường quản lý xã hội theo hướng minh bạch, dân chủ, khắc phục các hiện tượng tiêu cực như tham nhũng, lãng phí. Trong lĩnh vực đối ngoại, công tác lý luận đã định hình chiến lược mở cửa, hội nhập, nâng cao vị thế đất nước trong cộng đồng quốc tế.

Các bài học về xây dựng các mô hình chủ nghĩa xã hội trên thế giới, cũng như nghiên cứu các xu hướng phát triển như chủ nghĩa xã hội dân chủ, chủ nghĩa xã hội sinh thái đã góp phần hoàn thiện hệ thống lý luận của Đảng, nâng cao khả năng tiên phong trong tiến trình xây dựng đất nước.

HỘI NHẬP, ĐỔI MỚI VÀ TƯ DUY ĐỔI MỚI

Nói về tầm nhìn đến giữa thế kỷ XXI, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh cần tập trung nghiên cứu các vấn đề thời đại như chuyển đổi kỷ nguyên kinh tế mới, tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, các xu thế lớn của thế giới, mối đe dọa của khủng hoảng giá trị, cũng như việc kết hợp giá trị truyền thống phương Đông với các thành tựu phương Tây để hình thành hệ giá trị quốc gia tiến bộ, phù hợp thời đại.

Thúc đẩy chuyển đổi mạnh mẽ về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng lực lượng sản xuất mới, nâng cao năng lực cạnh tranh, khai thác tiềm năng nội tại đất nước. Đồng thời, dự báo chính xác các xu hướng toàn cầu giúp đất nước thực hiện chiến lược phát triển bền vững, không ngừng nâng cao đời sống người dân và giữ vững vị thế quốc tế.

Việc xây dựng hệ thống chính trị và bảo vệ Tổ quốc, được dựa trên nguyên tắc đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm trung tâm, kết hợp hoàn chỉnh các quan hệ quyền lực. Đồng thời, hoàn thiện tư duy về đối ngoại và quốc phòng, nâng cao khả năng phòng thủ sáng tạo, phù hợp với tình hình mới, góp phần giữ vững ổn định, chủ động trong các mối quan hệ quốc tế.

Tổng thể, những thành tựu lý luận trong suốt quá trình đổi mới đã trở thành kim chỉ nam cho hành trình phát triển của đất nước, hướng đến mục tiêu xây dựng một Việt Nam giàu mạnh, dân chủ, văn minh và hạnh phúc trong tương lai dài hạn.