KHÁM PHÁ ĐỒNG HỒ ĐỘC ĐÁO TRỮ TẠI BẠC LIÊU: BÁCH KHOA CỦA KỸ SƯ LƯU VĂN LANG

TRÊN ĐƯỜNG 30.4, P. BẠC LIÊU, TỈNH CÀ MAU, có một công trình kỳ lạ thu hút sự chú ý của nhiều người: đó chính là đồng hồ Thái Dương, được xem là độc nhất vô nhị tại Việt Nam. Chiếc đồng hồ này không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn mang đậm giá trị lịch sử, phản ánh trí tuệ sáng tạo của kỹ sư Lưu Văn Lang, người dân còn gọi là nhà bác vật Lang.

ĐỒNG HỒ XÂY BẰNG GẠCH ĐẶC BIỆT

Đồng hồ Thái Dương, còn gọi là đồng hồ đá, được xây dựng từ gạch thẻ và mặt ốp bằng gạch tàu, tạo nên một kiệt tác kiến trúc độc đáo. Phần mặt đồng hồ gồm có ba phần rõ ràng: trung tâm là một gờ cao hình chữ nhật nhô ra phía trước, hai bên là các khối vuông cân đối, chia vạch và đánh số La Mã từ I đến XII để chỉ giờ. Chiếc đồng hồ này hoạt động dựa trên ánh nắng mặt trời. Khi ánh nắng chiếu vào gờ cao, mặt đồng hồ sẽ phân chia thành hai mảng sáng tối; đường ranh giới giữa hai mảng đó chính là kim chỉ giờ, giúp người xem xác định thời gian dựa trên bóng nắng phản chiếu.

HIỆN TRẠNG VÀ Ý NGHĨA

Theo thông tin từ khu di tích, ngày xưa đồng hồ Thái Dương có độ chính xác khá cao, chỉ lệch khoảng 5-7 phút so với đồng hồ tiêu chuẩn. Tuy nhiên, sau hơn một thế kỷ tồn tại, mặt đồng hồ đã bị bong tróc, các vạch số La Mã mờ đi, gây khó khăn trong việc đọc giờ.

Kỹ sư Lưu Văn Lang sinh năm 1880 trong một gia đình lao động nghèo tại Sa Đéc, Đồng Tháp. Cha ông là thợ đục đá, chuyên làm cối xay bột, nuôi dưỡng ông từ nhỏ. Dù hoàn cảnh khó khăn, ông thông minh, cần cù và đã theo học chữ Quốc ngữ, chữ Pháp trong thời gian còn nhỏ. Nhờ thành tích học tập xuất sắc, ông nhận được học bổng tại Trường Chasseloup Laubat ở Sài Gòn (nay là trường Lê Quý Đôn), rồi sau đó, giành suất du học tại Pháp.

Sau khi tốt nghiệp kỹ sư xây dựng cầu đường ở Paris, ông được cử sang Trung Quốc tham gia xây dựng đường sắt tại Vân Nam trước khi trở về Việt Nam, làm việc tại Sở Công chánh Sài Gòn và nghỉ hưu vào năm 1940.

NHÀ BÁC VẬT VƯỢT THỜI GIAN VÀ ĐƯỢC NGƯỜI DÂN YÊU MẾN

Lưu Văn Lang không chỉ nổi bật với khả năng kỹ thuật mà còn được người dân ca ngợi như một nhà bác vật tiên tri. Người ta kể lại rằng, khoảng năm 1920, ông dự đoán chính xác rằng bến tàu lục tỉnh tại mũi Cần Gió sẽ bị lở sâu 1-2 cây số trong tương lai gần. Chính những lời dự đoán này sau đó đã đúng, khiến nhiều người tin tưởng và kính trọng ông hơn.

Ngoài ra, câu chuyện về ông khi đi khảo sát cầu Long Thạnh (nay thuộc xã Hòa Bình, Cà Mau) cũng khiến nhiều người ấn tượng. Khi chiếc cầu gần hoàn thành, ông lấy gậy gõ vào thành cầu và nói rằng nó sẽ sập không bao lâu. Chỉ chưa đầy hai tháng sau, cầu đã sụp đổ, chứng minh khả năng dự đoán chính xác của ông. Chính vì vậy, tỉnh trưởng Bạc Liêu lúc bấy giờ đã tặng ông chiếc đồng hồ đá để thể hiện lòng biết ơn.

Trong các chuyến khảo sát, bác vật Lang luôn nhấn mạnh yêu cầu kỹ thuật cao, không ngừng cảnh báo các vấn đề tiềm ẩn, gây ấn tượng mạnh với cộng đồng và các kỹ sư Pháp lúc bấy giờ. Người ta còn gọi ông là “bác vật địa huyệt” khi nhắc đến những chuyến “khám địa” của ông tại vùng Thất Sơn.

Đại diện báo Phụ Nữ Tân Văn mô tả ông là người tầm thước, vẻ mặt vui tươi, dáng phong nhã, mắt sáng như gương mặt, giao tiếp bằng tiếng Pháp nhẹ nhàng thanh thoát. Dù có nhiều con, ông sống giản dị, sạch sẽ. Năm 1930, chính phủ Pháp còn tặng vợ ông huy chương bạc, ghi nhận sự chăm lo và giáo dục con cái của người phụ nữ này.

Lời nhắn nhủ của ông dành cho thế hệ trẻ, đặc biệt là những du học sinh, là cần phải nỗ lực học tập, không chỉ dừng lại ở bằng cấp mà còn phải thực hành, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp. Ông nhấn mạnh rằng, có bằng cấp mà không có khả năng thực hành sẽ chẳng đi đến đâu. Chính ông cho rằng đất nước muốn tiến bộ thì phải mở mang kỹ nghệ nội địa, ít phụ thuộc vào hàng hóa nước ngoài, và khuyên các bạn trẻ hãy cố gắng nghiên cứu, làm việc chăm chỉ để góp phần xây dựng đất nước.