NHÀ THỜ PHỦ CAM: HÀO QUANG HƠN 300 NĂM CỦA KIẾN TRÚC PHƯƠNG TÂY GIỮA TRUNG TÂM HUẾ

Ngôi nhà thờ chính tòa Phủ Cam nằm trên đỉnh đồi Phước Quả, một trong những biểu tượng tôn giáo lâu đời của cố đô Huế, dược xây dựng và khôi phục qua nhiều thế kỷ. Với vị trí lý tưởng nhìn ra sông An Cựu và hướng về trung tâm thành phố, công trình này không chỉ là nơi hành lễ mà còn là một di tích kiến trúc đặc sắc, thu hút hàng triệu du khách trong và ngoài nước.

LỊCH SỬ HÌNH THÀNH HƠN 300 NĂM

Theo tài liệu của Tổng giáo phận Huế, từ năm 1659, giáo đoàn vùng Đàng Trong đã bắt đầu hình thành nhờ sắc lệnh của Giáo hoàng Alexander VII cử giám mục Lambert de la Motte làm đại diện tông tòa. Trong đó, linh mục Pierre Langlois, một nhà truyền giáo của hội Thừa sai Paris, đã đặt chân đến Huế vào năm 1680 dưới vỏ bọc thương gia để truyền đạo và xây dựng các cơ sở tôn giáo.

Nhớ đến những ngày đầu dựng nghiệp, linh mục Pierre Langlois đã nhận được sự giúp đỡ từ Nguyễn Phúc Thái, con trai của chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần. Nhờ đó, ông có cơ hội xây dựng nhà thờ đầu tiên bằng đá trên đất dựa vào sự ủng hộ của quyền uy địa phương. Năm 1682, một nhà nguyện nhỏ được xây dựng tại khu vực đồi đá, nhưng rồi cũng bị tháo dỡ sau đó để chuyển đến đất đồi Phước Quả vào năm 1684, nơi đó hình thành nhà thờ Phủ Cam ban đầu.

Vào thời chúa Nguyễn Phúc Chu (trị vì 1691-1725), nhà thờ bị triệt giải hoàn toàn năm 1698 để phục vụ nhu cầu xây dựng lại trung tâm tôn giáo mới sau này. Trải qua nhiều thăng trầm, đến năm 1898, nhà thờ Phủ Cam được tái dựng tại vị trí cũ do giám mục Eugène Marie Allys khởi công, hoàn thành năm 1902. Tuy nhiên, công trình này cũng chỉ tồn tại khoảng 60 năm rồi bị tháo dỡ.

Ngày 30 năm 1963, nhà thờ mới bắt đầu được xây dựng lại theo thiết kế của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, nhưng khó khăn đã khiến dự án chưa đi đến đích. Mãi đến năm 1999, đúng dịp kỷ niệm 150 năm thành lập Giáo phận Huế, nhà thờ chính tòa Phủ Cam mới chính thức được hoàn thành và đưa vào sử dụng, trở thành biểu tượng vững vàng của đất cố đô.

KIẾN TRÚC ĐINH ĐÁM VỚI DẤU ẤN PHƯƠNG TÂY

Nhà thờ Phủ Cam mang phong cách Gothic cổ điển đậm đà nét đặc trưng của kiến trúc phương Tây, hiếm thấy tại Việt Nam. Các trụ đỡ uốn cong mềm mại sát vào các bức tường, tạo cảm giác vững chắc lại uyển chuyển. Đặc biệt, bốn góc chính của nhà thờ đều có ba trụ đỡ vươn ra, ôm lấy cung thánh và bàn thờ như vòng tay lớn giữ gìn sự linh thiêng.

Không gian nội thất rộng rãi, sức chứa lên tới 2.500 người, phù hợp cho các lễ nghi lớn. Cung thánh hình tròn, nhiều cấp độ nâng dần hướng tới đỉnh cao, và bàn thờ đá cẩm thạch nguyên khối có kích thước đồ sộ, phản ánh kiến trúc công giáo phương Tây quen thuộc nhưng hiếm thấy trong các công trình tôn giáo Việt Nam.

Từ vị trí nhà thờ, du khách có thể phóng tầm mắt xuống dốc Phủ Cam, nơi có tuyến đường Nguyễn Trường Tộ dài thẳng tắp, hai hàng xà cừ cổ thụ xum xuê chạy dọc qua các trường học nổi tiếng như Quốc Học, Đồng Khánh cũ. Đặc biệt, căn gác nhỏ của nhà bà Bích Diễm, nơi nhạc sĩ Trịnh Công Sơn từng sinh sống và sáng tác, cũng nằm trong khu vực này. Chính nơi đó, âm nhạc của ông đã vẽ nên bức tranh ngọt ngào về thời áo trắng, về những mùa nắng mưa của Huế.

Trong các sáng tác của Trịnh Công Sơn, hình ảnh nhà bà Bích Diễm đi qua dãy cây long não, cùng lời nhạc gợi nhắc về những ký ức trong trẻo của tuổi trẻ ở vùng đất này: “Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ”… Những câu hát ấy đã làm sống dậy vẻ đẹp huyền diệu của không gian cổ kính này.

Ngày nay, nhà thờ Phủ Cam không chỉ là một điểm hành lễ mà còn trở thành một điểm đến yêu thích của du khách và giới trẻ thích check-in, chụp hình. Đó là nơi hội tụ của kiến trúc cổ điển phương Tây giữa lòng cố đô Huế, giữ trọn vẹn nét đẹp của một di tích lịch sử lẫn khí hậu thiêng liêng của đạo Công giáo.