LÒNG ĐẤT KHÓC, LÒNG ĐẤT CƯỜI: HÀO HÙNG VÀ SỨC SỐNG MỚI CỦA NGÔI LÀNG Xốp Dùi

Ít ai biết, ngôi làng bình yên hôm nay từng là pháo đài kiên cường của đồng bào người Xê Đăng và Ta Reh trong hai cuộc kháng chiến. Dưới sự lãnh đạo của anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Đinh Môn (cụ Mết), bao thế hệ người dân Xốp Dùi đã dùng máu xương, mìn, chông, gươm giáo cùng ý chí sắt đá để giữ lấy từng tấc đất thiêng liêng của quê hương.

TRƯỞNG THÀNH TRONG NƯỚC ĐÃ GÂY NÊN SỨC MẠNH MỚI CHO PHÁI ĐỘNG
Khi trở lại với Xốp Dùi sau nhiều năm, anh A Gụe, Bí thư chi bộ thôn, 32 tuổi, tràn đầy nhiệt huyết, dẫn tôi đi qua các con đường làng tươi sáng. Anh vui vẻ khoe: “Trong rừng xà nu bây giờ có nhiều sâm Ngọc Linh lắm, bà con trồng đầy.” Mùi rạ, mùi lúa mới vẫn thơm nồng bên các con đường bê tông, như giữ chân khách ghé thăm. Nhưng phía sau vẻ yên bình ấy, ký ức hào hùng của một thời khói lửa vẫn còn nguyên đó.

TRUYỆN KỂ CỦA NHỮNG CHIẾN BINH CŨ: SỨC MẠNH TỪ Ý CHÍ
Trong căn nhà nhỏ, bên bếp lửa rực rỡ của cây xà nu, ông A Nhóa, cựu du kích nay đã 87 tuổi, nhớ lại những ngày tháng chiến đấu gian khổ: “Ngày ấy tôi cầm gươm đi rừng, vừa làm giao liên, vừa đánh giặc. Có khi đói, chúng tôi ăn củ rừng thay cơm, tro thay muối. Nhưng ý chí thì không bao giờ gục ngã.” Ông đưa ra chiếc gươm được bảo quản cẩn thận, như một chứng tích của khí phách tuổi trẻ.

Trong ký ức của ông, những đêm trắng gài bẫy, các ngày đào hầm, rào làng chống chặn quân thù luôn cồn cào cảm xúc. “Núi rừng xà nu che chở cho dân làng. Dù vũ khí thô sơ, nhưng cả làng một lòng đánh giặc, không ai chịu khuất phục,” ông khẳng định.

HỒI KÝ VỀ CHIẾN TRANH VÀ NIỀM TỰ HÀO
Hình ảnh những người trẻ, những chiến sĩ dũng cảm, nổi bật là trưởng thôn A Đoan, người đã bắt đầu trồng sâm Ngọc Linh từ hơn 200 gốc, nay đã hơn 1.000 gốc, thu về hàng trăm triệu mỗi năm. Anh vui vẻ: “Năm ngoái tôi bán một luống đã có gần 200 triệu đồng.” Với tâm huyết của mình, anh không chỉ làm giàu cho gia đình mà còn truyền dạy bà con về kỹ thuật trồng dược liệu, góp phần nâng cao cuộc sống cộng đồng.

Trong diện mạo mới, người dân Xốp Dùi đã biết sử dụng máy móc, chuyển đổi mô hình canh tác hiện đại. Từ cấy lúa, trồng rẫy, giờ họ tập trung phát triển cây dược liệu, cà phê, mắc ca trên các sườn đồi. Chủ tịch UBND xã, ông Lê Hải Lâm, chia sẻ: “Chúng tôi đang xây dựng đề án phục dựng di tích lịch sử, gắn liền với phát triển du lịch cộng đồng, tạo điều kiện bền vững cho bà con.”

NƠI GIỮ GÌN KÝ ỨC VÀ TRÁI TIM BAO PHẦN
Trên con đường dẫn vào nhà rông cũ, âm vang tiếng máy cày, tiếng cười trẻ, hòa quyện cùng cồng chiêng trong các đêm lễ hội thể hiện rõ sức sống mới của làng. Người dân từ các vùng xa vẫn giữ nguyên truyền thống, vừa tự hào về quá khứ anh hùng, vừa hướng về tương lai phát triển bền vững.

Dưới chân núi, ký ức về những đêm chiếm đóng, những trận đánh, những chiến sĩ dũng cảm của Xốp Dùi vẫn còn in đậm trong tâm trí của các cựu chiến binh như ông A Nhóa hay bà Y Dĩa. Bà kể: “Chúng tôi giã gạo thâu đêm, gùi đạn, tải lương để nuôi bộ đội. Dù bom đạn, dân làng vẫn kiên cường, giữ đất, giữ làng. Chúng tôi tin vào cách mạng, tin vào sự chiến thắng.”

Sau năm 1977, người dân xuống làng mới bên suối Đăk Nôn, cây cối phủ xanh, nhưng ký ức vẫn còn nguyên. Mảnh đất này là biểu tượng của khí phách và ý chí đấu tranh không khuất phục của dân tộc.

CHUYỂN ĐỘI, KHỞI SẮC TRONG THỜI ĐẠI MỚI
Ngày nay, cuộc sống ở Xốp Dùi đã khác xưa nhiều. Thôn trưởng A Đoan cười tươi: “Khoảng 90% dân làng đã trồng dược liệu. Nhiều người, nhất là thanh niên, bắt đầu trồng sâm Ngọc Linh, mỗi năm thu hàng trăm triệu.” Những gốc sâm, gốc mắc ca rồi đây sẽ trở thành nguồn mạch không bao giờ cạn của làng.

Các kỹ thuật mới đã giúp đưa nông dân thoát khỏi đói nghèo, chuyển đổi phương thức canh tác. Số hộ nghèo giảm rõ rệt, và người dân ngày càng tự tin hơn vào hướng phát triển bền vững. Ông Trương Trọng Ngọc, 65 tuổi, đã trồng nhiều loại cây, tạo việc làm, truyền đạt kỹ thuật cho bà con.

Chủ tịch UBND xã nhấn mạnh: “Chúng tôi hướng tới giữ gìn và phát huy di sản, kết hợp phát triển du lịch, dịch vụ để nâng cao đời sống mọi người.” Những cánh đồng cà phê, mắc ca, rừng sâm xanh mướt chứng tỏ sự thay đổi mạnh mẽ của vùng đất anh hùng này.

HÀO HÙNG VÀ KHÁT VỌNG TƯƠNG LAI
Đi trên tuyến đường bê tông dẫn thẳng vào nhà rông, tôi nghe rõ nhịp sống mới. Tiếng máy móc, tiếng cười trẻ thơ, hòa cùng âm thanh cồng chiêng trong các đêm hội thể hiện rõ sứ mệnh giữ gìn truyền thống và hướng tới phát triển bền vững của làng.

Làng Xốp Dùi đã khắc tên mình trong ký ức như một biểu tượng của ý chí kiên cường, của niềm tin vượt lên chiến tranh để hướng tới một cuộc sống no ấm và hạnh phúc. Những ký ức về quá khứ lịch sử luôn là động lực để người dân hôm nay tiếp tục dựng xây tương lai với niềm tự hào và khát vọng vươn xa.