Ngày 20.11 được ghi nhận chính thức trong luật sau 43 năm: Tôn vinh thầy cô trở thành trách nhiệm pháp lý

Lần đầu tiên sau hơn bốn thập kỷ, ngày 20.11 – ngày Nhà giáo Việt Nam – không chỉ dừng lại ở ý nghĩa truyền thống hay lễ hội mà chính thức trở thành một điều khoản của luật, đánh dấu bước tiến mang tính pháp lý và thể chế trong việc tôn vinh nghề giáo.

Phong tục tôn sư trọng đạo đã luôn là nét đẹp văn hóa của dân tộc ta, nhưng giờ đây, nó đã được nâng lên thành trách nhiệm pháp lý của Nhà nước và xã hội. Việc này có nghĩa lời tri ân của cộng đồng không còn chỉ là những bó hoa hay lời chúc, mà còn phản ánh qua các chính sách, quy định rõ ràng trong luật pháp, thể hiện cam kết dài hạn về quyền lợi và trách nhiệm của cơ quan quản lý.

Ngày 20.11 đã được công nhận và tổ chức trọng thể kể từ năm 1982, nhưng chỉ đến Luật Nhà giáo 2025 mới thực sự đưa ngày lễ này vào hệ thống pháp luật toàn diện. Luật này quy định từ quyền, nghĩa vụ, chế độ lương thưởng, đến việc tôn vinh và bảo vệ nhà giáo, làm rõ trách nhiệm của các cấp quản lý trong việc phát huy vai trò của người thầy.

Điều 32 của luật đặt ngày 20.11 vào chương Tôn vinh, khen thưởng, nhấn mạnh rằng tôn vinh nhà giáo không chỉ là một hoạt động lễ hội hàng năm. Thay vào đó, đây là trách nhiệm pháp lý, yêu cầu các cơ quan chức năng thực hiện các chính sách cụ thể như cải thiện chế độ lương bổng, đảm bảo môi trường làm việc an toàn, nâng cao quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình trong quản lý.

Luật cũng xác định rõ rằng, ngoài hình thức thi đua, khen thưởng, các cấp quản lý phải có trách nhiệm thực hiện các hình thức tôn vinh phù hợp với điều kiện thực tế, qua đó thay đổi nhận thức trong xã hội về giá trị của nghề giáo và vai trò của người thầy.

Những năm gần đây, ngày 20.11 thường bị hiểu lệch thành ngày tặng quà hay chỉ đơn thuần là lễ hội cảm ơn. Tuy nhiên, luật mới đã nhấn mạnh sự cần thiết của việc thể chế hóa quyền lợi của nhà giáo, đặc biệt trong bối cảnh mức lương thấp, áp lực công việc ngày càng lớn và những thách thức trong công tác giáo dục.

Điều 34 của luật nhấn mạnh trách nhiệm của các cơ sở, địa phương trong việc tổ chức các hoạt động tôn vinh phù hợp, đem lại giá trị thực chất cho nghề giáo. Thay vì chỉ mang tính hình thức, các chính sách này sẽ dựa trên cơ sở pháp lý rõ ràng, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đội ngũ nhà giáo và nâng cao vị thế của họ trong xã hội.

Luật Nhà giáo 2025 còn yêu cầu Chính phủ cụ thể hóa các chính sách về tiền lương, hỗ trợ, tuyển dụng, đào tạo và bồi dưỡng. Đây là các cơ chế trách nhiệm rõ ràng giúp các thầy cô có thể bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, đồng thời tạo ra môi trường làm việc phù hợp để phát huy năng lực.

Lần đầu tiên, ngày tri ân truyền thống của ngành nghề được xác lập thành ngày tôn vinh có bảo chứng pháp lý rõ ràng. Từ đây, ngày 20.11 không chỉ là dịp để gửi những lời chúc, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm từ phía Nhà nước, xã hội và mỗi cá nhân trong việc tôn trọng và phát triển đội ngũ nhà giáo.

Luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TP.HCM) nhấn mạnh: Việc luật hóa ngày này đã giúp các nhà giáo có thể dựa vào pháp luật để bảo vệ quyền lợi của chính mình, đồng thời nâng cao giá trị và vai trò của nghề giáo trong xã hội hiện đại.