KIỂM ĐỊNH KHÍ THẢI XE DIESEL: CẦN ĐỔI CHO PHÙ HỢP THỰC TẾ

Bước tiến mới trong quy trình đăng kiểm khí thải ô tô diesel tại Việt Nam đang gây không ít tranh cãi. Từ ngày 1.3.2026, các cơ sở đăng kiểm đã bắt đầu thực hiện việc kiểm tra khí thải theo hướng dẫn mới, trong đó có yêu cầu đạp hết ga trong vòng 1-2 giây để đo khí thải. Tuy nhiên, phương pháp này đang vấp phải nhiều phản đối từ doanh nghiệp, chủ xe và các hiệp hội ô tô.

Về bản chất, quy trình kiểm tra an toàn tốc độ cao yêu cầu thực hiện tối thiểu hai bước tăng tốc để kiểm tra hoạt động của động cơ và làm sạch hệ thống dẫn khí thải, trong đó đăng kiểm viên phải đạp ga liên tục trong thời gian không quá một giây trước khi tháo bàn đạp. Đối với xe hạn chế tốc độ theo thiết kế của nhà sản xuất, tốc độ chạy thử phải đạt đến mức giới hạn cho phép. Đặc biệt, đối với xe cũ đã qua sử dụng, xe hoạt động nhiều năm hoặc không còn giấy tờ kiểm định, hoạt động này tiềm ẩn nguy cơ gây hư hỏng nặng, thậm chí dẫn đến cháy, vỡ bộ phận hoặc hỏng hóc động cơ.

Các doanh nghiệp vận tải cho rằng, trong quá trình kiểm tra, chủ xe thường chỉ vận hành xe khoảng nửa hành trình, nghe tiếng động cơ nhỏ, phù hợp với tốc độ lưu thông bình thường, sau đó giữ tốc độ ổn định khi đủ điều kiện. Quy trình đạp ga mạnh tới mức tối đa và trong thời gian ngắn như hiện tại gây ra nhiều tranh cãi, thậm chí làm hư hỏng các bộ phận của xe, đặc biệt là các xe cũ hoặc đã qua nhiều năm hoạt động.

Thực tế phản ánh từ các cơ sở đăng kiểm cho thấy, việc bắt buộc ký cam kết chịu trách nhiệm thiệt hại cho chủ xe nếu xe gặp sự cố trong quá trình kiểm tra là không phù hợp với thủ tục hành chính cũng như pháp luật. Việc này làm tăng nguy cơ xe bị hư hỏng nặng do quy trình kiểm tra không phù hợp, gây ra tình trạng nhiệt độ cao, áp suất lớn trong động cơ, đồng thời chất lượng khí thải không chính xác, làm ô nhiễm môi trường và đe dọa sức khỏe của nhân viên kiểm định, lái xe.

Ý kiến từ các chuyên gia và doanh nghiệp đều chung một mối quan tâm: quy trình kiểm tra cần thiết thực hơn, không gây hư hỏng xe, đồng thời phản ánh đúng thực trạng khí thải của động cơ diesel. Chủ tịch Hiệp hội Ô tô Vận tải Việt Nam, ông Nguyễn Văn Quyền, kiến nghị Bộ Giao thông vận tải sớm đánh giá ảnh hưởng của quy trình này và xem xét sửa đổi, bổ sung những nội dung bất cập. Trong đó, đề xuất giảm yêu cầu đạp ga mạnh trong 1-2 giây xuống còn một lần đạp tối đa 1/2 hành trình bàn đạp, tương đương khoảng 2.000-3.000 vòng/phút, phù hợp với hoạt động bình thường của xe.

Chủ tịch Hiệp hội Ô tô Vận tải TP.HCM, ông Lê Trung Tính, cũng bày tỏ sự đồng tình với quan điểm này. Ông cho rằng việc kiểm tra khí thải cần dùng công nghệ phù hợp, hiện đại, như sử dụng băng tải và thiết bị cảm biến đo khí trực tiếp qua ống xả, thay vì phương pháp đạp ga cực đoan hiện nay. Đồng thời, việc yêu cầu chủ xe ký cam kết chịu trách nhiệm thiệt hại là vô lý, cần được loại bỏ để đảm bảo quyền lợi công bằng cho chủ xe và tính khách quan của quá trình kiểm định.

Việc duy trì phương pháp kiểm tra này không chỉ gây khó khăn, tăng nguy cơ hư hỏng xe cũ mà còn tác động tiêu cực đến môi trường do khí thải lớn hơn, đồng thời làm tăng áp lực về an toàn cho người tham gia kiểm định. Các chuyên gia, doanh nghiệp và người dân đều mong muốn quy trình kiểm định khí thải phù hợp hơn với thực tiễn, đảm bảo vừa bảo vệ môi trường, vừa giữ gìn quyền lợi của chủ phương tiện, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý của cơ quan chức năng.