PHÁT HIỆN KHO BÁU HÀNG CHỤC TẤN VÀNG – TƯƠNG ĐƯƠNG GẦN 10.000 TỶ ĐỒNG DƯỚI ĐÁY ĐẦY BIỂN CỦA HỌA CHIẾU THUYỀN ĐÁNG SỐC
Vào ngày 30/9 vừa qua, các chuyên gia săn tìm kho báu của công ty 1715 Fleet Queens Jewels đã công bố phát hiện mới nhất tại khu vực gần bờ biển Florida: hơn 1.000 đồng bạc cổ nhuốm màu thời gian cùng nhiều đồng vàng escudo vẫn còn nguyên vẹn, nằm dưới đáy biển sau hơn 300 năm chôn vùi. Ước tính, tổng giá trị của kho báu này lên tới hàng triệu USD, tương đương hơn 24 tỷ đồng. Đồng thời, các nhà khảo cổ đã trục vớt được hơn 3 tấn vàng và 15 tấn bạc từ nhóm 12 con thuyền đắm cách đây hơn 3 thế kỷ, mang giá trị khoảng 9.800 tỷ đồng theo giá trị hiện tại.
Nhóm tàu chiến Tây Ban Nha, đen đủi gặp tai nạn khủng khiếp đêm 30/7/1715, khi bão cấp bùng nổ cuốn trôi 11 trong số 12 con tàu mang theo hàng tấn vàng bạc quý giá. Các con tàu này đều chở tổng cộng hơn 17 tấn kim loại quý, trong đó khoảng 2-3 tấn vàng và 14-15 tấn bạc, làm tăng thêm câu chuyện huyền thoại về kho báu bị chôn vùi dưới đáy biển suốt hơn 300 năm.
Theo luật của bang Florida, các kho báu này có thể được bán hợp pháp, khi chủ sở hữu khai thác và nộp lại 20% doanh thu cho chính quyền địa phương, đồng thời tuân thủ các tiêu chuẩn khảo cổ để bảo tồn giá trị lịch sử. Tuy nhiên, điều này vấp phải sự phản đối dữ dội từ giới khảo cổ học, những người lo ngại rằng quá trình thương mại hóa sẽ làm phân tán các hiện vật lịch sử quý giá, gây khó khăn cho nghiên cứu và giảm khả năng người dân có thể thưởng lãm các cổ vật này. Có câu nói nổi tiếng của Indiana Jones: “Chúng là của bảo tàng.”
Mối quan hệ giữa các nhà khảo cổ và thợ săn kho báu luôn đầy tranh cãi. Trong khi các nhà khảo cổ thiếu kinh phí để khảo sát đáy biển sâu, thì các thợ săn kho báu lại cần sự hỗ trợ của chuyên gia để xác định nguồn gốc, niên đại, nâng cao giá trị của cổ vật. Thật khó khoan dung khi phần lớn nghề săn lùng kho báu này không mang lại lợi nhuận rõ ràng, bởi chi phí thiết bị, tàu thuyền, pháp lý thường vượt xa giá trị thực của các vật phẩm tìm được.
Năm 2001, UNESCO đã ban hành Công ước Bảo vệ Di sản Văn hóa Dưới nước, quy định các tàu đắm như hạm đội Tây Ban Nha đều thuộc sở hữu của quốc gia chủ quản, bất kể thời gian trôi qua bao lâu. Tây Ban Nha đã phê chuẩn điều này, nhưng Mỹ và Colombia, những quốc gia có vùng biển nhiều tàu đắm chứa vàng của Tây Ban Nha, lại chưa tham gia.
Ngoài khơi Colombia, năm 2015, tàu chiến huyền thoại San José đã được phát hiện ở độ sâu 600 mét, được xem là “chén thánh của các vụ đắm tàu.” Ước tính, kho báu trên tàu này chứa giá trị lên tới nhiều tỷ USD, dao động từ 4 đến 17 tỷ USD, vượt xa giá trị của toàn bộ hạm đội đắm năm 1715.
Hiện tại, theo ước tính của UNESCO, còn hơn 3 triệu xác tàu chưa được khám phá dưới đáy biển, mở ra một cuộc chiến không hồi kết giữa các nhà khảo cổ, pháp luật và những kẻ săn tìm kho báu. Khi công nghệ robot lặn ngày càng tiên tiến, cuộc tranh chấp về quyền sở hữu và khai thác kho báu này hứa hẹn sẽ còn tiếp diễn trong tương lai.