XE NÀO SẼ BỊ CHẶN VÀO TP.HCM VÀ HÀ NỘI? CÙNG ĐẨY NHANH CHUYỂN ĐỘI GIAO THÔNG XANH HƠN

Chính phủ vừa ban hành lộ trình mới về chuẩn khí thải ô tô nhằm giảm ô nhiễm môi trường tại hai trung tâm lớn nhất cả nước. Quyết định này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các loại phương tiện tham gia giao thông tại TP.HCM và Hà Nội trong thời gian tới.

NGÀY ÁP DỤNG VÀ MỨC ĐỘ KHÓA CHẶT KHI THẢI

Theo quy định, từ 1.3.2026, ô tô sản xuất trước năm 1999 phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 1 (tương đương Euro 1). Các loại xe sản xuất từ năm 1999 đến 2016 sẽ phải đạt mức 2 (Euro 2), còn xe từ năm 2017 đến hết 2021 áp dụng mức 3 (Euro 3). Đến năm 2027, ô tô sản xuất từ năm 2017 đến 2021 sẽ phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4.

TẠO RA ĐỘNG LỰC KHẮC NGHIỆT HƠN CHO TP.HCM VÀ HÀ NỘI

Đặc biệt, TP.HCM và Hà Nội đặt ra tiêu chuẩn khí thải khắt khe hơn: Từ 1.1.2029, các phương tiện tham gia giao thông ở hai đô thị này bắt buộc đáp ứng quy định khí thải từ mức 2 trở lên. Xe mới sản xuất từ 2022 muốn vào trung tâm còn phải đạt tiêu chuẩn Euro 4 từ 1.3.2026, Euro 5 từ 1.1.2028. Các xe cũ hơn, sản xuất từ 2017-2021, sẽ có thời gian nâng cấp đến 1.1.2027 mới áp dụng mức khí thải cao hơn. Đến 1.1.2032, tiêu chuẩn khí thải sẽ nâng lên mức cao nhất – Euro 5.

ĐẨY NHANH GIẢI PHÁP KIỂM SOÁT

Trong giai đoạn 2026-2032, TP.HCM dự kiến mở rộng phạm vi hạn chế các phương tiện có khí thải thấp hơn trong trung tâm, bao gồm cả hệ thống kiểm tra tự động bằng camera nhận diện biển số (ANPR) để tự động phát hiện phương tiện vi phạm. Hệ thống sẽ đối chiếu dữ liệu đăng kiểm và xử phạt điện tử. Dự kiến, từ 2032 trở đi, TP.HCM sẽ trang bị thêm khoảng 200 camera ANPR.

Tương tự, Hà Nội đã thông qua nghị quyết hạn chế phương tiện sử dụng động cơ xăng, dầu theo khung giờ tại nội đô vành đai 1, bắt đầu từ 1.7.2026. Mục tiêu là giảm ùn tắc và cải thiện chất lượng không khí, với sự thí điểm tại một số khu vực đông dân cư như Hai Bà Trưng, Hoàn Kiếm, Ba Đình.

NỖI LO VỀ TỶ LỆ XE KHÔNG ĐẠT CHUẨN

Theo số liệu của Cục Đăng kiểm Việt Nam, tỷ lệ xe không đạt tiêu chuẩn khí thải từ mức 1 đến mức 3 dao động khoảng 3-9%. Tuy nhiên, ở mức 4, tỷ lệ này có thể lên tới trên 16% đối với xe sản xuất từ 2017 đến 2021, chủ yếu xe tải và xe khách. Với mức 5, số xe không đạt có thể lên tới 15% và là con số đáng kể. Tuy nhiên, các xe này sẽ cần bảo dưỡng phù hợp để giảm tỷ lệ không đạt tiêu chuẩn theo lộ trình mới.

Chuyên gia nhận định, việc nâng tiêu chuẩn khí thải sẽ thúc đẩy chủ xe chú trọng hơn đến công tác bảo dưỡng, sửa chữa, giúp giảm dần các phương tiện không đạt chuẩn. Đồng thời, Bộ Giao thông và các địa phương có thể tạm thời điều chỉnh mức cao nhất riêng biệt, phù hợp với thực tế từng khu vực để tránh gây gián đoạn hoạt động sản xuất.

Ý KIẾN CHUYÊN GIA VỀ LỘ TRÌNH KIỂM SOÁT KHÍ THẢI

TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí Sạch Việt Nam, cho biết lộ trình mới là khả thi và đã được tính toán kỹ lưỡng. Ông nhấn mạnh, đây không phải là quyết định đột xuất, bởi các tiêu chuẩn Euro 4, Euro 5 đã được đề xuất từ lâu. Việc chuyển đổi này nằm trong chiến lược chuyển đổi xanh của đất nước nhằm giảm thiểu ô nhiễm, thúc đẩy chuyển đổi phương tiện sang sử dụng năng lượng sạch.

Chuyên gia cũng cho rằng, các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM không thể chần chừ mãi với vấn đề ô nhiễm không khí, nhất là khi mật độ phương tiện và ô nhiễm ngày càng gia tăng. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của sự phối hợp từ các cơ quan, doanh nghiệp và cộng đồng để hoàn thành mục tiêu này. Đặc biệt, đối với TP.HCM và Hà Nội, có thể linh hoạt phân vùng áp dụng các quy định phù hợp với thực tế địa phương nhằm tránh gây quá tải cho các hoạt động kinh tế, đảm bảo vừa kiểm soát khí thải, vừa giữ vững phát triển.

Chính sách, cùng nỗ lực từ nhiều phía sẽ tạo ra bước ngoặt trong chiến lược kiểm soát khí thải giao thông của Việt Nam, hướng tới bầu không khí trong lành hơn cho cả cộng đồng.