MÒN MỎI CHỜ TRẠM DỪNG NGHỈ TRÊN CAO TỐC: BẾN ĐỖ CHƯA ĐUỔI KỊP TẦM NHÌN CẢI THIỆN HỆ THỐNG VẬN TẢI

Trong những ngày gần đây, giới lái xe qua cao tốc Hà Nội – Hà Tĩnh đều trông đợi vào sự nghiệp đột phá mang tính bước ngoặt của các trạm dừng nghỉ. Trạm dừng nghỉ đầu tiên tại Km 534+310 thuộc xã Cẩm Hưng (Hà Tĩnh) đã chính thức đi vào hoạt động từ ngày 6.12, do Công ty CP Tập đoàn Xuân Khiêm đầu tư. Đây là dấu mốc quan trọng, góp phần cải thiện hình ảnh dịch vụ phục vụ trên tuyến cao tốc qua Hà Tĩnh. Những hạng mục như khu ăn uống, điểm bán đồ ăn nhanh, vệ sinh công cộng đã sẵn sàng đón khách, riêng cửa hàng xăng dầu vẫn trong quá trình lắp đặt thiết bị.

Không lâu sau khi mở cửa, trạm đã thu hút sự quan tâm lớn từ tài xế và hành khách. Anh Hoàng Thành An, người có gần 20 năm kinh nghiệm lái xe phía Hà Nội, chia sẻ: mong muốn có thêm những trạm dừng nghỉ tử tế là nguyện vọng lâu dài của các tài xế. “Trong đợt lễ 30.4, tuyến cao tốc qua Hà Tĩnh chính thức thông xe, anh em mừng lắm. Từ Hà Nội tới Hà Tĩnh giờ thẳng một mạch, đi khỏe re, chỉ thiếu chỗ nghỉ thôi. Trước đây, từ Ninh Bình vào Hà Tĩnh chỉ có duy nhất trạm Cao Bồ, còn đâu thì tạm bợ. Nay có thêm trạm này, chúng tôi yên tâm hơn khi dừng chân nghỉ ngơi.”

Thi công không theo kịp tiến độ, những điểm dừng nghỉ còn thiếu thốn chất lượng phục vụ cũng là vấn đề được đặt ra. Anh Thành An biểu lộ tâm trạng: không chỉ riêng tuyến Bắc – Nam, trên toàn tuyến cao tốc dài hơn 2.400 km, tình trạng thiếu điểm dừng nghỉ diễn ra phổ biến, gây không ít khó khăn cho tài xế. Đặc biệt, tình trạng dừng đỗ bên lề, vệ sinh không đúng quy chuẩn, thiếu điểm ăn uống sạch sẽ đang ảnh hưởng tiêu cực đến an toàn giao thông, môi trường và hình ảnh ngành Giao thông Vận tải.

Các con số cho thấy rõ thực trạng: chỉ mới có một phần nhỏ các dự án trạm dừng nghỉ được hoàn thành đúng hạn, phần lớn còn đang trong giai đoạn thi công hoặc chờ giải phóng mặt bằng. Trong số 24 dự án được duyệt cho tuyến cao tốc Bắc – Nam phía đông, chỉ có 8 hợp đồng đã ký, còn lại đang trong quá trình ký kết hoặc gặp khó khăn về mặt bằng. Dù đã có nhiều đợt kiểm tra, chỉ đạo, các đơn vị thi công vẫn gặp rắc rối về mặt bằng, thủ tục, và ảnh hưởng từ bão lũ kéo dài.

Nhiều trạm còn chậm tiến độ, thậm chí chưa bắt đầu thi công do vướng mắc pháp lý hoặc thời tiết. Một số dự án phải tạm dừng thi công để chờ xử lý các tranh chấp về nguồn gốc đất. Tình hình này khiến cho mục tiêu hoàn thành đồng bộ hệ thống trạm dừng nghỉ trong năm 2023 trở nên khó khả thi.

Trong nỗ lực ứng phó, các cơ quan chức năng đã bố trí các trạm tạm, nút giao, dịch vụ nhỏ lẻ tại các tuyến cao tốc nhằm phục vụ tạm thời những nhu cầu thiết yếu của người dân và phương tiện lưu thông. Tại phía Bắc, đã có 6 trạm tạm hoạt động trên các tuyến Mai Sơn – QL45, Nghi Sơn – Diễn Châu. Phía Nam, ngoài trạm duy trì, đã bố trí 4 trạm tạm trên các tuyến cao tốc mới như Nha Trang – Cam Lâm, Vĩnh Hảo, Phan Thiết, Dầu Giây. Tuy nhiên, các điểm tạm này chỉ mang tính giải pháp tạm thời, chưa thể thay thế hoàn toàn hệ thống dịch vụ đồng bộ, chất lượng.

Lãnh đạo Cục Đường bộ nhận định việc xây dựng hệ thống trạm dừng nghỉ là yêu cầu cấp thiết, góp phần đảm bảo an toàn, giảm thiểu mệt mỏi cho lái xe và nâng cao hình ảnh đường cao tốc Việt Nam. Thế nhưng, quá trình thực hiện gặp phải nhiều chậm trễ do nguyên nhân khách quan như giải phóng mặt bằng chậm trễ, và chủ quan từ các nhà đầu tư hay môi trường thi công bất lợi.

Nguyên nhân chính còn bắt nguồn từ việc các nhà đầu tư, đặc biệt liên danh Petrolimex và Phương Trang, chưa triển khai đúng tiến độ, gặp khó trong công tác quản lý, thiết kế, thi công. Các vướng mắc về mặt bằng, thủ tục pháp lý kéo dài khiến các dự án bị trì hoãn, ảnh hưởng đến mục tiêu chung.

Trong các biện pháp tháo gỡ, Cục Đường bộ đã chỉ đạo sát sao, yêu cầu các nhà đầu tư lập kế hoạch chi tiết, tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công, xử lý kịp thời các vướng mắc nhằm hoàn thành các công trình dịch vụ thiết yếu trước tháng 12 năm nay. Đồng thời, bộ tiêu chuẩn mới về trạm dừng nghỉ cũng đã bắt đầu có hiệu lực từ tháng 10, yêu cầu các trạm mới hoặc cải tạo phải đáp ứng các tiêu chí về diện tích, bố trí, trang thiết bị hiện đại, phù hợp xu hướng phát triển.

Tuy nhiên, với tình hình thực tế, các chuyên gia và cơ quan quản lý đều nhìn nhận rằng, để hệ thống trạm dừng nghỉ đủ mạnh, đủ về số lượng, chất lượng đúng chuẩn không chỉ là câu chuyện mới chớm đã, mà còn phải đối mặt với những khó khăn về thủ tục, tài chính, và thời tiết. Việc chậm trễ có thể gây ảnh hưởng không nhỏ đến an toàn và hiệu quả khai thác các tuyến cao tốc trong tương lai.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ: những nỗ lực trong xây dựng trạm dừng nghỉ có đủ sức bao trùm và hiệu quả hay vẫn chỉ là những giải pháp tạm thời chờ đợi sự đồng bộ và quyết liệt hơn của các cơ quan chức năng và nhà đầu tư?