CÁ NGUYÊN NGUỒN ĐẠM VÀNG TRONG BỮA CƠM VIỆT VỚI NHỮNG LƯU Ý VỀ THỦY NGÂN

Cá từng được mệnh danh là nguồn đạm vàng, là món ăn quen thuộc giúp bữa cơm Việt thêm đậm đà và dinh dưỡng. Tuy nhiên, nỗi lo lắng về thủy ngân nhiễm trong cá khiến nhiều người tiêu dùng băn khoăn khi đi chợ mua sắm. Thủy ngân là kim loại nặng có thể xâm nhập vào cơ thể qua thực phẩm, đặc biệt là qua các loại cá và hải sản. Khi tích tụ lâu dài, thủy ngân có thể gây ảnh hưởng đến hệ thần kinh, tim mạch, cũng như sự phát triển trí não của trẻ nhỏ và thai nhi.

Các tổ chức an toàn thực phẩm toàn cầu khuyến cáo nên hạn chế tiêu thụ các loại cá lớn, sống lâu và ăn mồi, như cá mập, cá kiếm, cá thu vua vì hàm lượng thủy ngân cao. Trong khi đó, nhiều loại cá nhỏ, được nuôi trồng hoặc sinh sống trong tầng nổi của biển có mức thủy ngân rất thấp, phù hợp để sử dụng thường xuyên trong bữa ăn hàng ngày.

LỰA CHỌN CÁ AN TOÀN VỚI TIÊU CHÍ ĐƠN GIẢN

Chọn cá sao cho an toàn không cần quá phức tạp, chỉ cần dựa vào một số nguyên tắc đơn giản. Những nguyên tắc này giúp người tiêu dùng nhận biết nhanh các loại cá phù hợp khi đi chợ mà không cần biết rõ các số liệu kỹ thuật.

– Ưu tiên lựa chọn các loại cá nhỏ như cá cơm, cá mòi, cá trích vì chúng ít tích tụ thủy ngân hơn các loại cá lớn.

– Chọn cá sống tụng đàn, ăn sinh vật phù du hơn là những loài cá săn mồi lớn.

– Cá nuôi trong hệ thống kiểm soát chặt chẽ thường có nồng độ thủy ngân ổn định và thấp hơn so với cá hoang dã sống lâu năm.

Dưới đây là sáu loại cá ít “ngậm” thủy ngân, rất phù hợp để mua về chế biến hàng ngày.

CÁ CƠM

Cá cơm kích thước nhỏ, sống theo đàn, có vòng đời ngắn nên ít tích tụ thủy ngân. Đây là một trong những loại cá được các chuyên gia khuyên dùng vì vừa an toàn vừa giàu canxi, đạm cùng lượng omega-3 đáng kể. Khi mua, chọn cá còn nguyên vảy bóng, mắt trong, bụng không nổ và không có mùi tanh lạ. Cá cơm thích hợp để nấu canh chua, kho mặn, chiên giòn hoặc làm nước mắm. Món ăn từ loại cá này rất phù hợp với gia đình Việt.

CÁ MÒI

Cá mòi là loại cá nhỏ, sống theo đàn và sinh trưởng nhanh, do đó mức thủy ngân thấp hơn nhiều loại cá lớn. Cá mòi còn được đánh giá cao nhờ hàm lượng omega-3, vitamin D và canxi cao, đặc biệt khi ăn cả xương trong các món đóng hộp hoặc kho mềm. Nên chọn cá tươi còn thân săn chắc, da bóng, mang đỏ tươi, không nhớt hay dập nát. Món phổ biến với cá mòi là nướng, kho cà chua, kho tiêu, ăn với cơm rất đưa cơm.

CÁ TRÍCH

Cá trích là loại cá nhỏ béo nhẹ, có hương vị thơm ngon quen thuộc trong bữa ăn của cư dân vùng biển và nằm trong nhóm cá có hàm lượng thủy ngân thấp. Chính việc chủ yếu ăn sinh vật phù du, không săn mồi lớn khiến cá trích tích tụ thủy ngân ít hơn. Khi mua, chọn cá còn da ánh bạc đều, vảy bám chắc, mang đỏ, bụng không trương phình. Cá trích dùng để làm gỏi, nướng, chiên giòn hay kho rim đều phù hợp; phần mỡ tự nhiên giúp món ăn béo ngậy mà không cần dùng nhiều dầu mỡ.

CÁ ĐỐI

Cá đối sống ở vùng nước mặn, nước lợ ven biển và cửa sông, thường có tốc độ sinh trưởng nhanh, vòng đời ngắn, nên ít tích tụ thủy ngân. Trong y học cổ truyền, cá đối được dùng để hỗ trợ tiêu hóa, bổ khí và tăng cường sức khỏe. Khi mua, nên tránh con có mùi bùn nặng, chọn cá thân chắc, da căng, mang đỏ nhạt tự nhiên. Các món nướng, kho tộ, canh chua hay hấp gừng giúp giữ vị ngọt tự nhiên của cá, không gây tanh.

CÁ DA TRƠN NUÔI

Cá basa, cá tra thuộc nhóm cá da trơn nuôi trong hệ thống kiểm soát chặt chẽ, thường có hàm lượng thủy ngân thấp, thích hợp để chế biến hàng ngày. Môi trường nuôi trồng được quản lý giúp kiểm soát tốt các yếu tố ô nhiễm, kể cả kim loại nặng. Khi mua phi lê, chọn miếng thịt có màu tự nhiên, không quá trắng bệch, không chảy nước hay có mùi lạ. Các món như chiên xù, nấu cari, áp chảo sốt bơ tỏi hay nấu lẩu phù hợp để chế biến dễ dàng và tiện lợi.

CÁ HỒI NUÔI

Cá hồi nuôi đang ngày càng phổ biến do giàu omega-3, vitamin D và có hàm lượng thủy ngân thấp. Các hướng dẫn dinh dưỡng quốc tế khuyên dùng cá hồi như một lựa chọn “thân thiện” cho sức khỏe, nên bổ sung vài lần mỗi tuần. Khi chọn cá hồi, ưu tiên sản phẩm có màu cam hồng đều, thớ mịn, không thâm hay đốm lạ, bề mặt khô ráo. Có thể áp chảo, nướng, nấu cháo cho trẻ nhỏ hoặc làm sashimi nếu đảm bảo nguồn gốc rõ ràng an toàn vệ sinh.

Tổng quát, việc lựa chọn cá phù hợp dựa trên các nguyên tắc đơn giản giúp đảm bảo an toàn sức khỏe, đồng thời vẫn cung cấp nguồn dinh dưỡng quý giá cho mỗi bữa ăn của gia đình Việt.