TĂNG CƯỜNG Ý THỨC GIAO THÔNG: TỪ VA CHẠM NHỎ ĐẾN XÔ XÁT, BẠO LỰC TRÊN ĐƯỜNG PHỔ BIẾN
Vụ xô xát gần đây tại giao lộ Mai Chí Thọ – Nguyễn Cơ Thạch (TP.HCM) giữa một tài xế xe ôm công nghệ và người đi bộ đã thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng. Chỉ bắt nguồn từ một va chạm nhỏ, sự việc nhanh chóng lan truyền, phản ánh vấn đề nhức nhối về khả năng kiểm soát cảm xúc của người tham gia giao thông trong bối cảnh áp lực tăng cao.
Không phải là trường hợp cá biệt, các vụ xô xát tương tự diễn ra liên tục, đặc biệt trong điều kiện giao thông đông đúc, gây ảnh hưởng đến an toàn cộng đồng và an ninh trật tự. Gần đây nhất, mạng xã hội cũng đăng tải đoạn clip ghi lại cảnh hai tài xế lao vào đánh nhau trên đường Hải Thượng Lãn Ông (TP.HCM), khiến một người bị chảy máu đầu. Nhóm người này đều xuất phát từ chuyện không nhường đường, rồi xuống xe ẩu đả, làm trật tự công cộng thêm phần hỗn loạn.
Chuyên gia xã hội học về tội phạm PGS-TS Trương Văn Vỹ phân tích: “Ở các thành phố lớn như TP.HCM, tình trạng kẹt xe, mật độ giao thông đông đúc khiến va chạm là điều không tránh khỏi. Thường khi xảy ra va chạm, nhiều trường hợp chưa kịp đối thoại đã lập tức xảy ra xung đột bằng vũ lực.” Ông nhấn mạnh, những hành vi thiếu kiểm soát này không những gây tổn hại về thể chất, mà còn đặt ra câu hỏi về ý thức ứng xử văn minh của người dân.
Áp lực cuộc sống, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế xã hội khó khăn, khiến nhiều người dễ bị kích thích cảm xúc. Thạc sĩ Nguyễn Phước Cát Phượng, đồng sáng lập doanh nghiệp hỗ trợ tâm lý Menthy, nói: “Mật độ giao thông đông đúc, kẹt xe kéo dài tạo ra căng thẳng và ức chế tâm lý. Khi gặp sự cố, nhiều người không còn khả năng kiểm soát cảm xúc, dẫn tới hành vi xô xát, hành hung hoặc thờ ơ đứng nhìn mà không can thiệp.”
Theo các nghiên cứu năm 2022, tắc nghẽn giao thông làm tăng cao mức độ căng thẳng, lo âu, gây cảm giác bực tức, mất thời gian và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần. Những người liên tục chịu áp lực này thường dễ phản ứng bạo lực hoặc thờ ơ, dẫn đến sự lây lan cảm xúc tiêu cực trong cộng đồng. Các cơ chế lan truyền hành vi như học hỏi, cảm xúc cảm xúc và củng cố thái độ cũng góp phần làm gia tăng các hành vi thiếu văn minh trên đường.
Ngoài nguyên nhân khách quan, yếu tố cá nhân như tính khí nóng nảy hoặc khả năng điều tiết cảm xúc đóng vai trò then chốt. Trẻ nhỏ cũng được nhận thức và giáo dục về văn hóa ứng xử qua các hoạt động tại trường học và gia đình. PGS-TS Vỹ nhấn mạnh: “Tại nhiều trường học đã tổ chức các buổi chia sẻ kỹ năng giao thông, hướng dẫn trẻ xử lý cảm xúc qua các trò chơi, bài học thực tế. Gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc rèn luyện nhân cách, làm tấm gương tích cực cho con.”
Chuyên gia cũng khuyên rằng, mỗi cá nhân cần tự ý thức về tầm quan trọng của việc kiểm soát cảm xúc. Những kỹ năng như thiền, hít thở sâu, giữ bình tĩnh, cố gắng tránh những hành động phản ứng theo cảm xúc mạnh là chìa khóa để hạn chế các vụ xung đột không mong muốn. Khi gặp tình huống bị kích thích, cần rặng khỏa cách, rửa mặt hoặc hít thở đều để làm dịu tâm trí trước khi phản ứng.
Trong bối cảnh gia tăng các vụ ẩu đả trên đường, việc nâng cao ý thức tự giác, thực hành ứng xử văn hóa và giữ bình tĩnh trong mọi tình huống cần trở thành trọng tâm của các chiến lược giáo dục cộng đồng. Các hành động nhỏ như kiềm chế cảm xúc, nhường nhịn hay thể hiện sự cảm thông sẽ góp phần giảm thiểu các vụ tai nạn và xung đột đáng tiếc. Khi mọi người cùng chung tay, ý thức về văn hóa giao thông sẽ trở thành nền tảng xây dựng môi trường đô thị an toàn, văn minh hơn.