CHUYỂN ĐỘNG CỦA NGÀY 30 TẾT: BẠN CÓ BIẾT VÌ SAO 8 NĂM LIÊN TIẾP KHÔNG CÓ NGÀY 30 TẾT?

Trong những năm gần đây, nhiều người Việt Nam đã để ý đến việc ngày 30 Tết dường như đang mất tích hoặc xuất hiện rải rác thay vì cố định vào ngày cuối cùng của năm cũ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, điều này chỉ là một sự trùng hợp ngẫu nhiên chứ không phải quy luật của lịch pháp.

Giao thừa năm Bính Ngọ 2026 tiếp tục diễn ra vào ngày 29 tháng chạp, qua đó kéo dài chuỗi không có ngày 30 Tết liên tiếp đến 8 năm. Theo phân tích, đến năm Nhâm Tý 2033, người Việt mới có thể đón Tết vào đúng ngày 30 tháng chạp, kết thúc chuỗi dài 8 năm liên tiếp này.

Ngày Giao thừa năm Bính Ngọ 2026 rơi vào thứ hai, ngày 16.2 dương lịch, cũng là ngày 29 tháng chạp âm lịch, trùng với tiết Lập xuân, tháng Kỷ Sửu, năm Ất Tỵ. Đây là thời điểm bắt đầu của một chu kỳ mới, nhưng không ảnh hưởng đến các phong tục cổ truyền của người Việt vốn đã quen đón Tết vào ngày 30 chạp.

Anh Phạm Vũ Lộc, nghiên cứu viên tại Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, chia sẻ rằng việc 8 năm liền không có ngày 30 Tết là hoàn toàn bình thường và ngẫu nhiên trong lịch âm. Ngày trừ tịch, hay còn gọi là ngày 30 Tết dân gian, không phải lúc nào cũng rơi đúng vào ngày 30 tháng chạp. Thực tế, đôi khi ngày cuối cùng của năm âm lịch lại là ngày 29, tùy thuộc vào vòng tuần trăng, vì âm lịch dựa trên chu kỳ của mặt trăng thay đổi thất thường.

Chuyên gia còn giải thích rõ rằng lịch âm dựa trên pha mặt trăng – từ không trăng, trăng lưỡi liềm, trăng bán nguyệt, trăng khuyết, đến trăng tròn. Mỗi tháng bắt đầu khi mặt trăng ở điểm sóc, tức là ngày không trăng và cũng là ngày bắt đầu của tháng mới. Do đó, thời gian giữa các điểm sóc này không cố định, trung bình kéo dài khoảng 29 ngày 12 giờ 44 phút nhưng có thể dao động hơn 7 giờ, dẫn đến việc tháng âm lịch có thể thiếu hoặc đủ ngày.

Chính vì những biến động tự nhiên này, ngày trừ tịch (ngày 30 Tết) không cố định trong lịch âm, và không có quy luật rõ ràng nào về việc nó luôn rơi vào ngày thứ 30 của tháng chạp. Các hệ thống tính toán hiện đại giúp xác định chính xác từng ngày, nhưng do quỹ đạo của trái đất và mặt trăng luôn dao động, nên việc dự đoán chính xác ngày trừ tịch dựa trên các yếu tố thiên văn là điều cần thiết.

Ngoài ra, nhiều người vẫn nhầm lẫn rằng độ dài của tháng âm lịch phải quy định giống như tháng dương lịch. Thực tế, độ dài này chịu ảnh hưởng bởi pha mặt trăng và quỹ đạo trái đất, khiến mỗi tháng có thể thiếu hoặc đủ ngày. Đây là yếu tố giúp giữ tính chính xác và phù hợp với chu kỳ tự nhiên của thiên nhiên, giúp lịch âm Việt Nam vượt trội so với các lịch âm quy ước khác trên thế giới.

Vậy nên, việc chuỗi 8 năm liên tiếp không có ngày 30 Tết là hoàn toàn bình thường, dựa trên cơ sở thiên văn và quỹ đạo tự nhiên của mặt trăng, không hề mang tính quy luật cố định nào. Người dân vẫn giữ truyền thống đón Tết đúng ngày, còn các nhà khoa học nhấn mạnh sự cần thiết của việc hiểu rõ nguyên lý thiên văn này để tránh lầm tưởng về lịch âm.