TẾT NGUYÊN ĐÁN VÀ NHỮNG ĐIỀU KIÊNG KỴ TRUYỀN THỐNG ĐANG GÌN GIỮ GIÁ TRỊ TINH THẦN

Tết Nguyên Đán không chỉ là dịp để chào đón năm mới mà còn là thời điểm tâm linh thiêng liêng, gắn bó mật thiết với văn hóa truyền thống của người Việt. Ngoài những phong tục như chúc tết, lì xì, sum họp gia đình, các điều kiêng kỵ trong ngày Tết vẫn được giữ gìn như một cách cầu mong năm mới bình an và thuận lợi.

NHIỀU NGƯỜI VẪN GIỮ NGHI THỨC KIÊNG KỴ THEO TRUYỀN THỐNG

TS Dương Hoàng Lộc, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tôn giáo – Đạo đức, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học quốc gia TP.HCM), cho biết dù xã hội hiện đại ngày càng phát triển thì nhiều gia đình vẫn duy trì những phong tục kiêng kỵ ngày Tết. Điều này bởi họ tin rằng có kiêng có lành, và các hành động trong ngày đầu năm có thể ảnh hưởng lớn đến cả năm.

NHỮNG ĐIỀU KIÊNG KỴ PHỔ BIẾN TRONG NGÀY TẾT

QUÉT NHÀ, ĐỔ RÁC ĐẦU NĂM

Một trong những điều kiêng kỵ phổ biến nhất là không quét nhà hoặc gom rác trong những ngày đầu năm, đặc biệt là từ mùng 1 đến mùng 3 tết. Người xưa tin rằng việc này sẽ ‘quét’ sạch lộc, tài lộc vào nhà, làm giảm may mắn. Do đó, nhiều gia đình tranh thủ dọn dẹp sạch sẽ trước đêm Giao Thừa, còn nếu phải quét, rác sẽ được tích gọn lại để xử lý sau các ngày tết chính.

TRÁNH LÀM VỠ ĐỒ ĐẠC

Chén, bát, ly, tách bị vỡ trong dịp Tết thường bị coi là điềm không lành. Theo quan niệm dân gian, sự đổ vỡ này tượng trưng cho chia ly, rạn nứt tình cảm hoặc khó khăn trong công việc. Chính vì vậy, trong những ngày này người ta cẩn thận hơn khi sắp xếp, bày biện hoặc tiếp khách.

ĐIỀU KIÊNG KỴ VỀ GIAO TIẾP VÀ TINH THẦN

CẦU KIÊNG CẢI VÃ, NÓI ĐIỀU XUI RỦI

Tết là dịp sum họp gia đình, bắt đầu một vòng quay mới. Vì thế, người Việt thường kiêng cãi vã, to tiếng hay nói những điều tiêu cực trong những ngày đầu năm để tránh ảnh hưởng không tốt đến cả năm.

VAY MƯỢN, TRẢ NỢ ĐẦU NĂM

Việc vay hoặc trả nợ trong ngày mùng 1 cũng được xem là kiêng kỵ. Người xưa tin rằng, nếu đã tiêu tiền đầu năm, tài lộc sẽ hao hụt, việc tích lũy sẽ gặp khó khăn suốt cả năm.

ĐI CHÚC TẾT NGƯỜI ĐANG CÓ TANG

Theo phong tục, những người có tang hoặc đang chịu tang hạn chế đi chúc tết nhằm tránh làm giảm khí vui vẻ, hưng thịnh của ngày lễ.

ẨM THỰC VÀ MÀU SẮC TRONG NGÀY TẾT

Một số món ăn bị xem là ‘xui’ như thịt chó, thịt vịt, chuối, hoặc trứng vịt lộn, được coi là không phù hợp để ăn đầu năm, vì mang ý nghĩa không may mắn hoặc liên quan đến những điềm không vui. Trong đó, quan niệm về màu sắc cũng được chú trọng, như tránh mặc đồ đen hoặc trắng vì liên tưởng tới tang lễ, trong khi gam màu tươi sáng như đỏ, vàng, hồng lại tượng trưng cho may mắn và hưng thịnh.

NGÀY MÙNG 5 VÀ NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý

Theo dân gian, ngày mùng 5 Tết được xem là ngày không tốt để xuất hành hoặc làm việc lớn. Nhiều câu thành ngữ như “mùng 5, mùng 14, mùng 23 đi chơi còn lỗ nữa là đi buôn” thể hiện niềm tin này, dẫn đến việc mọi người thường lựa chọn ngày, giờ phù hợp để bắt đầu các hoạt động quan trọng.

NHẬN XÉT VỀ Ý NGHĨA CỦA NHỮNG ĐIỀU KIÊNG KỴ

TS Dương Hoàng Lộc nhấn mạnh rằng phần lớn các điều kiêng kỵ xuất phát từ mong muốn hướng thiện và hướng đến điều tốt đẹp. Nhiều phong tục mang ý nghĩa nhắc nhở sống chánh niệm, biết trân trọng những điều nhỏ bé, giữ gìn hòa khí trong gia đình. Thượng tọa Thích Trí Chơn, Phó trưởng ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, còn cho rằng các kiêng kỵ này không nên hiểu theo nghĩa sợ hãi hay mê tín cực đoan mà là những bài học đạo đức giản dị: sống tử tế, kiêng cãi vã, sống chậm lại để cảm nhận cuộc sống trọn vẹn hơn. Việc giữ gìn các phong tục này thể hiện mong muốn lan tỏa giá trị nhân văn, hướng con người đến sự tỉnh thức và trách nhiệm với chính mình và cộng đồng.